Mystery 20; Annotation 45 – ”Why are Scolotians (Scyths), Slavs and Veneti the same peoples? – etymological and mythological evidence”

zmij -znuj tajepierwsze wersja 2

The 45th Skołotia – denotes – entirely Z Kołaka, which means coming from the blood and taken from the power of king (king = król)-kagan-tyrs-tzar (czar). It indicates coming from the law of  Kołak  as the first king of New Koliba.

Skołotia – also means – taking its rights, knowledge, rituals, faith and custom as well as  recognising the true ruler, the deputy,  incarnation of god on Earth – all that derives from the roots of Old Koliba. In other words, it means the land taking and  measuring the continuum of faith and law from the old Kołb and Kołbiel-Bauba – first earthy rulers-priests of Zerywani tribe in the Old Koliba.

Skołotia – means from Kołak and Kołb anointed by gods, solely from the gods whom Skołotia can worship and to whom it can give a part – i.e. a share and contributions.  The Part called the share (dział) is the sacrifice for gods in the form of kładziwo (the sacrifice of koło-dział <circle-share>, part and adoration for Koło Dziewsowy and originating from Koło Diewsowy, which means coming from Gods). The part called contribution  denotes  the sacrifice of the part of the share for the ruler. These Gods being in the divine Koło (divine Circle) at Wela are worshipped not only with a gift but  also with a circular dance, i.e. with the Koło (Circle) and they are crowned with koła (circles) made of flowers and herbs – wreaths (wreaths – wienie – wieńce).

Skołotia – implies the land of Native Faith, the land which belongs only to the gods that came from Kołodź, i.e. Kłó Welańska which means Twer Swąt, the House of God of Gods,  Father of Fathers – the Only Creator of the Whole World.

Skołotia is nothing but the later Skołowinia-Skołwinia, which means Skołowenedia (Skołwene) Sołodwia, Soudawia, Sołdowia, Sołowja. Skołoci (Scolotians), pronounced Skouoci and Suouoci (Słowocy – people using the word  <word = słowo>, i.e. people speaking their language which is understandable. These people are known to chronicles of Romaiōi as Scyths / Scythians).

Skolotians, Veneti and Slavs are one and the same – not only in terms of the same people, but also as the same name, denomination. All the names originate from the same Holy Giver of the Laws of  the World, from Kłó, but  they are the names emphasising three slightly dissimilar aspects of the same, and also three different historic events.

The first name, probably the oldest (but not necessarily) yet for sure  recorded earliest of all the three  accentuates  Kłódź as a link and bond derived from here, as well as adoration (faith) and the law educed in this way. The name is Skołoci (Scolotians). It was used in chronicles with respect to  the defined tribe, as the denomination of the community living in south-east and east areas of ancient Europe and the same  south-east lands of the Sis Kingdom (otherwise known as Wielka   Skołotia <Great Skołotia> and later on Wielka Sarmacja <Great Sarmatia> ).

The second name emphasises the roots of faith and the Tree of Trees (Drzewo Drzew – from which comes the meaning of ancient <prastary> – drewy, drzewy and tribal denominations Drzewianie or Derewlanie). The Tree of Trees – Drzewo Drzew – is also the Tree of Gods (Drewo Dewów). This name signifies the Gift of Gods  (Wiano Dewów) and additionally that these people come from, and comply with the laws given to them by givers of wena (dawcy weny)Weny Dawcy, Weni Dawców – givers of air and givers of life (uwene, owini, uwicie – vitalisation, creation) – Uwene Dawów, which again means children of gods (dew-twa {dzia-twa = children}, dew-ło {dzie-ło = creation}, dew-skie {dziew-skie = of God, divine), children of Gods of Kłódź.  Yet, the stress is here more on gods-dewowie and the Tree of Trees (Drzewo Drzew) and Drzewo Drzew ową Wierżbę-Weń (wierżba – willow) from which these people were picked (picked – zerwani), i.e. from which  Zery-wani were born. Zery-wani indicates not only that they were zerwani (picked), but it also  implies that  they arose from  a fiery tree- zeri (s-ger, s-gor, s-har, s-żar) wane and that they came into being from  Wiecha-Wenika, from Swąt’s Branch. Wiano – wene signifies Wenedowiea  (Veneti), but also secondarily, as usual, when holy meanings double, triple or quadruple, from water (od wody) – Wądowie and wiedy (wieda – knowledge, initiation) – Weda the holy Book and  wen – gods’ gift in the form of  volatile thought, and wenia – air, smell of  incense, wen – (włękit) <włękit – błękit – sky-blue colour> of divine blood, noble men’s  and warriors’ blood – ichor. The name Wenedowie (Veneti)  – in relation to specified people was used for ethnic community living  in the areas  mostly situated in the west and north of Slavic-Ist (Ist – Being) Europe.

The third name and, at the same time, the most contemporary one used in records from the Vth century AD and known till present is Słowianie, recorded by Romaiōi as Sklavene (Skłowene). This name combines two previous names into one Skoło-Wene which denotes Skołoto-Wenedowie (Scolotian-Veneti), Słowianie (Slavs), Suo-wene, i.e. Suorożiczi Wene, according to legends – Słońca Wiano (the Sun’s Gift) which means Children of the Sun Swarożyca Wiano (Swarożyc’s <Svarozic’s> Gift). Swoi, Słowi – those who speak, whom people can understand, in other words Sołwianie. The same, Wiano Swąta-Suąta (Suont Wiano) <wiano – gift; the gift of Swąt-Suąt>. The name Słowianie  (Slavs)  is obvious and dervided from the Slavs themselves  and their Native Faith from the oldest stories of the Tale,  beliefs about the Slavs’  own origin as well as about the origin of the world. Such dimensions and meanings of the Faith of Nature contain these words (apart from others which can be deduced from them), and they also express the symolic Slavic wieńce, zwieńczenia, wiechy (wreaths, panicles). This denomination emphasises the time in the history of Slavdom when it moved  its  central  hubs  from Stara Koliba (Old Koliba) to Nowa Koliba (New Koliba) – Lęgia – for the time of  War for the Mystery and after the defeat of Zerywani and  their  marvellous survival in the cave of Lęg by  Gods of Heaven (Sołowie)  and  Swarożyc (Svarozic) – where their name comes from – the Children of Swarożyc, Wiano Swarożyca   the Gift of Swarożyc) and Wiano Słońca (the Gift of the Sun) – Słowianie. The name was used  for  peoples  who were located in the middle,  between  east Scolotians and west  Veneti in the Sis Kingdom. Contemporarily this denomination relates to all the descendants of the Sis Kingdom and their lands.

This is where they originate from, who they were and where they were, and since when they have been and what they represent – today’s Slavs. Here they are – Skołoci (Scolotians), Skołowici, Skłowici, Skłoweni, primarily recorded in the chronicles of Romaiōi as Sclavini (Skławini), and then as Slovene (Słowene) and Venedawe (Venedae) Wenedawie, later Wędowie. The mythical, known to the Romaiōi first ruler of  Scolotians (Scyths / Scythians) – Kolaksais  means Kołak książe (Kołak duke) – Kołak-ksais (lkśniący, łyszczący, ©łyszczący blaskiem księżycowym, ślący promienie, – glistering, radiant, shining with moonlight, sending rays, ), Kołak-ksołs which denotes Syn Kłódzi (the Son of Kłódź), Syn Sołów (the Sun of Sołowie) – of the Gods of Heaven, Syn Sołu (the Son of Soł) – Słońca (of the Sun), Syn Swarożyca (Swarożyc’s Son) – the Sun Shield Bearer, in other words just  Kołak Król  (King), and also – swois – swój (our, their), using the word (word – słowo),  made of gods – of soł, of divine blood, the ruler of Swoiwene – (of Slavs – of Słowianie). Hence, till present there have been such words as soł-tys(soł-tyrs) – a district chief, sołectwo – a district area managed by the local chief.

znuj (GLOWA)

a Wenedowie (Veneti) and any information about Wenedonia, Winidonia, etymologies and lands taken refer to – SSS t. 6 page 369, 372 – 378.

b By careful analysis of  the names and chroniclers’ records,  denominations  in  north Asia  (Asia Minor)  and  the  whole  Europe  (Land)  you  can  study  the  history  of the  Slavs.  You can also make a different theory that the Holy Books of  the  Faith  of Nature give us. All in all, agreeing or disagreeing with the  books, the youngest name – if we accept the variety of the time when the mentioned names started to exist and when they were used – the designation of Słowianie means that they are the people who arose from the intermingling of Scolotians and Veneti, and then the element which was added to that was of Serbo-Mazowie, i.e. Sarmatian-Amazon. Not only is it  consistent  with the chronicles and archeological data, but it also agrees with linguistic facts, linguistics and the data resulting from genetic discoveries in recent years.

65 thoughts on “Mystery 20; Annotation 45 – ”Why are Scolotians (Scyths), Slavs and Veneti the same peoples? – etymological and mythological evidence”


    Pochodzenie i wczesna historia etniczna Słowian

    Zagadnienie dotyczące czasu i miejsca wyłonienia się językowo-kulturowej wspólnoty słowiańskiej należy do kręgu tej problematyki, która już od kilku wieków z rzędu zajmuje czołowe miejsce w pracach historyków, językoznawców, archeologów, etnologów i antropologów. Wszyscy badacze zgadzają się w tym, że wytworzyła się ona na długo przed drugą połową pierwszego tysiąclecia n.e., kiedy pierwsze istotne wzmianki o Słowianach pojawiły się w kronikach bizantyjskich.

    Podwaliny współczesnych pojęć dotyczących historycznych źródeł słowiaństwa położył wybitny czeski uczony – slawista końca XIX i początku XX wieku – Lubor Niederle. Uważał on, że jego „praojczyzna” obejmowała tereny wschodniej Polski, Polesia, Podola, Wołyń i Kijowszczyznę, łącznie z dorzeczem Desny. Swoje wnioski oparł na podstawie danych zawartych w źródłach pisanych, językoznawstwie (szczególnie odwoływał się on do lokalizacji najbardziej archaicznej hydronimii słowiańskiej i realiów krajobrazowych, oraz flory i fauny terenu starosłowiańskiego) i archeologii[1]. Oprócz koncepcji L. Niederle, która otrzymała nazwę wisło-dnieprzańska, zaproponowano również dziesiątki innych, z których najbardziej rozpowszechniona jest dunajska, wisło-odrzańska i dniepro-odrzańska.

    Pierwotnie koncepcja dunajska została zwięźle sformułowana przez mnicha Ławry Kijowsko-Pieczerskiej Nestora Latopisarza, na początku XII w. „Po długim czasie Słowianie osiedli nad Dunajem, gdzie dziś znajduje się ziemia Węgierska i Bułgarska. Od tych Słowian rozeszli się oni po całej Ziemi i nazwali się swoimi nazwami (od tego) gdzie osiedli, na którym miejscu” – pisał na stronach zbioru latopisu znanego pod nazwą „Powieść minionych lat”[2]. Na początku XIX wieku podtrzymał ją wybitny czeski i słowacki uczony Paweł Szafarzyk – autor tzw. karpacko-dunajskiej teorii pochodzenia Słowian[3], posiadającej swoich zwolenników nawet wśród współczesnych badaczy rosyjskich[4].

    Zgodnie z koncepcją wisło-odrzańską, udowodnioną przez polskich naukowców – archeologa Józefa Kostrzewskiego[5] i lingwistów Tadeusza Lehr-Spławińskiego[6] i Stanisława Rospanda[7], wspólnota prasłowiańska utożsamiała się z przedstawicielami kultury łużyckiej końca epoki brązu i początku epoki żelaza, obszar której zajmował większą część Polski współczesnej, częściowo szerząc się również na tereny sąsiednie: Niemcy Wschodnie, Czechy, Słowację, Zachodnią Ukrainę. Zbliżone poglądy głosili również archeolodzy rosyjscy – I. Rusanowa i W. Siedow, którzy powiązali źródła wczesnosłowiańskich zabytków z pamiątkami poprzednich epok historycznych, znalezionymi między Wisłą i Odrą[8].

    W drugiej połowie XX wieku rosyjscy archeolodzy (M. Artamonow, P. Tretiakow, B. Rybakow) i polski uczony Witold Hensel opublikowali szereg prac przedstawiających różne warianty koncepcji dniepro-odrzańskiej, rozszerzając obszar praojczyzny Słowian od Dniepru do Odry[9].

    Wszystkie wymienione koncepcje uzupełniają się nawzajem i każda z nich ma prawo bytu. Najbardziej uzasadniona jest wisło-dnieprzańska wytrzymująca próbę czasu, istotnie poszerzając podłoże źródłowe o szereg nowych danych lingwistycznych, a przede wszystkim archeologicznych, będących podstawowym źródłem informacji etnogenetycznej, dotyczącej dawno minionych epok historycznych. Poszukiwania praojczyzny słowiaństwa przeprowadzane były za pomocą metody retrospektywnej, polegającej na wyjaśnieniu źródeł kultur wczesnosłowiańskich na podstawie ich związków genetycznych z pamiątkami epoki wczesnego żelaza, brązu, a nawet neolitu[10]. Wspomniane związki genetyczne wyjaśniano poprzez porównanie etnograficznych cech: obrzędu pogrzebowego, form wyrobów ceramicznych, rozmiarów i planowania domostw, rozmieszczenia osad itp., na podstawie których wyodrębniły się kultury archeologiczne. Jednocześnie szeroko wykorzystywane były dane pokrewnych dyscyplin, z antropologią włącznie [11].

    Wielu współczesnych badaczy łączy źródła słowiaństwa z niezróżnicowaną wspólnotą germano-wenedo-bałto-słowiańską, której ekwiwalentem archeologicznym był szereg kultur ceramiki sznurowej epoki brązu, zajmujących obszar na przełomie III i II w. p.n.e. od Renu na zachodzie do Wołgi na wschodzie, od Jutlandii na północy do Alp i Karpat na południu. Pojawiła się opinia, że w ramach tej wspólnoty stopniowo kształtowały się zwarte grupy etnojęzykowe, szczególnie: Pragermańców północnych Niemiec i południowej Skandynawii, Prawenedów dorzecza Wisły, Prabałtów na szerokich przestrzeniach strefy lasów środkowej i wschodniej Europy od Wisły Dolnej i Morza Bałtyckiego do terenów między Wołgą i Oką; Prasłowian Wołynia, Podkarpacia i środkowego Naddnieprza[12]. Konsolidacja grup prasłowiańskich przyczyniła się do powstania pod koniec II w. p.n.e. kultur archeologicznych wspólnoty trzciniecko-komarowskiej, rozpowszechnionych na terenach górnego biegu Wisły, na Polesiu, Wołyniu i środkowym Naddnieprzu[13]. Obszar ich odpowiada hipotetycznej praojczyźnie Słowian, określonej przez L. Niederle.

    Wśród ukraińskich naukowców dominuje pogląd o prasłowiańskim charakterze biełogrudowskiej i czarnoleskiej kultury archeologicznej okresu przedscytyjskiego (lasostepowe i przylegające do nich zalesione rejony prawobrzeża Dniepru, Podola i wschodniego Wołynia) oraz – Scytów Oraczy (strefa lasostepowa środkowego Naddnieprza)[14]. Polscy i niektórzy rosyjscy uczeni skupiają swoją uwagę na charakterze prasłowiańskim kultury łużyckiej i powiązanej z nią genetycznie kulturze przeworskiej[15]. Podkreśla się, że na Śląsku i w Małopolsce miały miejsce ścisłe kontakty plemion prasłowiańskich i celtyckich. Wpływ Celtów można zauważyć w kulturze materialnej i duchowej (wytwórczość ceramiczna, metalurgia, kowalstwo, obrzędowość pogrzebowa itp.) przedstawicieli kultury przeworskiej, ukształtowanej na północnych obszarach pomiędzy Wisłą i Odrą[16]. Pamiątki celtyckie znane są również na terenach współczesnej Ukrainy: na Zakarpaciu, Podkarpaciu i na Wołyniu[17].

    Najstarszy – prasłowiański etap etnogenezy Słowian według danych językoznawstwa porównawczo-historycznego zakończył się pod koniec I w. p.n.e. W tym czasie ostatecznie ukształtowała się podstawa systemu języka słowiańskiego, w którym widoczne są kontakty i wzajemne oddziaływania z sąsiednimi grupami etnicznymi – germańską, celtycką, bałtycką, irańską, tracką[18].

    Na przełomie n.e. rozpoczął się nowy – wczesnosłowiański etap etnogenezy Słowian, kiedy język ogólnosłowiański na początku podzielił się na dwie duże grupy: północno-zachodnią i południowo-wschodnią. Z czasem na ich podstawie wytworzyły się dialekty osobnych ugrupowań plemiennych.

    Już w I i II wieku pojawiają się pierwsze skąpe wzmianki pisane dotyczące Słowian, nazywanych przez autorów starożytnych Wenedami lub Wenetami. Pierwszy raz nazwa ta występuje w pracy encyklopedycznej „Historia naturalis”, napisanej przez rzymskiego uczonego Pliniusza Starszego (23/24–79 r.). W jednym z jej rozdziałów umieszcza on ich nieopodal Wisuły (czyli Wisły), między Sarmatami, język których należał do grupy irańskiej rodziny indoeuropejskiej, a Hirrami, zaliczanymi przez naukowców do plemion germańskich. Informacje o Wenedach znajdują się również w „Germanii” – pracy innego autora rzymskiego – Tacyta, którą ukończył w 98 roku. Pisze on, że nie wie, czy Wenedzi należą do Germanów, i zaznacza, że „traktują oni bandyckimi narzędziami wszystkie lasy i góry między Peukinami [jednym z plemion germańskich – S. S.] i Fenami [czyli Finami – S. S.]”. Wzmianka o Wenedach zamieszczona jest również w utworze greckiego geografa i astronoma Ptolemeusza „Wstęp do geografii” (trzeci kwartał II w. n.e.), który wymienia ich wśród „wielkich narodów Sarmacji” i lokalizuje ich w górnym biegu Wisły nad Zatoką Wenedzką[19].

    W pracy Ptolemeusza wspomniane jest plemię Stawanów, umieszczone przez autora między zachodniobałtyckimi plemionami międzyrzecza Wisły i Niemenu – Galindów i Sudynów, oraz Alanami – jednym z sarmackich ugrupowań plemiennych obszaru stepowego północnego wybrzeża Morza Czarnego. Nazwę tę wielu lingwistów, archeologów i historyków mediewistów skłonnych jest identyfikować z etnonimem „Słowianie”[20]. Wyrażano opinię, że terytorium plemienne Stawanów obejmowało środkowe Naddnieprze i dolną Desnę. Informacje o nich mogły dotrzeć do Ptolemeusza dzięki kupcom, utrzymującym stosunki handlowe z plemionami południowego Bałtyku i południa Europy Wschodniej[21].

    Jeszcze jednym źródłem informacji o Wenedach jest rzymska mapa drogowa z III w., nazwana w literaturze historycznej „Tabula Peutingeriana”. Plemiona te rozmieszczone są na niej w dwóch miejscach: na północ od Karpat oraz między dolnym Dniestrem i Dunajem.

    Należy wziąć pod uwagę, że źródła starożytne mogły nazywać Wenedami nie tylko Słowian, lecz i plemiona należące do innych grup etnicznych. Można to wyjaśnić kilkoma okolicznościami: słabą wiedzą autorów rzymskich i greckich na temat sytuacji etnicznej między Odrą, Wisłą i Dnieprem; brakiem naturalnych granic pomiędzy obszarami plemion germańskich, bałtyckich i słowiańskich, żyjących często obok siebie; upowszechnieniem etnonimu „Wenedzi” wśród tych wspólnot etnicznych, które wyodrębniły się z jednego korzenia – północno-zachodniej grupy plemion praindoeuropejskich epoki brązu (np. wśród celtyckich plemion Brytanii, podbitych przez rzymskiego imperatora Cezara podczas jego wyprawy na Galię w latach 50. I w. p.n.e., byli i Weneci). Ale przewaga wśród Wenedów Słowian, szczególnie ich grupy północno-zachodniej, nie wywołuje wątpliwości. Interesujące, że Niemcy do dziś nazywają Wenetami Słowian Łużyczan, a przybałtyccy Finowie – Estończyków; właściwi Finowie, Karelczycy i Wepsowie – wszystkich Słowian[22].

    W ostatnich stuleciach I w. p.n.e. na obszarze Wenedów – nad Wisłą – ukształtowała się przeworska kultura archeologiczna. Nowe kultury tworzyły się w tym i trochę późniejszym czasie również na terenach Ukrainy – zarubiniecka (koniec III w. p.n.e.–I w. n.e.), obejmująca terytorium środkowego Dniepru i obszar Polesia leżący w dorzeczu Prypeci; kijowska (koniec II–połowa V w.), pamiątki której zostały zlokalizowane na terenach środkowego i górnego Dniepru i w dorzeczu Sejmu; Etulia (III–IV w.), obszar której znajdował się na terenach dolnego Dniestru, Dunaju i Prutu itp. Wszystkie one stworzone zostały przy udziale Słowian Wenedów, chociaż łączą w sobie również elementy niesłowiańskie[23].

    W II w. z wybrzeża południowego Bałtyku na północne wybrzeże Morza Czarnego przemieściły się plemiona wschodniogermańskie – Goci. Pozostawili oni na terenach współczesnej Polski pamiątki wielbarskiej kultury archeologicznej. Przyczyniło się to do uformowania nowego typu pamiątek, występujących pod wspólną nazwą – kultury czerniachowskiej, obejmującej w czasie swojego rozkwitu (III–IV w.) obszar południowego wschodu Polski, większą część współczesnych ziem ukraińskich i mołdawskich oraz graniczące z nimi regiony Rumunii i Rosji. Przedstawiciele kultury czerniachowskiej mieli wiele cech wspólnych, ale różnili się między sobą specyfiką obrzędów pogrzebowych, budownictwa domowego, ceramiki sztukatorskiej[24]. Różnice te tłumaczy się różnorodnością składu etnicznego ludności czerniachowskiej. Należały do niej przyszłe plemiona wschodniogermańskie, a ślady ich pobytu znaleziono na terenach dorzecza Dunaju i nad dolnym Dnieprem; plemiona słowiańskie zasiedlające obszar lasostepowy Ukrainy; iranojęzyczni Scytowie i Sarmaci stanowiący większość na północnym wybrzeżu Morza Czarnego; ludy pochodzenia trackiego – Getowie i Dakowie zamieszkujący międzyrzecze Dunaju i Dniestru, gdzie zaobserwowano również wpływ sarmacki.

    Na podstawie elementów kultury wielbarskiej znajdujących się na pamiątkach czerniachowskich stwierdzono, że w górnym biegu południowego Bugu Goci podzielili się: jedna grupa przemieściła się na tereny leżące nad Morzem Czarnym i Azowskim, druga powróciła na południowy zachód. Mieszkających na zachód od Dniepru nazywano Terwingami lub Wizygotami, tych, którzy przeszli na jego lewy brzeg – Greutungami lub Ostrogotami. W różnych okresach rozwoju kultury czerniachowskiej Goci aktywnie współpracowali z innymi plemionami germańskimi, szczególnie: Herulami, Wandalami, Tajfalami, Burgundami, Peukinami, Boranami.

    Przez pewien czas Goci stali na czele dużych związków wojskowo-politycznych, jednoczących w ramach kultury czerniachowskiej późnych Scytów, Sarmatów, Dako-Getów i Słowian. Czasy świetności i potęgi Goci osiągnęli podczas panowania króla Greutungów – Hermanaryka (330–375 r.) W 375 r. państwo gockie zostało zniszczone przez Hunów, po czym większość Greutungów była zmuszona do wycofania się na zachód za Dniestr. Z czasem plemiona gockie pod naciskiem Hunów znalazły się poza obszarem kultury czerniachowskiej (w Europie Południowej, Środkowej i Zachodniej, a nawet w północnej Afryce, gdzie przez Zatokę Biskajską przedostało się wojownicze plemię Wandali), a pozostali wymieszali się z miejscowym różnoplemiennym ludem, nie pozostawiając widocznego śladu w jego kulturze materialnej i duchowej. Najdłużej Goci przebywali na Krymie. Wzmianka o nich, jako mieszkańcach jaskiniowych miast – Mangup-Kale, Eski-Kermen i in. – po raz ostatni pojawiła się w źródłach pisanych drugiej połowy XVII w.

    Około połowy I tysiąclecia rozpoczął się ostatni etap etnogenezy słowiańskiej. Sprzyjał temu udział Słowian w wędrówce ludów i pojawienie się ich na bezkresnych obszarach Europy Środkowej, Wschodniej i Południowej. Podczas tego okresu zaczęły tworzyć się duże związki plemion i bardziej stabilne formacje polityczne znane ze źródeł takich, jak „Slawia”, oraz rozpoczął się proces kształtowania się wczesnych narodowości słowiańskich[25].

    W tym okresie historycznym różne grupy Słowian były już znane pod własnymi nazwami lub etnonimami. Autorzy bizantyjscy VI w. – Prokopiusz z Cezarei, Jordanes, Menander Protektor, Teofilakt Symokatta, Maurycjusz Strateg – znali ich pod nazwą Wenedów, Antów oraz Sklawinów, i wskazywali na ich pokrewieństwo w mowie, zwyczajach, wierzeniach i pochodzeniu „od jednego korzenia”. „Plemiona te, Słowianie i Antowie – pisał Prokopiusz z Cezarei – nie kierują się jednym człowiekiem, lecz od dawna żyją w ludowładztwie, i dlatego szczęścia i nieszczęścia w życiu, jakie ich spotykają, uważają za sprawę wspólną. Tak samo i we wszystkim innym w obu tych plemionach barbarzyńskich życie i zwyczaje są jednakowe. Uważają oni, że jest jeden tylko Bóg, twórca piorunów, jest on Panem wszystkiego, i Jemu ofiarowują byki i wykonują inne obrzędy święte. […] Szanują i rzeki, i rusałki, i wszelkie inne bóstwa, przynoszą im wszystkim ofiary, i przy ich pomocy wróżą. […] Mają oni ten sam język, barbarzyński, wyglądem zewnętrznym nie różnią się od siebie. Są wysokiego wzrostu i ogromnej siły”[26]. Według Jordanesa, Wenedzi żyli na wschód od górnego biegu Wisły („Zaczynając od miejsca narodzenia Wistuli [Wisły – S. S.] na bezkresnych przestrzeniach rozmieszczało się liczne plemię Wenetów”[27]); Sklawini – „od miasta Novietunum i jeziora zwanego Marsjańskim, do Danastru, i na północ – Wiksły”; Antowie – w międzyrzeczu Dniestru (Danastru) do Dniepru (Danapru), „do tego miejsca, gdzie Pontus [Morze Czarne – S. S.] tworzy załamanie”[28]. Wynika z tego, że na początku drugiej połowy I w. p.n.e. Słowianie obejmowali ogromny obszar od Wisły na zachodzie, ziem bałtyckich i górnego Naddnieprza na północy, dorzecza Dniestru na południowym zachodzie, dolnego Dniepru i wybrzeża Morza Czarnego na południowym wschodzie. Wschodnia granica rozmieszczenia źródeł słowiańskich autorom bizantyjskim była nieznana.

    Ze słowiańskimi plemionami Wenetów, Sklawinów i Antów związane są 4 kultury archeologiczne, są to: Praska lub prasko-korczacka, dziedzicka lub sukowsko-dziedzicka, pieńkowska oraz kołoczyńska, mające wiele wspólnych cech w topografii osad, budownictwie domostw, obrzędach pogrzebowych, ceramice, narzędziach pracy, ozdobach itp.[29] Potwierdza to słowa Jordanesa, który pisał o tym, że „[…] Ci Weneci […] pochodzą od jednego korzenia i znani są dziś pod trzema nazwami: Wenetów, Antów, Sklawinów”[30]. Każda z kultur archeologicznych wczesnych Słowian posiada zarówno wspólne cechy etnograficzne, jak też własne, odnoszące się do kształtów i wzajemnego oddziaływania na różnorodność ceramiki, elementów ubioru i mieszkania.

    W obszarze kultury prasko-korczackiej (VI–VII w.) obejmującej ogromne terytorium od średniego nurtu Łaby, Odry i Wisły na zachodzie, dorzecza Dunaju na południu, Polesia na północy, Podkarpacia i Wołynia na zachodzie, zbadano ponad 500 pamiątek. Większość z nich to niewielkie (1–2 ha) osady typu otwartego. Tylko niewielką ich część stanowią ufortyfikowane grody (np. w pobliżu wsi Zymne nad rzeką Łuha, prawym dopływem zachodniego Bugu). Domostwa – kwadratowe półziemianki z konstrukcją zrębową lub słupową ścian i zawsze piecem kamiennym. Podstawą gospodarstwa było rolnictwo odłogowe, hodowla zwierząt, rzemiosła (łącznie z produkcją żelaza, kowalstwem i odlewnictwem) oraz przemysły domowe, szczególnie garncarstwo. Obrzęd pogrzebowy cechowało palenie ciał, a pozostałości zmarłych składano do urn i zakopywano w niewielkich jamach cmentarnych położonych niedaleko osad. Archeolodzy są niemal jednogłośni w tym, że twórcami kultury prasko-korczackiej byli Sklawini. Większość z nich uważa też, że utworzyła się ona na gruncie kultur: przeworskiej, kijowskiej, późnozarubinieckiej i czerniachowskiej[31].

    Kultura dziedzicka (VI–VII w.), rozpowszechniona w północnych rejonach dorzeczy Wisły i Odry, charakteryzuje się oryginalną formą ceramiki i obrzędu pogrzebowego (rozrzucanie popiołów zmarłych na ziemię)[32]. Zdaniem badaczy, pamiątki tej kultury pozostawili Wenedowie, pośród których byli zarówno Słowianie, jak i miejscowa ludność poddana slawizacji – potomkowie dawnych Praindoeuropejczyków, językowo niezróżnicowani.

    Część grupy wenedzkiej w V–VI w. przesiedliła się na północ Równiny Środkowo-Europejskiej, gdzie zamieszkiwały plemiona bałtyckie i fińskie. W skutek działania międzyetnicznego trwającego kilka wieków, miejscowa ludność uległa slawizacji[33]. Przemieszczając się w kierunku wschodnim, niewielka grupa Słowian osiadła na wybrzeżu Zatoki Ryskiej, gdzie ślady ich pod nazwą Wendowie odnotował na początku XII w. Henryk Łotewski[34].

    Pamiątki kultury pieńkowskiej (VI–VII w.) odkryto na terenach Rumunii pomiędzy Prutem i Dniestrem, nad południowym biegiem Bugu, w środkowym Naddnieprzu, w strefie lasostepowej lewego brzegu Dniepru, aż do rzeki Doniec Siewierski. Jej kulturę materialną cechowała forma kwadratowa budownictwa i otwarte ognisko zamiast kamiennego pieca. Na terytorium Zaporoża oraz na terenach leżących nad rzeką Oril rozpowszechnione były również domostwa podobne do jurt, zapożyczone od ludów koczowniczych zamieszkujących na wybrzeżu Morza Czarnego i Azowskiego. Wśród pochówków można napotkać zarówno palenie ciał, jak i grzebanie zmarłych. Zdaniem badaczy, pamiątki kultury pieńkowskiej pozostawili Antowie, większość z których stanowili potomkowie irańskojęzycznych plemion Europy Południowo-Środkowej poddani slawizacji [35].

    Pamiątki kultury kołoczyńskiej (druga połowa V–druga połowa VII w.) znane są w górnym biegu Dniepru, nad Desną i Sejmem. Cechą charakterystyczną tej kultury jest obecność w domostwie – kwadratowej półziemiance – centralnego słupa podporowego dachu, w pobliżu którego umieszczano ognisko[36]. Karczowano lasy pod nowe tereny rolnicze. Według badaczy, dane zjawisko historyczno-kulturowe powstało na gruncie kultury kijowskiej[37].

    Pod koniec V i na początku VI wieku plemiona słowiańskie, wśród których szczególną rolę odgrywali Antowie, zorganizowały pierwsze wyprawy wojskowe na Bizancjum (lata 493, 499, 502)[38], które z czasem stały się regularne. Zaczynając od okresu panowania cesarza Justyniana (lata 527–565), Antowie, Sklawini i Hunowie niemal co roku organizowali najazdy wojskowe na Bałkany, zamieszkiwane przez plemiona iliryjskie, dackie i trakijskie, często hellenizowane lub romanizowane. Jednym ze skutków tych najazdów było masowe przesiedlenie tu słowiańskich ludów rolniczych, co zmieniło sytuację etniczną w regionie: miejscowa i napływowa ludność tureckojęzyczna prawie całkiem uległa slawizacji. Głównymi ośrodkami migracji słowiańskiej były tereny dorzecza Dunaju, Karpaty i północne wybrzeże Morza Czarnego. W wędrówkach plemion brali udział również emigranci z dalekich ziem północnych i środkowego Naddnieprza: na ogólnej mapie rozmieszczenia Słowian pojawiły się nazwy plemion, dublujące się nawzajem (np. Serbowie Łużyccy i Serbowie Bałkańscy, Siewierzanie nad Desną i Siewierzanie za Dunajem, Obodryci Bałtyjscy i Obodryci Dunajscy itp.). Oczywiście część plemion pozostała na starych miejscach, a część wzięła udział w kolonizacji Bałkanów[39].

    W latach 578–581 Słowianie przeniknęli do Grecji, a w VII w. – na wyspy Morza Egejskiego i Śródziemnego a nawet w niektóre rejony Azji Mniejszej. Jednak tu zostali zasymilowani przez tubylców.

    Udział zachodnich i wschodnich plemion słowiańskich w kolonizacji półwyspu Bałkańskiego sprzyjał rozpadowi ładu wspólnoty pierwotnej i pogłębieniu różnic majątkowych i społecznych w ich środowisku. Umacniało to rolę zwierzchnictwa plemiennego w życiu społecznym i przygotowywało grunt dla powstania państwowości. Skolonizowanie przez Wenedów, Antów i Sklawinów Europy Środkowej, Wschodniej i Południowej przyczyniło się do metyzacji Słowian z ludnością miejscową, której towarzyszyły zmiany w kulturze materialnej, zwyczajach, obrzędach i nawet cechach antropologicznych ludności słowiańskiej tych regionów[40]. Powstają warunki sprzyjające pogłębieniu różnic między dialektami języka prasłowiańskiego i kształtowaniu się języków odrębnych[41]. Rozpoczyna się nowy etap w historii Słowian.


    [1] Л. Нидерле, Славянские древности, Москва 1956, s. 33.

    [2] Літопис Руський, zа Іпатієвським списком przełożył Л. Махновець, Київ 1989, s. 2. Tu i dalej, o ile nie zaznaczono inaczej, przekład tłumacza.

    [3] P. Šafárik, Slovanské starožitnosti, t. 1, 2, Praga 1837.

    [4] О. Н. Трубачев, Этногенез и культура древнейших славян. Лингвистические исследования, Москва 2003.

    [5] J. Kostrzewski, Pradzieje Polski, Poznań 1949.

    [6] T. Lehr-Spławiński, O pochodzeniu i praojczyźnie Słowian, Poznań 1949; Tegoż autora: Rozmieszczenie geograficzne prasłowiańskich nazw wodnych, „Rocznik Slawistyczny”, XXI, 1960, s. 5–22.

    [7] S. Rospand, Prasłowianie w świetle onomastyki, [w:] I Międzynarodowy Kongres archeologii słowiańskiej, Wrocław–Warszawa–Kraków 1968, t. І, s. 109–170.

    [8] И. П. Русанова, Славянские древности в VI–VIІ вв., Москва 1976; В. В. Седов, Происхождение и ранняя история славян, Москва 1979.

    [9] М. И. Артамонов, Происхождение славян, [w:] Сценография публичной лекции, прочитанной в Ленинграде в 1950 г., Ленинград 1950; П. Н. Третьяков, Восточнославянские племена, Москва 1953; П. Н. Третьяков, Финно-угры, балты и славяне на Днепре и Волге, Москва–Ленинград 1966; Б. А. Рыбаков, Древняя Русь и Русские княжества в ХI–ХIII ст., Москва 1982, s. 11–46; W. Hensel, Skąd przyszli Słowianie, Wrocław 1984.

    [10] Д. Я. Телегін, Про роль носіїв неолітичних культур дніпро-двинського регіону в етногенетичних процесах балтів і слов’ян, „Археологія”, № 2, 1996, s. 32−45.

    [11] S. Segeda, Najstarsze słowiańskie materiały antropologiczne. Wstęp do problematyki, [w:] Przez pradzieje i wczesne średniowiecze, Lublin 2004, s. 279, 288.

    [12] Ю. В. Павленко, Передісторія давніх русів у світовому контексті, Київ 1994, s. 316.

    [13] Więcej na temat tych kultur archeologicznych patrz: Первобытная археология, [w:] Археология Украинской ССР, t. 1, Киев 1985, s. 428–445.

    [14] Етнічна історія давньої України, Київ 2000, s. 84–96.

    [15] И. П. Русанова, Славянские древности в VI–VIІ вв…; В. В. Седов, Происхождение и ранняя история.

    [16] Tamże.

    [17] Zobacz: Г. Козакевич, Кельти: традиційна культура та соціальні інститути, Київ 2006, s. 28–31.

    [18] Ф. П. Филин, О происхождении праславянского языка и восточнославянских языков, „Вопросы языкознания”, № 4, 1980.

    [19] Szczegółowo: Свод древнейших письменных известий о славянах, Москва 1991, s. 24–25, 39, 51–56.

    [20] В. Д. Баран, Етнокультурні процеси на території України у першій половині І тис. н. е., [w:] Етнічна та етнокультурна історія України, Київ 2005, s. 195.

    [21] H. Łowmiański, Początki Polski, t. I–III, Warszawa 1964, s. 18–44.

    [22] Więcej o tym: В. В. Седов, Этногенез ранних славян, „Вестник Российской Академии наук”, t. 73, 2003, № 7, s. 594–605.

    [23] В. Д. Баран, Етнокультурні процеси на території України, s. 197.

    [24] В. Д. Баран, Черняхівська культура: за матеріалами Верхнього Дністра і Західного Бугу, Київ 1981.

    [25] М. О. Чмихов, Н. М. Кравченко, І. Т. Черняхов, Археологія та стародавня історія України, Київ 1992, s. 303–304.

    [26] Cytuję za: Прокопій Кесарійський, Готська війна, [w:] В. В. Крисаченко, Хрестоматія-посібник (w dwóch tomach), księga pierwsza, Київ 1996, s. 103–104.

    [27] Иордан, О происхождении и деяниях готов, Москва 1960, s. 71–72.

    [28] Tamże, s. 90.

    [29] Етнічна історія давньої України…, s. 99.

    [30] Иордан, О происхождении и деяниях…, s. 90.

    [31] М. О. Чмихав, Н. М. Кравченко, І. Т. Черняхов, Археологія та стародавня історія України, Київ 1992, s. 314.

    [32] В. В. Седов, Восточные славяне в VI–VIII вв., s. 10.

    [33] В. В. Седов, Славяне. Историко-археологическое исследование, Москва 2002.

    [34] В. В. Седов, Этногенез ранних славян, „Вестник Российской Академии Наук”, t. 73, № 7, 2003.

    [35] В. В. Седов, Анты, [w:] Проблемы советской археологии, Москва 1979, s. 164–173; О. М. Приходнюк, К вопросу о присуствии антов в Карпато-Дунайских землях, [w:] Славяне на Днестре и Дунае, Киев 1983, s. 180–191.

    [36] Етнічна історія давньої України…, s. 178.

    [37] М. О. Чмихав, Н. М. Кравченко, І. Т. Черняхов, Археологія та стародавня історія, s. 322.

    [38] История Византии (w trzech tomach), Москва 1967, t. 1. s. 216.

    [39] Б. А. Рыбаков, Киевская Русь и русские княжества, Москва 1982, s. 54.

    [40] С. Сегеда, Деякі питання походження та етнічної історії населення Русі-України за даними антропології, [w:] Ruthenica, t. 1, Київ 2002, s. 94.

    [41] Ф. П. Филин, О происхождении праславянского языка.

  2. Jakie sa dowody, ze Scytowie, Sarmaci byli indo-iranscy?
    Jakie sa dowody, ze Scytowie, Sarmaci byli indo-europejscy/praslowianscy?

    W tym tekscie caly czas przewija sie to pierwsze stwierdzenie.
    Czy wystarczy oprzec sie na Vedach i Avescie, zeby obalic ta pierwsza hipoteze?

    • Jak to sie ma do tego komentarza zamieszczonego tu:

      Leszek said, on 8 Luty 2010 at 10:25

      R1a1, a nawet R1a1a – to nie jest haplogrupa słowiańska, natomiast z tych haplogrup wywodzą się Słowianie, ale też Pakistańczycy , Ariowie, Minojczycy itd.
      R1a1a7 – to ostatnio podawana subHP (jeszcze publicznie nie ogłaszana FTDNA, ani przez Database) gdzie rzeczywiście może być wyodrębniona charakterystyczna, czysta HP “słowiańska”. Datowanie R1a1a7 to ok. 2500 lat p.n.e, więc wg mojej opinii będzie można powiedzieć raczej o wyodrębnieniu dopiero grupy bałto-słowiańsko-aryjskiej.
      Prawdopodobnie grupa “słowiańska” to będzie miała symbol R1a1a7x lub R1a1a7xy.
      Trzeba jeszcze powiedzieć, że terminologia “słowiański” należy używać na ludy datowane ok. II-IIIw. n.e., przy czym prawdopodobnie już w tym czasie to zlepek różnych grup etnicznych. Plemiona gdzie występowały HP R1a1a7xy pewnie stanowiły znakomitą większość i w tym sensie można by operować pojęciem HP “słowiańską”.

  3. Ciag dalszy wykladow zamieszczonych na tej stronie:

    Pierwotne zasiedlenie Europy.
    Najstarsi mieszkańcy terenów Ukrainy i Polski

    Pierwotne zasiedlenie terenów współczesnej Ukrainy i Polski jest ściśle związane z procesem antropogenezy – powstaniem i ewolucją człowieka. Dziś już wiadomo, że historia biologiczna człowieka rozpoczęła się około dwóch milionów lat temu. Zdaniem większości uczonych, najbardziej wiarygodną praojczyzną gatunku homo, łączącego człowieka pierwotnego i współczesnego, była Afryka, a dokładniej – tereny Rowu Wschodnioafrykańskiego – gigantycznego górskiego rozłamu, ciągnącego się przez 8000 kilometrów z północy na południe kontynentu. Właśnie ten region wchodził do areału australopiteków – małp człekokształtnych końca trzeciorzędu i początku czwartorzędu, uważanych za bezpośrednich poprzedników człowieka współczesnego. Świadczą o tym znalezione kości homo habilis (człowieka zręcznego) i wykonane przez niego narzędzia pracy, przypisywane pierwszej na świecie kulturze archeologicznej – olduwajskiej lub oldowańskiej[1]. W Tanzanii, w wąwozie olduwajskim, wybitny angielski paleoantropolog Louis Leakey znalazł również kości archantropa – pierwszego „prawdziwego” człowieka należącego do rodzaju biologicznego homo erectus (człowiek wyprostowany). Źródła pochodzenia współczesnego rodzaju fizycznego człowieka sięgają kontynentu afrykańskiego[2].

    Ewolucja fizyczna rodzaju dalekich przodków człowieka współczesnego odbywała się w warunkach ostrych zmian klimatycznych. W skutek ogólnego ochłodzenia, które rozpoczęło się jeszcze pod koniec trzeciorzędu, w środkowych szerokościach półkuli północnej utworzyły się gigantyczne lodowce, które na przemian postępowały i cofały się. W okresie największej aktywności lodowca (250–100 tys. lat temu) potężna warstwa lodu skuwała ponad 30% powierzchni Eurazji, obejmując północne i środkowe obszary terenów Polski i Ukrainy. W przyległych do lodowca obszarach utworzyły się bagniste równiny i tundry, a na południe od nich – zimne lasy i lasostepy, gdzie pojawiły się zwierzęta arktyczne, takie jak np.: mamuty, nosorożce włochate, jelenie północne, niedźwiedzie jaskiniowe itp.[3] Nadejściu lodowców towarzyszyło obniżenie poziomu oceanu światowego, co sprzyjało migracjom z Afryki do Eurazji pierwszych zbiorowości ludzkich – przedstawicieli rodzaju homo erectus.

    Według danych archeologicznych, pojawienie się pierwszych ludzi na terenie Europy miało miejsce około dwóch milionów lat temu. Świadczą o tym nieliczne znaleziska, z prymitywnymi narzędziami pracy, odkryte w niektórych regionach południowej i środkowej Europy (na przykład w jaskini Vallonet w pobliżu Nicei, w Alpach Nadmorskich). Jednak obecność człowieka w Europie miała wtedy jeszcze epizodyczny charakter. Prawdziwe zasiedlenie kontynentu odbyło się później – około miliona lat temu, w czasie tak zwanej aszelskiej kultury archeologicznej (nazwa pochodzi od miasteczka Saint-Acheul we Francji, gdzie po raz pierwszy odkryto wyroby kamienne tej historycznej epoki), lub w dobie wczesnego paleolitu, datowanej na 1,5 mln–150 tys. lat temu. Twórcą tej kultury, cechą charakterystyczną której było szerokie rozpowszechnienie kamiennego tłuka pięściowego – masywnego narzędzia w kształcie przypominającym migdał o obustronnej obróbce – był archantrop i tzw. archaiczny homo sapiens. Około 500–200 tys. lat temu dosyć szeroko opanował on południe, centrum i wschód kontynentu, włączając tereny współczesnej Ukrainy i Polski. Najbardziej znane na Ukrainie pamiątki kultury aszelskiej znajdują się koło wsi Korolewo na Zakarpaciu; w. Łuka Wróblewiecka nad Dniestrem; w Żytomierzu na prawobrzeżnym Polesiu; m. Amwrosijiwce w Donbasie; na Krymie itp.[4] Jeśli chodzi o tereny Polski, to najstarsze świadectwa życia praludzi datowane na ok. 500–370 tys. lat temu, zostały odkryte w okolicach Trzebnicy i we wsi Rusko w pobliżu Strzegomia na przedgórzu Sudetów[5]. Jeszcze do niedawna uważano, że źródeł najstarszych migracji ludzi pierwotnych na tereny Europy należy poszukiwać na południowym wschodzie kontynentu, szczególnie w rejonie kaukaskim. Jednak badania stanowiska pochodzącego z okresu wczesnego paleolitu w pobliżu wsi Korolewo na Zakarpaciu, którego najniższe warstwy datuje się na ok. 1 mln lat temu, spowodowały radykalną zmianę tych opinii. Cały zbiór danych otrzymanych podczas wykopalisk tego unikalnego, wielowarstwowego znaleziska, badanego pod kierunkiem kijowskiego archeologa W. Hładylina, świadczy o tym, że zasiedlanie terenów Ukrainy i Polski następowało z Europy Środkowej i Bałkanów[6].

    Pozostałości ludzi okresu aszelskiego to wielka rzadkość, a każde takie znalezisko wywołuje prawdziwą sensację naukową. Jak dotąd na terenach Ukrainy i Polski ich nie znaleziono. Jednak cechy fizyczne „praeuropejczyków”, którzy zostawili najdawniejsze archeologiczne pamiątki, można zrekonstruować na podstawie znalezisk w innych krajach Europy: dolna szczęka człowieka żyjącego ok. 500 tys. lat temu (miejsce odkrycia niedaleko Heidelbergu w Niemczech); czaszka dwudziestoletniego myśliwego, zabitego około 400 tys. lat temu (jaskinia Arago we wschodnich Pirenejach we Francji); fragment kości potylicznej, datowanej na tenże okres (wykopalisko koło w. Vértesszőllős na Węgrzech); dobrze zachowany szkielet człowieka zmarłego około 300 tys. lat temu (jaskinia Petralona niedaleko Salonik w Grecji) itp.

    Wszystkie wymienione znaleziska łączy mozaikowe przeplatanie się cech bardzo archaicznych i bardziej współczesnych w ich budowie morfologicznej, co dało podstawę do wyodrębnienia archaicznego homo sapiens. Zgodnie ze współczesnymi opiniami, należał on do rodzaju biologicznego homo heidelbergis (człowiek heidelberski) ukształtowanego około 800–900 tys. lat temu na terenach współczesnej Afryki[7].

    Według badań archeologicznych, podstawę funkcjonowania „człowieka heidelberskiego” stanowiły zorganizowane grupowe polowania na grubego zwierza, skuteczność których zapewniało wiele czynników, np.: uzgodnione działania członków wspólnot pierwotnych, posługiwanie się udoskonalonymi narzędziami, wykorzystywanie ognia. W poszukiwaniu zdobyczy archaiczny homo sapiens ciągle przemieszczał się z miejsca na miejsce, stopniowo opanowując regiony o umiarkowanym i chłodnawym klimacie. Ratując się przed chłodem, aktywnie zagospodarowywał on jaskinie i nauczył się stawiać sztuczne budowle mieszkalne.

    Około 150 tys. lat temu, podczas ostatniego okresu międzylodowcowego, na terenach Europy i w niektórych innych rejonach Starego Świata pojawiły się znaleziska kultury mustierskiej (od nazwy jaskini Le Moustier we Francji), których twórcą był człowiek nazywany paleantropem lub człowiek neandertalski. Sądząc z położenia geograficznego podstawowych znalezisk, większość europejskich neandertalczyków zamieszkiwała obszary przylodowcowe. W ich wyglądzie zewnętrznym było dużo cech związanych z przystosowywaniem się do surowych warunków klimatycznych.

    Neandertalczycy osiągnęli znaczne postępy w najróżnorodniejszych sferach życia. Wyrabiali i stosowali oni rozmaite narzędzia kamienne, kościane i drewniane oraz pomyślnie polowali na duże zwierzęta – mamuty, nosorożce, bizony, niedźwiedzie itp. Ci pierwsi ludzie ostatecznie opanowali ogień i nauczyli się nie tylko wykorzystywać naturalne okrycia, ale również stawiać budowle mieszkalne. Pozostałości jednej z nich znalazł lwowski archeolog na wysokim zboczu prawego brzegu Dniestru, nieopodal wsi Mołodowo w północnej Bukowinie[8]. W umiejętnościach produkcyjnych i poziomie intelektu neandertalczycy zostawili daleko w tyle swoich poprzedników. Zastanawiali się oni nad sensem bytu, tworząc w swojej wyobraźni abstrakcyjny obraz otaczającej ich rzeczywistości. Człowieka neandertalskiego niepokoiła śmierć kogoś z plemienia: właśnie w okresie mustierskim pojawiły się pierwsze pochówki[9]. Z rozwojem abstrakcyjnych wyobrażeń związany jest właściwy mu kult niedźwiedzia jaskiniowego, którego ślady utrwalone są w wielu mustierskich stanowiskach archeologicznych Europy. Najstarsze przykłady sztuki również są związane z okresem mustierskim. Jednym z przykładów jest profil zwierzęcia nakreślony krzemiennym „nożem” na kości promieniowej bizona, która została odkryta przez lwowskiego archeologa O. Sytnyka podczas wykopalisk stanowiska Proniatyn niedaleko Tarnopola. Zwierzę przedstawione jest w całości z przednimi łapami, z zapadniętym brzuchem i wygiętym grzbietem. Jakość wizerunku świadczy o wysokim poziomie warsztatu pierwotnego artysty[10].

    Dotychczas w różnych regionach Ukrainy odkryto ponad 50 neandertalskich stanowisk. Najwięcej jest ich na Krymie, gdzie w grocie Kiik-Koba w pobliżu Simferopola znaleziono grób kobiety z niemowlęciem.

    Neandertalczycy opanowali również Polskę Południową: wykonane przez nich najstarsze narzędzia odkryto w stanowiskach Racibórz–Studzienna i Krowodza. Dobrze znane jest stanowisko archeologiczne okresu mustierskiego w Jaskini Ciemnej w Ojcowie koło Krakowa, które stało się atrakcją turystyczną. W Jaskini Raj koło Kielc odkryto z kolei narzędzia podobne do tych, jakie znajdują się w neandertalskich stanowiskach w dorzeczu środkowego Dunaju. Podczas wykopalisk znaleziono tu około 300 rogów jeleni, których ułożenie przypominało zasieki broniące wejścia do jaskini[11].

    Około 40–35 tys. lat temu rozpoczął się okres górnego paleolitu, kiedy to na kuli ziemskiej szeroko rozpowszechnił się neoantrop lub kromaniończyk (od nazwy jaskini Cro-Magnon we Francji), należący do gatunku homo sapiens sapiens, z którego wywodzą się wszyscy współcześni ludzie. Według hipotezy amerykańskiego genetyka A. Wilsona (w literaturze fachowej ma ona kilka nazw: Ewy Afrykańskiej, Ewy Mitochondrialnej, Arki Noego), wszyscy współcześni ludzie pochodzą od jednej kobiety żyjącej na kontynencie afrykańskim na południe od Sahary 100–200 tys. lat temu[12]. Około 100 tys. lat temu pierwsze grupy neoantropa pojawiły się w Azji Przedniej, gdzie zamieszkiwały wspólnie z człowiekiem neandertalskim ponad 60 tys. lat. Po pewnym czasie nastąpił gwałtowny wyż demograficzny, który przyczynił się do masowych migracji w różne krańce Starego Świata. Podczas tych migracji grupy neoantropa spotkały się z neandertalczykami, którzy, zdaniem wielu współczesnych badaczy, nie wytrzymali konkurencji z nimi i niedługo wyginęli. Między przybyszami i „autochtonami” Europy mogło dojść do metyzacji[13].

    Okres górnego paleolitu charakteryzował się znacznymi osiągnięciami w rozwoju kultury materialnej i duchowej ludzi pierwotnych. W tym czasie powstały nowe metody techniczne obróbki krzemienia, bardziej zróżnicowany został inwentarz kamienny zawierający do 100 rodzajów narzędzi. Coraz bardziej powszechnie wykorzystywano dla wytworzenia narzędzi kość, róg, kieł mamuta. Upowszechniły się narzędzia złożone, pojawiły się pierwsze mechanizmy – oszczep, dzięki któremu znacznie zwiększyła się odległość, z jakiej myśliwy mógł trafić do celu. Prawdziwą sensacją naukową było odkrycie w Jaskini Obłazowej w pobliżu Nowego Targu najstarszego w świecie bumerangu, wykonanego około 30 tys. lat temu. Funkcjonowanie europejskiego neoantropa, dla którego podstawą było polowanie na wielkiego zwierza, przebiegało w warunkach ostrego klimatu obszaru przylodowcowego. W związku z tym żył on często w jaskiniach i stawiał budowle mieszkalne różniące się rozmiarem, formą i konstrukcją. Przeważały konstrukcje okrągłe o średnicy 5–6 m, które z zewnątrz przypominały igloo współczesnych mieszkańców strefy polarnej. Za „fundament” służyły czaszki przysypane ziemią, łopatki i szczęki; szkieletem były mamucie kły i grube drągi pokryte skórami zwierząt. Wiele takich budowli znaleziono na terenach Ukrainy (osada Mizyn nad Desną, Meżyricz na rz. Roś, Dobranycziwka w dorzeczu rz. Supoń, Radomyśl na rz. Teteriw itp.)[14]. Przeciętne stanowisko górnego paleolitu liczyło 4–6 budowli, w których mieszkało około 50 osób[15].

    Wiele wykopalisk górnego paleolitu odkryto również na terenach Polski. Najstarsze z nich znajdowały się w Dzierżysławiu niedaleko Głubczyc, na stanowisku Kraków–Zwierzyniec, w Jaskini Mamutowej w Wierzchowiu, w Jaskini Łokietka w Ojcowie, w Jaskini Obłazowej koło Nowego Targu (wykopaliska te są datowane na 40–35 tys. lat temu). 18–12 tys. lat temu ludzie już dość gęsto zasiedlili przedgórze Sudetów i Karpat, gdzie w Jaskini Maszyckiej koło Olkusza (Górny Śląsk) znaleziono kamienne przedmioty o specyficznym kształcie. Zdaniem naukowców, były one wykorzystywane podczas ceremonii związanych z obrzędami magicznymi[16]. Znaleziono tam również pozostałości 16 osób: mężczyzn, kobiet i dzieci.

    Górny paleolit to epoka rozwoju sztuki pierwotnej – malarstwo jaskiniowe, rzeźbiarstwo, grawerowanie zdumiewają swoim artyzmem, emocjonalnym zabarwieniem, wyrazistością i dynamizmem. Podstawę tematu stanowiły wizerunki zwierząt, rzadziej ludzi (częściej kobiet). Około 20 figurek „Wenus” wielkości przeważnie 5–10 cm znaleziono podczas wykopalisk osady Mizyn[17]. W latach 1954–1961 podczas wykopalisk największej budowli igloo, wyróżniającej się spośród innych sztucznych budowli swoją oryginalną konstrukcją, trwałością i proporcjonalnością, odkryto kości mamuta pomalowane ochrą – farbą naturalną, szeroko wykorzystywaną przez ludzi pierwotnych w malarstwie jaskiniowym, obrzędach i ceremoniach magicznych. Według naukowców, kości te są najstarszymi na świecie instrumentami perkusyjnymi[18].

    Około 12–10 tys. lat temu na kuli ziemskiej miały miejsce ostre zmiany klimatyczne spowodowane globalnym ociepleniem. Lodowy pancerz, który przez tysiąclecia skuwał Europę, powolnie cofnął się na północ i po pewnym czasie uwolnił brzegi jeziora słodkowodnego, znajdującego się w miejscu obecnego Morza Bałtyckiego. Ten ogromny zbiornik wodny, którego poziom znacznie przewyższał poziom Oceanu Światowego, był odgrodzony od Atlantyku gigantyczną groblą lodową. Po przerwaniu lodowej tamy niedaleko góry Billingen w Szwecji centralnej poziom tego przylodowcowego jeziora spadł o 30 m, i wypełniło się ono słonymi wodami Oceanu Atlantyckiego. Spowodowało to gwałtowne ocieplenie i nawilżenie klimatu. Na terenach Ukrainy i Polski, jak i na całej półkuli północnej, stopniowo utworzył się współczesny system hydrofizyczny i powstały struktury krajobrazu strefy umiarkowanej: las, lasostep i step.

    Rozpoczął się nowy okres geologiczny – holocen, trwający do czasów współczesnych.

    Początek holocenu zbiegł się z początkiem nowego okresu historycznego – mezolitu lub środkowej epoki kamienia. W nowych warunkach klimatyczno-geograficznych ludzie pierwotni opanowali nowe formy gospodarowania. Wyginęły mamuty i inne wielkie zwierzęta obszaru przylodowcowego, przez co zorganizowane polowania stały się niemożliwe. Myśliwi okresu mezolitycznego zmuszeni byli do przejścia na indywidualny tryb poszukiwania zdobyczy, co przyczyniło się do wynalezienia łuku – broni dalekosiężnej[19]. Człowiek oswoił psa, który stał się wiernym jego pomocnikiem.

    Na terenach Ukrainy znanych jest obecnie ponad 300 mezolitycznych stanowisk. Wśród nich osiedla długoterminowe z pozostałościami budowli mieszkalnych, w których mogło żyć od 50–60 do 100–150 osób, krótkotrwałe osiedla, pojedyncze groby i zbiorowe plemienne nekropolie[20]. Zebrane podczas prac wykopaliskowych kolekcje osteologiczne nie mają sobie równych na świecie. Na podstawie wyników badań kraniologicznych wywnioskowano, że podczas okresu mezolitycznego na terenach Ukrainy żyli nosiciele różnych wariantów antropologicznych, którzy mieli zarówno północne (cmentarzysko Wasyliwka I, II), jak i południowe pochodzenie (cmentarzysko Wołoskie)[21].

    Wiele mezolitycznych stanowisk odkryto również na terenach Polski, które w znacznej części archeolodzy zaliczają do kultury komornickiej. Typologicznie jest ona zbliżona do kultury Kudłajiwka, której pamiątki są zlokalizowane się na Polesiu ukraińskim. Obie kultury, pomiędzy którymi granice są bardzo umowne, należą do tej samej historyczno-kulturowej wspólnoty – Duvensee[22].

    W okresie mezolitu zwiększyło się zaludnienie Europy, co przyczyniło się do rozwoju nowych form gospodarstwa. Znaczne zmiany w sposobie życia ludzi miały miejsce w następnym okresie historycznym – okresie neolitu.


    [1] L. S. B. Leakey, P. V. Tobias, J. R. A. Napier, New species of the genus homo from Olduvai George, „Nature”, 1964, V. 202, № 4927.

    [2] Więcej: С. Сегеда, Антропологія, Київ 2001, s. 177.

    [3] Природа и древний человек (Основные этапы развития природы, палеолитического человека и его культуры на территории СССР в плейстоцене), pod red. Г. И. Лазуков, М. Д. Гвоздовер, Я. Я. Рогинский i in., Москва 1981, s. 42–53.

    [4] Первісне суспільство, [w:] Давня історія України (w trzech tomach), t. 1, Київ 1997, s. 28, 29, 32.

    [5] P. Kaczanowski, J. K. Kozłowski, Najdawniejsze dzieje ziem polskich, Kraków 1998.

    [6] В. Н. Гладилин, В. И. Ситливый, Ашель Центральной Европы, Киев 1990, s. 25–38.

    [7] А. А. Зубов, Палеоантропологическая родословная человечества, Москва 2004, s. 211, 227.

    [8] Я. Елинек, Большой иллюстрированный атлас первобытного человека, Прага 1982, s. 237.

    [9] А. А. Зубов, Неандертальцы: что известно о них современной науке, „Этнографическое обозрение”, 1999, № 3, s. 67–73.

    [10] О. Ситник, Деякі аспекти походження первісного мистецтва у світлі нових фактів, „Народознавчі зошити” (dwumiesięcznik), Zeszyt 1 (7), 1966, styczeń–luty, s. 20.


    [12] A. Wilson, R. Cann, The recent African genesis of humans, „Scientific American”, 1992, V. 266, № 4, s. 68–73.

    [13] Więcej o tym: А. А. Зубов, Палеоантропологическая родословная…, s. 323–336.

    [14] И. Г. Пидопличко, Позднепалеолитические жилища из костей мамонта на Украине, Киев 1976.

    [15] Етнічна історія давньої України, Київ 2000, s. 12.


    [17] Первісне суспільство, s. 98.

    [18] С. Н. Бибиков, Древнейший музыкальный комплекс из костей мамонта, Киев 1981.

    [19] В. Н. Станко, М. І. Гладких, С. П. Сегеда, Історія первісного суспільства, Київ 1999, s. 137.

    [20] Первісне суспільство, s. 119.

    [21] И. И. Гохман, Население Украины в эпоху мезолита и неолита (Антропологический очерк), Москва 1966.

    [22] Л. Л. Залізняк, Біля витоків етнічного поділу людства, [w:] Етнічна та етнокультурна історія України, t. 1 (księga 2), Київ 2005, s. 11.

    • Jak pochodzenie czlowieka (wyjscie z Afryki), ma sie do informacji, ktore sa zawarte w Vedach/Wiedzy na temat powstania ras? O ile rozumiem tam podana jest informacja o tym, ze rasy nie powstaly z jednej rasy, ale zostaly „stworzone/przylecialy z kosmosu” niezaleznie od siebie? Czy cos pokrecilem?


    „Rewolucja neolityczna” w Europie. Problem pochodzenia Indoeuropejczyków

    Okres neolitu jest ostatnim zamykającym epokę kamienia i charakteryzuje się przejściem od nieproduktywnej formy gospodarki (myślistwo, rybołówstwo, zbieractwo) do produktywnej (rolnictwo i hodowla zwierząt). W tym historycznym okresie, w różnych rejonach kuli ziemskiej, ludzie udomowili wiele roślin (pszenicę, jęczmień, ryż, kukurydzę, rośliny strączkowe, ziemniaki itp.) i niemal wszystkie rodzaje współczesnych zwierząt domowych (kozy, owce, świnie, bydło rogate itp.), wynaleźli bardziej rozwinięte sposoby obróbki kamienia (szlifowanie, piłowanie, wiercenie), nauczyli się wyrabiać nowe narzędzia pracy (siekiery, toporki, dłuta) i naczynia gliniane. Nowo nabyte umiejętności wywołały przewrót w funkcjonowaniu ludzi pierwotnych. Okres ten został nazwany przez angielskiego archeologa Gordona Childe’a rewolucją neolityczną[1].

    Obecnie na terenach Starego Świata wyodrębniono 5 ośrodków gospodarstwa produktywnego, są to: bliskowschodni, południowo-wschodni, dalekowschodni, północnoafrykański (saharo-sudański) i gwinejsko-kameruński[2]. Szczególną rolę w upowszechnieniu nowych form działalności gospodarczej w Europie odegrał ośrodek bliskowschodni, obejmujący swoim obszarem niemal całą Anatolię, góry Zagros w Iranie, znaczną część Dwurzecza, aż do Zatoki Perskiej, pustynię Negew i dolinę Jordanu w Izraelu oraz zachodnie wybrzeże Morza Śródziemnego. Regiony te wchodziły w skład tzw. Żyznego Półksiężyca, gdzie na początku holocenu wytworzyły się sprzyjające warunki dla udomowienia roślin i zwierząt[3]. Zdaniem współczesnych uczonych, nowe sposoby gospodarowania na Bliskim Wschodzie upowszechniły się IX–VIII w. p.n.e. Jednym z następstw „rewolucji neolitycznej” w tym regionie było powstanie Jerycha – miejskiego centrum, otoczonego najstarszymi na świecie potężnymi budowlami fortyfikacyjnymi. Z czasem miejskie ośrodki pojawiły się i w innych rejonach Żyznego Półksiężyca[4].

    Od VII w. p.n.e. w Europie zaczęły upowszechniać się podstawowe formy gospodarstwa produkcyjnego. Tak się działo albo na skutek migracji plemion z terenów Azji Przedniej, które opanowały już nawyki działalności rolniczo-pasterskiej, albo w drodze przejęcia ich doświadczeń, przenoszonych na miejscowy grunt i wzbogaconych o nowe pomysły[5].

    Już w pierwszej połowie VI w. p.n.e. obszar archeologicznych kultur wczesnorolniczych obejmował cały Półwysep Bałkański, skąd rolnictwo zaczęło się rozpowszechniać na inne rejony Europy. Z czasem, w dorzeczu środkowego Dunaju powstała kultura ceramiki wstęgowej rytej, która odegrała wiodącą rolę w opanowaniu nowych form gospodarowania przez ludność Europy Zachodniej, Środkowej i Środkowo-Wschodniej[6].

    W okresie neolitu, w europejskiej części strefy stepowej ciągnącej się szerokim klinem od Zaolzia poprzez tereny Morza Azowskiego i północne wybrzeże Morza Czarnego, aż do współczesnych Węgier, ukształtowała się pastersko-rolnicza forma gospodarstwa produktywnego, która wywołała półosiadły tryb życia[7].

    Najstarszą kulturą rolniczą neolitu na terenach Ukrainy jest bugo-dniestrzańska (lata 6400–5300 p.n.e.), której obszar obejmuje południowe dorzecze Bugu i Dniestru. Osady tej kultury składały się z sześciu–jedenastu budynków w formie prostokątnej, z kamiennymi fundamentami, umacniającymi słupy rusztowania[8].

    Początek „rewolucji neolitycznej” na terenach Polski związany jest z kulturą ceramiki wstęgowej rytej, której pamiątki pojawiły się około 5400–5300 tys. lat temu na Śląsku i w Małopolsce oraz na wschodzie (okolice Rzeszowa). W osadach tej kultury zaobserwowano pozostałości pięciu–ośmiu dużych domostw o konstrukcji słupowej długości do 40 i szerokości 5–8 m, które miały formę prostokąta lub trapezu[9]. Według badań naukowców, w takich budynkach mieszkało 16–20 osób – przedstawicieli kilku pokoleń jednej rodziny[10]. Podstawę gospodarstwa plemion tej wspólnoty kulturowo-historycznej, której wschodnia część obejmowała również tereny współczesnej Ukrainy (Wołyń i tereny Karpat), stanowiło rolnictwo i hodowla bydła rogatego.

    Ostatecznie rolnictwo i hodowla zostały ugruntowane, w większości regionów Europy, pod koniec V–na początku IV w. p.n.e., w okresie eneolitu lub okresie miedzi, charakteryzującym się upowszechnieniem wyrobów z miedzi, zwiększeniem produktywności pracy, stworzeniem warunków dla regularnej wymiany między plemionami. W tym okresie historycznym rozpoczął się rozpad ładu pierwotnie wspólnotowego i majątkowe zróżnicowanie, ukształtowała się starszyzna rodowo-plemienna, zmieniły się wierzenia, obrzędy pogrzebowe i zwyczaje.

    W okresie eneolitu w lasostepach obejmujących prawobrzeże Dniepru zamieszkiwały plemiona rolniczo-hodowlane kultury trypolskiej, która uformowała się jeszcze w VI w. p.n.e. i przetrwała około 2500 lat[11].

    We wczesnym etapie plemiona trypolskie zajmowały dorzecza Prutu, Dniestru i południowego Bugu. Z czasem przeniosły się one do międzyrzecza południowego Bugu i Dniepru oraz na tereny górnego Naddniestrza. W późniejszym etapie rozwoju kultury trypolskiej jej przedstawiciele opanowali Wołyń, Dniepr i północno-zachodnie wybrzeże Morza Czarnego. Kultura trypolska zostawiła wyraźny ślad w historii Ukrainy, na co zwrócił uwagę jej pierwszy badacz Wikentij Chwojka, który wysnuł tezę o prasłowiańskim charakterze tego historyczno-kulturowego zjawiska[12].

    Na terenach Ukrainy odkryto dotąd około 1500 osad trypolskich. Niektóre z nich (w pobliżu wsi Dobrowody, Talianka, Majdaneckie w środkowym Naddnieprzu) zajmowały obszar 250–400 hektarów, a budowano na nim do dwóch–trzech tysięcy jedno-dwupiętrowych budynków.[13] Ich ściany obmazywano gliną i ozdabiano jaskrawymi malunkami. Ludność kultury trypolskiej wyrabiała ceramikę, która zdumiewa wykończeniem form i bogactwem ornamentu. Podczas wykopalisk pamiątek kultury trypolskiej znaleziono dużą ilość zoomorficznej i antropomorficznej plastyki, wśród której znanych jest około 50 figurek z realistycznymi, swoistymi rysami twarzy[14]. Osady trypolskie, zamieszkiwane przez 10–15 tysięcy osób, istniały około 70–100 lat, następnie były palone przez samych mieszkańców, którzy przenosili się na nowe miejsce. W literaturze archeologicznej nazwano je protomiastami[15].

    Po odzyskaniu przez Ukrainę niepodległości kultura trypolska znalazła się w centrum uwagi szerokich kół społecznych. Wśród polityków, biznesmenów i kolekcjonerów zapanowała moda na kolekcjonowanie trypolskich pamiątek. Wokół ludności Trypola zaczął tworzyć się etnogenetyczny mit: znany pisarz ukraiński Serhij Płaczynda nazwał ją „praukraińską” i twórczynią ukraińskiej państwowości, posiadającej siedmiotysiącletnią historię[16].

    Z psychologicznego punktu widzenia twierdzenia te można potraktować jako przejaw narodowego kompleksu niższości, wypaczoną formę protestu przeciw tezie o bezpaństwowości narodu ukraińskiego, która przez dłuższy czas była rozpowszechniana jako oficjalna ideologia ZSRR i nawet obecnie aktywnie, złośliwie i konsekwentnie jest propagowana przez szowinistyczne koła Federacji Rosyjskiej i ich zwolenników na Ukrainie.

    Jedną z przyczyn zainteresowania Trypolem jest to, że wiele elementów kultury materialnej i duchowej narodu ukraińskiego zaczęło powstawać właśnie w okresie trypolskim. Podkreślił to, w trochę emocjonalnej formie, znany ukraiński historiozof Wiktor Petrow: „Nie ma wątpliwości – pisał – że już w okresie trypolskim Ukraina nabywa pewnych cech charakterystycznych, widocznych również obecnie w etnograficznej kulturze narodu ukraińskiego jako narodu rolniczego. Od czasów trypolskich do obecnych przez 5 tysięcy lat istnieje na Ukrainie rolnictwo, a rolnik hoduje w swoim gospodarstwie woły i robi dla nich uprząż. W tych samych warunkach klimatycznych i krajobrazowych, na brzegach tych samych rzek i na przestrzeniach tych samych płaskowyżów, na tłustym czarnoziemie, drogą między złotawymi łanami pszenicy podążają woły. Siwy dym unosi się w górę z chat pomazanych gliną i pomalowanych smugami kolorowych barw. Jak i za czasów Trypola, tak i obecnie kobieta obmazuje podłogę gliną, obmalowuje farbami chatę i piec. Przy wejściu do chaty wisi wizerunek drzewa wiecznego w obecnej formie: kwiat w doniczce, motyw wyszywanek, nawiązujący do Trypola, kiedy jeszcze malowano go na przęsłach”[17]. Jednak miejsce i rola Trypola w historii etnokulturowej Ukrainy z pewnych (zarówno obiektywnych, jak i subiektywnych) przyczyn dotąd nie znalazły należnego miejsca w literaturze przedmiotu. Prace archeologów, których zainteresowania badawcze znajdują się w kręgu Trypola, przez dłuższy czas miały charakter bezsystemowy i nie oddawały całościowego obrazu tego unikalnego zjawiska. Nic więc dziwnego, że aktywizacja poszukiwań źródeł ukraińskości, do których sięgnęli przeważnie literaci i amatorzy-krajoznawcy, ich zaskoczyła. Przedstawiciele nauki akademickiej[18] z grubsza ograniczyli się do spóźnionych i dość niezgrabnych prób wyjaśnienia swojego stanowiska, gdy okazało się, że nie są przygotowani do polemiki ze swoimi bardziej aktywnymi, choć mniej wykształconymi oponentami[19]. Jak dotąd nie dało to wymiernych wyników: dyskusje wokół kultury trypolskiej nie milkną, towarzyszą im zarzuty o charakterze politycznym, a nawet osobistym, pojawiają się one na łamach wydawnictw periodycznych i od czasu do czasu na kulturologicznych stronach Internetu, wywołują również oddźwięk w radiu i telewizji.

    Wschodnimi i południowo-wschodnimi sąsiadami plemion trypolskich na różnych etapach rozwoju Trypola byli twórcy neolitycznej historyczno-kulturowej wspólnoty dniepro-donieckej i eneolitycznej Srednij-Stog–Chwałynsk [w jęz. ukraińskim: Serednij-Stih–Chwałynśk – przyp. tłum.], z których wyodrębniły się oddzielne kultury archeologiczne[20].

    Obszar pamiątek kultury Srednij-Stog obejmował pogranicza stepu i lasostepu lewego brzegu Dniepru i pasmo stepowe wzdłuż dolnego biegu Dniepru i Donu. To właśnie z ich twórcami związano udomowienie konia na terenach Ukrainy[21]. W drugiej połowie IV w. p.n.e. przemieszczający się wraz ze swoimi stadami pasterze stepowi nasilili wpływ na osiadłych rolników Trypola, którzy przeżywali wewnętrzny kryzys wywołany przyczynami o charakterze ekologicznym (nadejście suchego klimatu, wyjałowienie gruntów itp.). Jednocześnie między samymi mieszkańcami pogłębiły się różnice społeczne i kulturowe: późna ludność trypolska przejęła od swoich sąsiadów obrzęd pochówków kurhanowych, zwyczaj posypywania ciała zmarłego ochrą, sznurkowy ornament, którym ozdabiano ceramikę itp. Świadczą o tym również wyniki badań antropologicznych: badanie resztek ludzkich z późnotrypolskiej mogiły w Wychwatyńcach nad Dniestrem wykazało, że pochowani tu mężczyźni należeli do gracylnego, starego, śródziemnomorskiego typu, powszechnego wśród ludności rolniczej Bałkanów i terenów naddunajskich, a kobiety – do masywnego, protoeuropejskiego wariantu, właściwego hodowcom północnego wybrzeża Morza Czarnego[22]. Świadczy to o tym, że między nosicielami różnych tradycji kulturowych, którzy zamieszkiwali po sąsiedzku, utrzymywane były stosunki małżeńskie. Pod koniec swojego rozwoju, Trypole rozpadło się na 5 odrębnych kultur, które zanikły nie zostawiając po sobie przekonujących linii rozwoju[23].

    Podobne procesy w czasie okresu eneolitycznego miały miejsce również na ziemiach polskich. Ważne i bezpowrotne zmiany w gospodarce i ustroju społecznym plemion miejscowych, które miały miejsce w tej epoce historycznej, nazywane są niekiedy „drugą rewolucją neolityczną”[24]. Około 4100 r. p.n.e. rozpowszechniła się tu kultura pucharów lejkowatych, której obszar obejmował tereny od Niderlandów na zachodzie do Wołynia na wschodzie, Północnej Szwecji na północy i Czech na południu. Podstawę gospodarstwa stanowiła uprawa roli z zastosowaniem siły pociągowej zwierząt. Twórcom tej kultury znane już było koło i wozy czterokołowe, a wizerunek jednego z nich odkryto na naczyniu ceramicznym znalezionym w Bronocicach[25]. Pod tym względem posunęli się oni dalej od Trypola – lądowe środki transportu, składające się z sań, zaprzęgali oni w jednego lub dwa woły[26].

    Interesujące, że na Wołyniu plemienna kultura pucharów lejkowatych i kultura trypolska przez pewien czas zajmowały tereny wspólne. Zdaniem badaczy, stosunki między nimi miały przeważnie charakter pokojowy: obszary tych historyczno-kulturowych wspólnot były podzielone swoistą „strefą buforową” o szerokości 40–50 km, gdzie z rzadka pojawiały się krótkotrwałe osiedla[27].

    Około 4450 r. p.n.e. w Europie Środkowej upowszechniła się rolniczo-hodowlana kultura amfor kulistych, której pamiątki można napotkać od Łaby na zachodzie, Morza Bałtyckiego (między Jutlandią a dorzeczem Niemna) na północy, Wołynia i Podola na wschodzie i Rumunii na południu. W osadach tej kultury znaleziono pozostałości domów o konstrukcji szkieletowo-słupowej, których ściany były obmazywane gliną. Zmarłych chowano w grobowcach kamiennych lub w jamach pod kurhanami oraz w mogiłach ziemnych. Pochodzenie kultury amfor kulistych jest dyskusyjne. Niektórzy naukowcy uważają bowiem, że wytworzyła się ona na gruncie kultur miejscowych, inni zaś, że na gruncie kultur eneolitycznych północnego wybrzeża Morza Czarnego[28].

    „Rewolucja neolityczna” na terenach Europy odpowiadała chronologicznie wczesnemu i późnemu etapowi rozwoju języka praindoeuropejskiego. Według danych lingwistycznych, zasób leksyczny wczesnych Indoeuropejczyków obejmował nazwy zwierząt oswojonych (kóz, owiec, krów i świń), narzędzi pracy związanych z rolnictwem motykowym i wypaleniskowym, oraz innych przedmiotów używanych w gospodarstwie, takich jak: czółna, brony, naczynia ceramiczne itp. Odpowiadały one etapowi współistnienia odtwórczych form gospodarowania z prymitywnym rolnictwem i hodowlą[29]. W późniejszym etapie słownik języka praindoeuropejskiego został uzupełniony o nowe pojęcia, odzwierciedlające dalszy rozwój odtwórczych form gospodarstwa: do listy zwierząt udomowionych doszedł koń; pojawiły się słowa, które świadczą o przejściu do rolnictwa ornego z zastosowaniem radła lub sochy, pojawieniu się transportu kołowego, zaprzężonego wołami, opanowaniu nawyków obróbki metali – miedzi, srebra, złota; umocnieniu się patriarchalnego ustroju społecznego itp.[30]

    Poszukiwania „praojczyzny” Indoeuropejczyków przed rozpadem ich wspólnoty na oddzielne grupy językowe i języki – a obecnie rozmawia nimi przeważająca większość ludności europejskiej – mają długą i bardzo złożoną historię. Szukano jej w Indiach i w Azji Środkowej, w różnych regionach Europy Zachodniej, Środkowej i Wschodniej. Wśród wielu zaproponowanych wersji można wyodrębnić kilka najbardziej argumentowanych hipotez.

    Pierwsza. Praojczyzna Indoeuropejczyków znajdowała się między Renem na zachodzie, Morzem Północnym a Bałtyckim na północy, Alpami, Bałkanami a Morzem Czarnym na południu, na terenach stepowych Wołgi i Donu na wschodzie. Tereny te zasiedlane były VI–V w. p.n.e. przez europeidów, którzy z czasem przesunęli się w kierunku południowo-wschodnim. W V w. p.n.e. na gruncie miejscowych kultur mezolitycznych rozwinęły się kultury neolityczne, twórcami których byli słabo zróżnicowani przedstawiciele języka praindoeuropejskiego (Ertebolle-Ellerbek, kultury ceramiki wstęgowej rytej, trypolskiej, jamowej dorzecza Dniepru i Donu itp.)[31].

    Druga. Najstarsi nosiciele języka praindoeuropejskiego zasiedlali obszar stepowy północnego wybrzeża Morza Czarnego i Azowskiego, gdzie w V w. p.n.e. na miejscowej podstawie mezolitycznej uformowała się kultura mariupolska, która wchodziła do dniepro-donieckiej historyczno-kulturowej wspólnoty okresu neolitu. Z czasem, podczas procesu rozwoju gospodarstwa odtwórczego w ostatnim kwartale V–pierwszej połowie IV w. p.n.e. wyłoniła się tu kultura pierwszych prawdziwych hodowców – Srednij-Stog, z którą związane były pierwsze migracje plemion indoeuropejskich w kierunkach zachodnim i wschodnim. Szczególnego nasilenia nabrały one w następnym okresie historycznym, kiedy to na wschodnioeuropejskich stepach wyłoniła się kultura jamowa. Przyczyniło się to do rozpadu języka praindoeuropejskiego na oddzielne grupy językowe[32].

    Trzecia. Praojczyzny Indoeuropejczyków należy szukać na wschodzie Azji Mniejszej i na wyżynie Armańskiej, skąd pod koniec V w. p.n.e. plemiona tej wspólnoty zaczęły rozprzestrzeniać się na zachodnie rejony półwyspu Anatolijskiego, Bałkany i południe Europy Środkowej. Dopuszcza się także „okrągłą drogę” części pradawnych Indoeuropejczyków w Europie dokoła Morza Kaspijskiego przez Azję Centralną[33]. Z hipotezą tą w pewnej mierze rywalizuje wersja bałkańska, według której najdawniejsi rolnicy – przedstawiciele nie rozczłonowanego języka praindoeuropejskiego – na początku przesiedlili się z Azji Mniejszej na Bałkany, a w VI i V w. p.n.e. przemieścili się w najbardziej odległe zakątki Europy, zapoczątkowując w ten sposób tworzenie się oddzielnych grup języków dawnych i współczesnych indoeuropejskiej rodziny językowej[34].

    Żadna z tych hipotez nie może być uważana za udowodnioną z braku przekonujących spójności między argumentami lingwistycznymi, archeologicznymi i antropologicznymi. Najbardziej udowodniona jest pierwsza z nich, według której do obszaru praojczyzny współczesnych narodów indoeuropejskich wchodziły tereny dawnej Ukrainy i Polski.

    Wszyscy badacze zgadzają się, że „indoeuropeizacja” Europy, gdziekolwiek by się ona zaczęła, zakończyła się w epoce brązu (koniec III–II w. p.n.e.), kiedy Indoeuropejczycy prawie całkiem zasymilowali dawną ludność neolityczną Europy Zachodniej, Środkowej i Wschodniej. Ostatnie narody tych wielkich terenów historyczno-geograficznych, żyjące przed Indoeuropejczykami, zniknęły w I w. p.n.e. (na przykład Etruskowie). Wyjątkiem są Baskowie, których język uważa się za relikt nie poddający się żadnej klasyfikacji.


    [1] Więcej: К. П. Бунятян, Давнє населення України, Kиїв 1999, s. 91.

    [2] В. Н. Станко, М. І. Гладких, С. П. Сегеда, Історія первісного суспільства, Київ 1999, s. 179–180.

    [3] J. Piontek, A. Marciniak, Człowiek. Pierwsze cywilizacje, [w:] Wielka Encyklopedia Geografii Świata, t. IX, Poznań 1998, s. 113.

    [4] Zobacz: Дж. Мелларт, Археология Ближнего Востока, Москва 1982.

    [5] Н. С. Котова, Неолитизация Украины, Луганск 2002.

    [6] В. С. Титов, Культура линейно-ленчатой керамики, [w:] Археология Венгрии, Москва 1980, s. 253–288; S. Marinesku-Bilcu, Tirpesti – from Prehistory to History in Eastern Romania, „British Archeological Report International Series”, Oxford 1981, № 107, s. 187.

    [7] К. П. Бунятян, Давнє населення…, s. 126.

    [8] Н. С. Котова, Буго-Дністровська культура, [w:] Енциклопедія трипільської культури (w dwóch tomach), t. 2, Київ 2004, s. 72.

    [9] J. Piontek, A. Marciniak, Człowiek. Pierwsze cywilizacje…, s. 117.


    [11] Енциклопедія трипільської культури (w dwóch tomach), t. 2, Київ 2004, s. 580.

    [12] В. В. Хвойко, Каменный век Среднего Поднепровья, [w:] Труды Х Археологического съезда, t. 1, Москва 1901, s. 736–812.

    [13] Первісне суспільство, s. 243.

    [14] М. Ю. Відейко, Трипільська цивілізація, Київ 2003, s. 123–127.

    [15] М. М. Шмаглій, М. Ю. Відейко, Трипільські протоміста, „Археологія”, № 3, 1993, s. 62–53.

    [16] С. Плачинда, Коли постала держава Україна, „Столиця”, № 12 (57), 1997, s. 10.

    [17] В. Петров, Походження українського народу, Київ 1992, s. 34. Tu i dalej, jeżeli nie jest zaznaczone inaczej, przekład tłumacza.

    [18] Wiodącą instytucją archeologiczną na Ukrainie jest Instytut Archeologii Narodowej Akademii Nauk, w którym pracuje około 100 naukowców.

    [19] Zobacz np.: Л. Л. Залізняк, Про трипільців, семітів та нардепів-трипіллязнавців, „Дзеркало тижня”, № 18/493, 15–21 травня 2004 р.

    [20] Первісне суспільство, s. 168, 275.

    [21] Д. Я. Телегін, Середньостогівська культура епохи міді, Київ 1973.

    [22] М. С. Великанова, Палеоантропология Прутско-Днестровского Междуречья, Москва 1975, s. 18.

    [23] Етнічна історія давньої України, Київ 2000, s. 20.

    [24] J. Piontek, A. Marciniak, Człowiek. Pierwsze cywilizacje…, s. 117.

    [25] P. Kaczanowski, J. K. Kozłowski, Najdawniejsze dzieje ziem polskich, [w:] Wielka historia Polski, t. 1, Kraków 1998, s. 117–123.

    [26] М. Ю. Відейко, Трипільська цивілізація…, s. 61.

    [27] Первісне суспільство, s. 247.

    [28] А. Л. Монгайт, Археология Западной Европы, t. 1, Москва 1973, s. 278–279; И. К. Свешников, Культура шаровидных амфор, [w:] Свод археологических источников, Москва 1983.

    [29] Л. Л. Залізняк, Нариси стародавньої історії України, Київ 1994, s. 86.

    [30] Szczegółowo: Т. В. Гамкрелидзе, В. В. Иванов, Индоевропейский язык и индоевропейцы, t. 1, 2, Тбилиси 1984.

    [31] L. Kilian, Zum Ursprung der Indogermanen, Bonn 1983; J. Makkay, A Neolithic Model of Indo-European Prehistory, „The Journal of Indo-European Studies”, 1992, Vol. 20, № 3–4 itp.

    [32] Ostatnie modyfikacje tej hipotezy patrz: J. P. Mallory, In Search of the Indo-Europeans, London 1989; D. W. Anthony, The Archaeology of Indo-European origins, „The Journal of Indo-European Studies”, Vol. 19, № 3–4, 1991.

    [33] Т. В. Гамкрелидзе, В. В. Иванов, Индоевропейский язык и индоевропейцы.

    [34] C. Renfrew, Archaeology and Language: The Puzzle of Indo-European Origins, London 1987. Zobacz także: К. Ренфрю, Происхождение индоевропейских языков, „В мире науки”, 1989, № 2, s. 72–81. Tegoż autora: Разнообразие языков мира, распространение земледелия и индоевропейская проблема, „Вестник Древней Истории” 1998, № 3, s. 112–121.

      • Renfrew w wielu miejscach uprawia propagandę progermańską i jest nieaktualny także w wielu miejscach – za dużo by o tym pisać.



      • Znalazłem coś śmiesznego o Benedykcie:
        „Tego dnia służba zapomniała przygotować papieżowi Benedyktowi XVI fonetycznego zapisu pozdrowień dla polaków.Papież patrzy, a tu na placu pełno biało-czerwonych flag sygnalizujących większą niż zwykle liczbę Polaków na placu, do których należy przemówić.
        Papież sięga po swoją starą biblie, przechowywaną od czasów młodości, w nadziei, że znajdzie tam jakieś źródło inspiracji.Otwiera na chybił trafił, patrzy… CUD, kartka z tekstem po polsku. Wyciąga ją i czyta: – Obrońcy Westerplatte! Poddajcie się!
        Okrutne! …”

        To nie jest okrutne, ale bardzo celne i to nie w kontekście w jakim zostało powiedziane, tj. służby Benedykta w Hitlerjugend, ale w kontekście tego co Watykan miał zawsze do zaoferowania Polsce.

        Potomkowie Skołotów, Harusów i Wenedów, czyli Prasłowian są dzisiaj mięsem armatnim kierowanym z Polski przeciw Rosji, która jest Krnąbrnym Prawnuczkiem Polski, wyrosłym w Bezmózgiego Osiłka. Polskie mięcho katolickie jak to mięcho – też jest bezmózgie.

        Nie widać możliwości nawiązania do Zerywańskiej wspólnoty mitologicznej wcześniej niż w roku 2100.

      • Panie Czeslawie,

        Gdzie mozna teks tego artykulu znalezc po polsku?
        Ok, Renfrew jest pro-germanski, ale czy on powiazuje Indo-Europejczykow z Gobekli Tepe?
        Jesli tak, czy laczy to z R1b czy z R1a, czy R1, czy R?
        Jak rozumiem, wg niego nie ma mowy o zadnych semitach, czy innych etnosach w tamtej okolicy w tamtych bardzo dawnych czasach.
        Budowle tam odkopywane sa okragle, jak Stonehenge, Arkaim, grody w Polsce, czyz nie tak?

      • Ten artykuł jest na czarnym Pasku w Księga Ruty – ma tytuł „Taja 20, Przypis 45 – Dlaczego Skołoci, Wenetowie i Słowianie …”

        Renfrew widział R1b jako lud Indo-Europejski zaludniający Anatolię , a więc i Gobekli Tepe. Ja dokładnie nie studiowałem tej sprawy – widze związek Gobekli Tepe z Wiarą Przyrody i scytyjską sztuką, motywami żurawia czy bociana , podziałem na żywioły i moce, kolistym kształtem budowli – nic w tym dziwnego, bo jaka to miała być wiara wtedy, jak nie naturalna czyli wieda. Spraw genetycznych na tych terenach nie śledziłem dokładnie, co do datowania. W 2012 roku nie było wiadomo dokładnie kiedy co i jak – zwłaszcza co do relacji I – J – R1. T. Mroziński twierdzi, że faraonowie mogą mieć R1a, R1a1a – ale on to opiera na intuicji wyłącznie i na tym że się jakoś nie publikuje wyników badań dna faraonów więc może one też są dla germanów trefne. Nie wypowiadam się na ten temat. Dla mnie R1 to Indo-Europejczycy, R2 – Drawidowie, R1a – Scytowie=Prasłowianie, R1b – Celtowie, I1 – Staroeuropejczycy-Jilmerowie (Ilmer-owie) I2-Staroeuropejczycy-Jiliryjczycy (Ilir-yjczycy), J-Semici (dzieleni na na Kaukaskich i Niekaukaskich J1 i J2), E – Afrykańczycy (Abisyńczycy). Dalej idąc R1a1+I2a2 = język słowiański (Wenedo-Scytowie= Słowianie). Potem następuje przejście znad Dunaju i Adriatyku Słowian nad Wisłe i Odrę i Łabę i wejście do Skandynawii – to dla mnie Język Pra-Skandynawski (Słowiano-Staroeuropejski R1a+I1), potem dopiero weszli tam Celtowie i powstał Skandynawski, który można uznać za Skandynawski – nordycki. Wejście Nordyków z powrotem na kontynent w obrębie górna Łaba – Odra, dało powtórne zetknięcie się Nordyckiego z tutejszym Słowiańskim i Celtyckim – powstaje język Staroniemiecki.

        Wędrówka znad Aralu, z Syberii Zerywanów odbywa się od 20.000 pne do 8.000 pne., a Gobekli to 9.500 więc zgadza się czasowo i miejscowo z pobytem Indo-Europejczyków, ale nie wiem czy genetyka rozstrzyga czy to byli R1a czy R1b. R1a daje kilka mutacji trzy główne gałęzie Z 280 – te która weszła do Skandynawii (Goci i Wandale-Wene-Dalowie), Z 93, która powędrowała w dużej części w II wędrówce na wschód – do Persji, Indii i M458 – Polską, która także zasiliła Persję i Indie (Bramini). Mutacje genetyczne są ważne w powiązaniu ukształtowaniem jakie widzimy współcześnie. Językami słowianskimi mówią narody z przewagą lub 30% mniej więcej wkładem R1a oraz 20-30% wkładem I2 – mniej więcej. Językami bałtyjskimi mówią narody o proporcjach 20-40% R1a + 30% N. Po fińsku mówią Finowie gdzie 70% N. Po romańsku i celtycku mówią ci gdzie dużo R1b, po germańsku mówią dokładni mieszańcy gdzie równie dużo R1b, R1a, I1 i I2.

        Ważne są stwierdzenia badaczy z Bydgoszczy którzy badając żeńskie Mt-DNA dochodzą do wniosku tego samego że nad Odra i Wisłą (poprawność polityczna nie pozwala im mówić o Łabie) Słowianie są od 5ooo lat co się zgadza z genetycznymi wnioskami Y-DNA mówiącymi to samo czyli Sznurowcy to Prasłowianie lub Słowianie (jak ich zwał tak zwał – nasi przodkowie, pradziadowie po krwi i języku)



    pod redakcją

    Witold Mańczak
    Słowo wstępne

    Tadeusz Makiewicz
    Problem kontynuacji kulturowej pomiędzy starożytnością a wczesnym średniowieczem w świetle nowych materiałów ceramicznych z Wielkopolski

    Tadeusz Malinowski
    W sprawie dyskusji o praojczyźnie Słowian

    Henryk Mamzer
    Archeologia etniczna versus kulturowo-interpretacyjna

    Witold Mańczak
    Zachodnia praojczyzna Słowian

    Janusz Piontek
    Archeologiczne rekonstrukcje procesu etnogenezy Słowian a ustalenia antropologii fizycznej

    Hanna Popowska-Taborska
    Co językoznawca powiedzieć może o wczesnych dziejach Słowian

  6. List otwarty w obronie prof. Krzysztofa Jasiewicza
    Głośnym echem odbił się udzielony pismu “Focus Historia” (nr 2/2013) wywiad prof. Krzysztofa Jasiewicza z Polskiej Akademii Nauk dotyczący kolaboracji Żydów z okupantem sowieckim w okresie po 17 IX 1939 i ich stosunku do Polaków. Naukowiec oskarżany jest o antysemityzm, od jego poglądów dystansuje się część środowiska naukowego, a jego przełożony z PAN porównuje tę wypowiedź do treści publikowanych w III Rzeszy.
    Nawet pobieżna znajomość realiów sowieckiej okupacji ziem polskich w l. 1939-1941 pozwala odpowiedzialnie stwierdzić że prof. Jasiewicz po prostu pisze prawdę. Żydowska kolaboracja miała charakter masowy i nie dotyczyła tylko zdeklarowanych komunistów, będących rzeczywiście mniejszością. Po stronie władzy sowieckiej stanęły masy zwykłych Żydów wcześniej z komunistami nie związanych, co pozwala wnioskować że ich opcja była wyrazem swoistej „polityki etnicznej”, umożliwiającej pod maską sowietyzmu realizację celów własnych. Niezależnie od motywacji antypolska współpraca żydowsko – sowiecka miała charakter masowy – a wobec ich znajomości terenu i miejscowych stosunków – niezwykle istotny. Wywózki ludności polskiej oraz masowe aresztowania i eksterminację elit organizowała rzecz jasna władza sowiecka, ale rola Żydów jako donosicieli, członków sowieckiej milicji czy niższych funkcjonariuszy aparatu okupanta jest powszechnie zauważalna w źródłach i oczywista dla każdego zainteresowanego tą tematyką. Przypadki Żydów lojalnych wobec Rzeczypospolitej w której cieszyli się prawami obywatelskimi oczywiście były, ale nie one określały powszechny obraz rzeczy.
    Ta rzeczywistość a nie żadne uprzedzenia określiły stosunek ludności polskiej (ale także białoruskiej, litewskiej czy ukraińskiej) na omawianym obszarze do Żydów, postrzeganych powszechnie jako sojusznicy ludobójczego reżimu komunistycznego. Stosunek miejscowej ludności do nich w okresie okupacji niemieckiej wynikał z doświadczeń okupacji sowieckiej i w opisanych warunkach zapewne nie mógł być inny niż był.
    Przypominamy te oczywistości bo w ostatnich latach mamy do czynienia z systematycznym zakłamywaniem wielu kart naszej historii w jasno określonym celu wychowania z nas narodu niewolników wstydzących się samych siebie i będących nawozem dziejowym dla otaczających nas imperializmów. Biorą w tym udział niestety także Polacy – albo zaślepieni „europejską” internacjonalistyczną ideologią albo będący cynicznymi karierowiczami. Wbrew ich wysiłkom kłamstwo będzie zawsze kłamstwem, nawet powtórzone milion razy.
    Tym większy należy się szacunek historykom nie bojącym się przypominać prawdy nawet gdy kłuje ona w oczy wpływowe lobby. A przecież lobby żydowskie jest jednym z najbardziej wpływowych w obrębie cywilizacji zachodniej.
    Wypowiedź omawiana poza odniesieniem do faktów zawierała też opinię – że mianowicie dialog ze stroną żydowską jest bezsensowny (przynajmniej obecnie) bo dialog rozumie ona nie jako wymianę argumentów, ale jako naszą kapitulację przed ich wydumanymi pretensjami. W naszym pojęciu jest to opinia słuszna, gdyż świadczą o niej wszystkie informacje jaki docierają do polskiej opinii publicznej w tej sprawie. To strona żydowska powinna teraz udowodnić że dialog taki ma sens – choćby powstrzymując ten potok antypolskich bredni płynący od lat z kierowanych przez Żydów mediów w USA i ośrodków naukowych w tym kraju. Czy powstrzymując obronę komunistycznych zbrodniarzy mających na rękach krew Polaków, dla których podnoszony przez nich zarzut antysemityzmu był zwykłym parawanem pozwalającym uciec przed odpowiedzialnością karną.
    Atak na prof. Jasiewicza uznajemy za próbę zamknięcia ust nie tylko jednemu naukowcowi, ale jego ewentualnym naśladowcom. Jest to próba wprowadzenia cenzury tylnymi drzwiami, do której wolny naród nie powinien dopuścić.
    ZG Stowarzyszenia na rzecz Tradycji i Kultury „Niklot”
    W-wa 9 IV 2013


      Komentarz do wywiadu z prof. Krzysztofem Jasiewiczem opublikowanego na łamach „Focus. Historia ekstra” Nr 2/2013

      W imieniu warszawskiej społeczności żydowskiej wyrażamy głębokie oburzenie słowami prof. Krzysztofa Jasiewicza, pracownika Polskiej Akademii Nauk, opublikowanymi w wywiadzie, którego udzielił redakcji „Focus. Historia ekstra”.
      W przededniu obchodów 70. rocznicy powstania w getcie warszawskim te słowa nabierają wyjątkowo negatywnego znaczenia. Postawa pracownika naukowego PAN, który insynuuje, że „na Holokaust pracowały przez wieki całe pokolenia Żydów, a nie Kościół katolicki. I Żydzi z tego – jak się wydaje – nie wyciągnęli wniosków (…)” , a także wyraża głębokie przekonanie, że „szkoda czasu na dialog z Żydami, bo on do niczego nie prowadzi” w obliczu podejmowanych przez ostatnie lata starań wielu organizacji o jakość i mądrość tego dialogu, w naszym odczuciu zasługuje na potępienie i krytykę.
      Trudno nam przejść obojętnie także wobec wywodu pana Jasiewicza na temat zbrodni w Jedwabnem, której 72. rocznicę upamiętniać będziemy za 3 miesiące. „(…) Bo ja głęboko jestem przekonany, że za zbrodnią w Jedwabnem i innymi pogromami nie stoi chęć zdobycia pierzyn i nocników żydowskich, nawet mniej jest tam odwetu za różne podłości żydowskie (…) – stoi tam wielki strach przed nimi. I ci zdesperowani mordercy być może w duchu mówili sobie: robimy rzecz straszną, ale może nasze wnuki będą nam wdzięczne.” Taka opinia jest hańbiąca dla autora tych słów, a krzywdząca dla społeczności żydowskiej.
      Jesteśmy głęboko zaniepokojeni udzielonym wywiadem, a w szczególności decyzją redaktora naczelnego „Focus. Historia” o dopuszczeniu tego żenującego tekstu do druku.
      Zarząd Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie
      Więcej informacji o wywiadzie można znaleźć w artykule Katarzyny Markusz w portalu

      Odpowiedź redaktora naczelnego magazynów „Focus” i „Focus Historia” Michała Wójcika
      Szanowni Państwo,
      z okazji 70. rocznicy Powstania w Getcie Warszawskim ukazał się specjalny numer naszego magazynu „Focus Historia Ekstra”.
      Wśród tekstów znalazł się wywiad z prof. dr. hab. Krzysztofem Jasiewiczem, który wzbudził duże emocje. W nadesłanych do nas listach wielu z Państwa, nie kryjąc oburzenia, pyta, dlaczego umieściliśmy taki materiał. Niech będzie mi wolno zacytować tu fragment jednego z nich, który wydaje nam się bardzo reprezentatywny. Porusza bowiem problem naszych intencji.
      „Po lekturze wywiadu jest mi po prostu przykro – z wielu powodów. Po pierwsze, że to chyba rzeczywisty zmierzch autorytetów, skoro profesor Polskiej Akademii Nauk wypowiada publicznie takie słowa. Przykro mi, że przeprowadzający wywiad nie zadał kolejnego pytania: »Czym zasłużyły sobie na Holokaust miliony zwykłych ludzi z takimi samymi troskami i radościami jak ich polscy sąsiedzi?«. (…)
      Co wtedy odpowiedziałby pan profesor: czy snułby opowieść o żydokomunie, czy też może sięgnąłby do starszego wyjaśnienia: że zakatowanie dziewczynki w środku jej rodzinnego miasta było zasłużoną zemstą za dzieci przerobione na macę. Sądzę, że po tak postawionym pytaniu panu profesorowi zostałyby już tylko takie »argumenty« albo zamilknięcie i zapłakanie”.
      Ten list, jak i wszystkie inne, które otrzymaliśmy, są dla nas bardzo ważne. Uświadamiają nam, że nasze intencje rozminęły się z wrażliwością Czytelników. Wszystkich urażonych naszą publikacją pragnę serdecznie przeprosić. Nie chcieliśmy urazić niczyich uczuć. Bardzo nam przykro, że tak się stało.
      W kilku zdaniach chciałbym wyjaśnić, dlaczego opublikowaliśmy wspominany tekst.
      Poglądy prof. Jasiewicza wyrażone w rozmowie z naszym magazynem rzeczywiście są skrajne i bulwersujące. Postanowiliśmy jednak opublikować ten wywiad, ponieważ naszym zdaniem – jakkolwiek paradoksalnie by to nie zabrzmiało – pokazał coś bardzo ważnego.
      Prof. dr. hab. Krzysztof Jasiewicz jest członkiem Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, kierownikiem Pracowni Analiz Problemów Wschodnich. Ma na koncie wiele publikacji naukowych, w tym „Świat niepożegnany. Żydzi na dawnych ziemiach Rzeczypospolitej w XVIII–XX wieku” czy „Rzeczywistość sowiecka 1939–1941 w świadectwach polskich Żydów”. Jego badania były wielokrotnie nagradzane, on sam zaś uchodzi za znawcę problematyki polsko-żydowskiej.
      Byliśmy zdumieni, że tak skrajne poglądy może głosić pracownik naukowy wysokiego szczebla, obrażając przy tym inaczej myślących. W tym innych historyków, którzy nie twierdzą – jak on – że Żydzi jako ofiary Holokaustu sami są sobie winni. Wydawało nam się również, że pozostałe teksty w naszym magazynie, które kontrastują z poglądami wyrażonymi w wywiadzie, wyraźnie ukazują stanowisko redakcji. Chociaż zestawienie opinii różnych autorów okazało się – jak widać – chybione, mam nadzieję, że głosy zamieszczone w naszym magazynie wpiszą się w merytoryczną dyskusję o stosunkach polsko-żydowskich. „Focus Historia” będzie w tej dyskusji uczestniczył.
      Konkludując, chcieliśmy jeszcze raz przeprosić wszystkich urażonych publikacją tego wywiadu. Przez ostatnie lata „Focus Historia” opublikował wiele materiałów dotyczących historii i kultury Żydów, a także samej Zagłady. Wiele z naszych tekstów dotyczyło również stosunków polsko-żydowskich. Były to także materiały kontrowersyjne i zaskakujące. Znając jednak naszych Czytelników, byliśmy i jesteśmy nadal pewni, że nikt nie będzie utożsamiać naszych poglądów ze stanowiskiem prof. Jasiewicza. My pokazaliśmy, że antysemityzm także wśród ludzi nauki nie należy do przeszłości. I że nie można o tym nie pisać.
      Redaktor naczelny magazynów „Focus” i „Focus Historia” Michał Wójcik


      Czyli pan redaktor to zwykly prowokator i antypolak i wylizal co trzeba i komu trzeba…


      Oświadczenie Otwartej Rzeczpospolitej w sprawie wywiadu prof. Krzysztofa Jasiewicza dla kwietniowego numeru „Focus Historia Ekstra” (2013, nr 2)2013/04/04
      Zarząd Stowarzyszenia przeciw Antysemityzmowi i Ksenofobii „Otwarta Rzeczpospolita” wyraża stanowczy sprzeciw i oburzenie wobec wypowiedzi profesora Krzysztofa Jasiewicza, opublikowanych w czasopiśmie „Focus – Historia ekstra”, nr 2/2013.Profesor Instytutu Studiów Politycznych PAN stwierdza w nim: (…) Na Holokaust pracowały przez wieki całe pokolenia Żydów, a nie Kościół katolicki. I Żydzi z tego – jak się wydaje – nie wyciągnęli wniosków.(…) .
      Sugerowanie, że żydowskie ofiary Shoah były „same sobie winne” , jest nie tylko przejawem prymitywnego antysemityzmu, nieznajomości historii Żydów i Zagłady, lecz również zwykłej ludzkiej niegodziwości. Najbardziej niepokojący jest jednak fakt, że osoba publicznie głosząca tego rodzaju poglądy jest pracownikiem naukowym jednego z najbardziej prestiżowych Instytutów Polskiej Akademii Nauk, mającym kontakt z młodym pokoleniem badaczy. Czego mogą się oni nauczyć od kogoś, kto posługuje się antysemickimi stwierdzeniami?
      Oczekujemy zdecydowanej reakcji kierownictwa Instytutu Studiów Politycznych PAN oraz władz Polskiej Akademii Nauk. Mamy również nadzieję, że tego rodzaju wypowiedzi spotkają się ze społecznym ostracyzmem i potępieniem, na jakie zasługują.

      Zarząd Główny
      Stowarzyszenia Otwarta Rzeczpospolita

      Paula Sawicka
      Aleksandra Gliszczyńska-Grabias
      Marek Gumkowski
      Jan Herczyński
      Stefan Cieśla
      Elżbieta Petrajtis-O’Neill
      Monika Wieczyńska

      Jacy oni wszyscy szeroko otwarci…

    •Żydzi sami są wszystkiemu winni?

      Submitted by Piotr Nowik on 7 April, 2013 – 11:45 .
      Aktualnie znajduje się w sprzedaży. Numer 2/2013 specjalnego wydania magazynu „Focus – historia ekstra” już wzbudził najgorsze demony, podobne tym z okresu ukazywania się hitlerowskiego „Der Stürmera”.

      Naczelny „Focusa” już przeprasza. Antysemicki wywiad, który ukazał się dokładnie w rocznicę powstania w getcie warszawskim. Lecz przysłowiowe „mleko” wykipiało na cały świat. Polska nie byłaby bowiem Polską, a Polacy – Polakami, gdyby od czasu do czasu sami nie przypominali głośno o jednym ze swoich najbardziej rozpoznawalnym na świecie stereotypie.

      W najnowszym numerze magazynu „Focus Historia Ekstra”, wydanym specjalnie z okazji 70. rocznicy powstania w getcie warszawskim, na stronach: 32-35, ukazał się wywiad „Żydzi sami sobie winni?” z prof. Krzysztofem Jasiewiczem, pracownikiem Instytutu Studiów Politycznych PAN. Naukowiec podzielił się z czytelnikami poglądami jak z niszowych antysemickich pisemek.

      ■ Oto główne slogany prof. Jasiewicza:

      Więcej w artykule Gazety Wyborczej

      * „Owe bzdury i dane z sufitu o Żydach zamordowanych głównie przez polskich chłopów to właśnie projekcja zmierzająca do ukrycia największej żydowskiej tajemnicy. Otóż skala niemieckiej zbrodni była możliwa nie dzięki temu, »co się działo na obrzeżach Zagłady«, lecz tylko dzięki aktywnemu udziałowi Żydów w procesie mordowania swojego narodu”.
      * „Żydów gubi brak umiaru we wszystkim i przekonanie, że są narodem wybranym. Czują się oni upoważnieni do interpretowania wszystkiego, także doktryny katolickiej. Cokolwiek byśmy zrobili, i tak będzie poddane ich krytyce – za mało, że źle, że zbyt mało ofiarnie. W moim najgłębszym przekonaniu szkoda czasu na dialog z Żydami, bo on do niczego nie prowadzi”.

      * „Głęboko jestem przekonany, że za zbrodnią w Jedwabnem i innymi pogromami nie stoi chęć zdobycia pierzyn i nocników żydowskich, nawet jest tam mniej odwetu za różne podłości żydowskie (a było ich sporo w latach 1939-41 na terenie Łomżyńskiego i we wszystkich innych miejscach, gdzie Żydzi mieszkali) – stoi tam wielki strach przed nimi. I ci zdesperowani mordercy być może w duchu mówili sobie:’ Robimy rzecz straszną, ale może wnuki nasze będą nam wdzięczne’. Myślę, że jest możliwa taka interpretacja, choć ona ze zbrodni nie rozgrzesza”.

      * „Żydów zaślepia ich nienawiść i chęć odwetu. To podstawowy powód, dla którego zasilili aparat bezpieczeństwa bolszewii, potem sowiecki na Kresach i wreszcie UB po wojnie. Mam wrażenie, że człowiek w miarę wykształcony i średnio bystry zorientuje się, że niekoniecznie relacja żydowska jest prawdziwa. Że wywód badacza żydowskiego nie zawsze jest mądrzejszy. I że jeśli jakiś badacz nie podziela tego poglądu, to wcale nie musi być antysemitą pozbawionym empatii”.

      * „Grupę badaczy nieżydowskich, która się identyfikuje z etosem żydowskim, złośliwie nazwałbym ludźmi intelektualnie ułomnymi. Często jest to spowodowane manierą stosowania nadmiernego krytycyzmu w stosunku do rodaków, przy bezkrytycznym stosunku do dywagacji żydowskich, z nadzieją, że to pomoże im w karierze. Ja bym wybrał Polskę”.

      * „Jest też problem badaczy żydowskich, którzy ukrywają, że są Żydami, i udają, że są np. Polakami, Francuzami czy Węgrami”.

      * „Na Holocaust pracowały przez wieki całe pokolenia Żydów, a nie Kościół katolicki. I Żydzi z tego – jak się wydaje – nie wyciągnęli wniosków”.


      Moze sami siebie zapluja sie na smierc?

      • Mój pogląd na te sprawy wyraziłem w kilku artykułach. Możłiwe że Sefardyjczycy własnoręcznie zabijali a nie tylko finansowali holocaust – Był to holocaust Słowian. Nic Sefardyjczykom do majątków Aszkenazów których wymordowali w Polsce, więc mogą sięb tutaj spodziewać tylko figi z makiem.

        Gajowy Marucha ma rację w wielu sprawach w cytowanym artykule także. Tylko jedno nie jest prawdą: w Polsce nie ma prawie w ogóle Żydów są tylko Zdrajcy, którzy identyfikują swoje interesy z Nowym Jorkiem, Londynem, Moskwą i Tel Awiwem. Żydów prawdziwych jest garstka i nie kręcą się koło polityki. Ci zdrajcy nie znają jidisz, ani nie chodzą do synagog – nie są więc żydami. Żydzi Genetyczni to Semici – J czyli Palestyńczycy, Irakijczycy, Syryjczycy, część ludności Turcji. Wśród Palestyńczyków jest 65% J1. a wsród Żydów 20%. Wśród tzw „polskich Żydów” prawie że takich nie ma bo w Polsce według wszelkich badań genetyczych J – to znikomy procent ludności. Więc ci co się za takich mają są w błędzie. BŁĘDZIE! Więc sporządzić należy listę zdrajców po prostu. Kolejna sprawa to przebieg II wojny i jej skutki. Jeśli ktoś mówi że Hitler o czymś nie wiedział to musi to być żart albo dywersja, albo głupota. Gdyby w mojej byłej firmie ktoś coś zrobił bez wiedzy prezesa to pożegnałby się ze wszystkimi współpracownikami szybciej niż się z nimi witał. To tak jak mówić że Stalin nie wiedział o Katyniu, albo o Kołymie! (kuriozum).

        Jeśli ktoś twierdzi że Żydzi Sefardyjscy wystąpili w II Wojnie przeciw Żydom Aszkenazyjskim to być może ma rację – tylko dowiedzmy się kim byli ci Żydzi Aszkenazyjscy, to znaczy zbadajmy kości które się walają w Auszwitz. Założę się że się okaże że tam są w 95% kości R1a1.

        Ponieważ generalnie wśród Żydów dzisiejszych jest 20% R1 – to reszta leży tam być może lub gdzie indziej , ale pomiędzy tymi 35 milionami zamordowanych Słowian. Ponieważ w polityce nic nie dzieje się przypadkiem nie opowiadajmy sobie bajek że celem Sefardyjczyków byli Żydzi Wschodni – Celem Sefardyjczyków było zamordowanie 35 milionów Słowian. Nic innego. żyd Żydowi wcale nie zrobi krzywdy, a ktoś kto tak gada to rozsiewa propagandę syjonistyczną.



        W obronie Profesora
        gość z drogi, 9 kwietnia, 2013 – 13:35

        przypominam,ze nagonka nienawiści do Nas,Polek i Polaków trwa niezmiennie,ale jakoś,nikt tego nie zauważa…za chwile napiszą,że Polacy wywołali drugą wojnę światową…nie Niemcy,nie Rosjanie,tylko Polacy ,po to by pognębić Żydów..
        Świat zwariował i stanął na głowie..a polski ,ale nie mój rząd rżnie „głupa” i udaje ,ze nic sie nie dzieje… tymczasem ,kto na tym zyskuje ? Rosja i Niemcy a dlaczego ? no cóz na to pytanie zna odpowiedż każdy myślący człowiek,27405.html

        Spas12 napisał(a):Kwi 9, 2013, 10:59 rano
        A oto I zasada nienawiści Żydów do Polaków: Jeśli rozważamy antysemityzm, to należy rozważ również antypolonizm. Czyli: Nie ma antysemityzmu bez antypolonizmu.
        A oto II zasada nienawiści Żydów do Polaków: Antysemityzm można rozważać tylko wtedy gdy wcześniej rozważony został antypolonizm.

        Za prawdę powiadam wam: gdzieś mam antysemityzm, gardzę tym słowem natomiast cenię ludzi, którzy zostają oskarżani o urojoną zbrodnię zwaną antysemityzmem. Gdzieś mam antysemityzm, mnie interesuje antypolonizm zwłaszcza ten, który pochodzi od Żydów, interesują mnie również zbrodnie popełnione przez ten naród na moich rodakach. !00% poparcia dla deportacji tych nienawistnych faszystów.

        Bronię prof. Krzysztofa Jasiewicza! To człowiek o nieposzlakowanej opinii polskiego patrioty
        Dlaczego? Bo przeczytałem podpisy pod „Listem otwartym” potępiającym wybitnego i zasłużonego dla Polski naukowca. Na pierwszych miejscach jest Zarząd Stowarzyszenia przeciw Antysemityzmowi i Ksenofobii „Otwarta Rzeczypospolita” oraz prof. dr hab. Paweł Śpiewak, dyrektor Żydowskiego Instytutu Historycznego im. E. Ringelbluma.

        Ci ludzie nie mają moralnego prawa do wypowiadania się na temat stosunków polsko-żydowskich, ponieważ wielokrotnie wykazali w tej sprawie swoje pełne zacietrzewienia wrogie Polakom stanowisko.

        Należałem do założycieli tego Stowarzyszenia, ale bardzo prędko okazało się, że jest to tak bardzo agresywna antypolska maszynka propagandowa, że oficjalne organizacje żydowskie wyglądają przy niej na aż tak życzliwe polskości, że mogą obawiać się oskarżenia o – horrible dictu – antysemityzm.

        Z Pawłem Śpiewakiem miałem wrażenie bycia w przyjaźni, jednak po latach obnoszenia się przez niego z interesownym oportunizmem, a szczególnie po zniesławiającej polskość książce „Żydokomuna”, uważam go za inteligentnego oszusta z godną potępienia bezczelnością sprzeniewierzającego się w swej pracy interesom pracodawcy, od którego bierze sutą wypłatę. Śpiewak widzi i wytyka najmniejszą (czasem nawet tylko wymyśloną) słomkę w polskim oku, a odwraca się tyłem do potężnej belki zasłaniającej oczy tejże żydokomunie i jej piewcom. To kłamstwo jest szczególnie obrzydliwe u człowieka, który zna szczegóły stosunków polsko-żydowskich z osobistego, nawet rodzinnego, doświadczenia. Obrzydliwe, bo trzeba się naprawdę zaprzedać, żeby nie pamiętać np. takiej wypowiedzi Stefana Staszewskiego do mnie w 1980 r. (Śpiewak był jej świadkiem) – Proszę mi pomóc (w możliwości udzielenia wsparcia na rzecz „Solidarności” – K.W.), bo chciałbym wreszcie coś dobrego dla Polski zrobić. To „wreszcie” może przemówi kiedyś i do sumienia Śpiewaka.

        Widząc atak takich ludzi jak Stowarzyszenie i jak Śpiewak na prof. Krzysztofa Jasiewicza, człowieka o nieposzlakowanej opinii polskiego patrioty, w ciemno – powtarzam – w ciemno należy stanąć po stronie Jasiewicza.

        Przeczytajcie i skomentujcie to, co zamiescilem tu pod artykulem Stowarzyszenia Niklot „O cywilizacji zydowskiej”. To co powiedzial Pan Profesor to prawda! Tam jest wiecej!

      • Panie Czeslawie,
        ja rozumiem jaki ma Pan poglad na DNA tych pseudo-semitow, ale znow przypadkiem znalazlem to i ma to zwiazek i z Kaukazem i ze Stepem, wiec i ze Scytami i nami.

        Kontrowersyjna historia Chazarów
        The Controversial Story Of The Khazars

        Tłumaczyła: Ola Gordon

        O grupie ludzi znanych pod nazwą Chazarów rzadko się mówiło i prawie nigdy nie byli przedmiotem dyskusji poza kręgami naukowymi, szczególnie zainteresowanymi historią Żydów, aż do 1976 roku kiedy opublikowano kontrowersyjną książkę Trzynaste plemię (The Thirteenth Tribe) żydowskiego filozofa i krytyka społecznego, Arthura Koestlera (1905-1983).
        Ale niezależnie od Koestlera (którego praca nigdy nie była znana wcześniej), mieszkający w Kanadzie pisarz żydowskiego pochodzenia, Michael Bradley, w roku 1978 wydał pracę The Iceman Inheritance (Dziedzictwo człowieka lodu), potem jej kontynuację Chosen People From the Caucusus (Naród wybrany z Kaukazu), w których (razem) postawił tezę, że współcześni ludzie znani jako Żydzi pochodzili od Chazarów i że, rzeczywiście, Chazarowie mogli prześledzić swoje początki do neandertalczyków.

        Witryna Bradleya http:/// opisuje wyniki jego badań zawarte w drugiej książce, autor skupia się na dwu odrębnych grupach ludzi pochodzących z gór Kaukazu Bliskiego Wschodu: biblijnych Hebrajczyków, którzy wyszli z południowego Kaukazu w latach 3000-2000 pne, by zaatakować Palestynę, oraz północno-kaukaskich „Chazarów,” którzy około 740 rne przeszli na judaizm.

        Inwazje Mongołów wypędziły Chazarów do środkowej i wschodniej Europy, a ich potomkowie stanowią ogromną większość nowoczesnego żydostwa [temat o który spierali się historycy zarówno żydowscy jak i nie-żydowscy], sugerując że, na ironię, tylko mała liczba obu ludów uważana jest za „Żydów,” choć nie mają one ani bezpośredniego, ani genetycznego związku ze sobą, poza tym, że mają wspólne neandertalskie pochodzenie z gór Kaukazu, w bardzo odległej i starożytnej przed-judaistycznej przeszłości.

        Bradley twierdzi, że ludy i kultury pochodzące z gór Kaukazu (znanego schronienia dla późnych społeczeństw neandertalskich) w czasach proto-historycznych i historycznych, pozostały wysoko inteligentne, bardzo agresywne i niedostosowane pod względem psychoseksualnym (promujące wysoki poziom spójności grupowej). Te wady, jak twierdzi Bradley, wyjaśniają przetrwanie biblijnych Hebrajczyków wbrew wszystkiemu, oraz również nadmierny wpływ społeczny nowoczesnych zachodnich Żydów.

        Bradley twierdzi, że nie ma żadnej mistyki ”wybranego narodu.” „Monoteizm”, czysto męskie i abstrakcyjne bóstwo, to zaledwie wynik neandertalskich lodowcowych adaptacji fizycznych i umysłowych lub „wadliwych adaptacji.” Udowodniona neandertalska spójność grupowa, oraz skrajna agresja, razem stworzyły perspektywę zaciętego, ograniczonego „wybranego narodu.” Połączenie kulturowe dwóch oddzielnych linii „Żydów” od XVI wieku odgrywało ważną rolę w rozwoju cywilizacji zachodniej, a więc w formowaniu obecnego profilu kulturalnego całego świata.

        Bradley twierdzi, że unikalny wysoki poziom ciągłej neardentalskiej agresji, utrwalonej przez etniczny zakaz małżeństw mieszanych, jest odpowiedzialny za odgrywanie głównej roli tych, którzy nazywają się Żydami w odkryciu i podboju Ameryki, w transatlantyckim handlu czarnymi Afrykańczykami jako niewolnikami, oraz w kulturowej kolonizacji nie-białych przez Zachód. Rola ta była zbyt często zniekształcana i kamuflowana przez głośne lamenty o „antysemityzmie”.

        Bradley pisze dalej o własnych badaniach i wynikającej z nich kontrowersji, która wybuchła gdy liczne media (i źródła żydowskie), wcześniej chwaliły jego prace na temat neandertalczyków, zdały sobie sprawę z tego, że jego prace wskazywały na neandertalskie pochodzenie żydowskiego narodu:

        „Żydowscy” Aszkenazyjczycy pochodzili z regionu znanego późnym neandertalczykom, z gór Kaukazu i okolicznych rosyjskich stepów. niektórzy z typowo „żydowskimi” wadami fizycznymi byli oczywiście bardzo szczątkowo neandertalscy, głównie niski wzrost i pulchna budowa ciała, bardzo niskie i o dużych piersiach kobiety, wyjątkowo owłosieni mężczyźni ze skłonnością do krzaczastych brwi, i duże haczykowate nosy występujące u obu płci. Wielu Żydów aszkenazyjskich ma drobno kręcone włosy barwy ciemnej czerwonawej, brązowej lub w kolorze mahoniu.

        Wśród „Żydów” aszkenazyjskich istnieje również genetyczna cecha twarzy w kształcie dzioba, nie tylko haczykowate nosy i duże usta (na więcej sposobów niż jeden), które „okrywają” dolną część twarzy. Dobrze znanymi i ładnymi przykładami są Barbara Streisand i Julia Roberts, wykazującymi jak atrakcyjna może być ta wada genetyczna. Ale to nie są fizyczne wady „semickie.” Są to fizyczne cechy neandertalskie. I być może wśród Aszkenazyjczyków zachowały się jakieś neandertalskie emocjonalne wady wraz z fizycznymi.

        Ich aspirowanie do „narodu wybranego” jest typową neardentalską obsesją wewnątrzgrupową, która faktycznie jest predyspozycją genetycznie rasową przeciwko wszystkim ludziom. Jest to genetycznie określona mentalność „my przeciwko im”. Ich wyższy poziom znanej neandertalskiej agresji przeciwko obcym, odpowiada za ich nieproporcjonalny wpływ społeczny gdziekolwiek osiedlili się na zachodzie… Jako grupa, Żydzi aszkenazyjscy wykazują się trwałymi wadami neandertalskimi, najsilniejszymi wśród żyjących ludów kaukaskich, z powodu zakazów małżeństw mieszanych. Ich neandertalskie geny trzymane były „w rodzinie.” Te neandertalskie geny nie zniknęły na skutek małżeństw mieszanych tak bardzo, jak wśród innych ludów kaukaskich.

        Pochodzenie dzisiejszych aszkenazyjskich „Żydów” z rosyjskich stepów nie było wyłącznie teorią opartą na satyrze średniowiecznych chrześcijańskich, islamskich i żydowskich kronikarzy. Była to twarda i celowa rzeczywistość historyczna, oparta na lingwistyce i dowodach archeologicznych.

        I w przypadku The Iceman Inheritance, moją niewybaczalną zbrodnią było to, że do innych dowodów dodałem bardziej przekonywujące dane antropologiczne. Te „dane” były czymś, co każdy faktycznie mógł zobaczyć przyglądając się po prostu licznym północno amerykańskim „Żydom.”

        Jak mówi Bradley, dziedzictwo neandertalskie współczesnego narodu żydowskiego wyjaśnia ich problemy nie tylko w związku z prawdziwym narodem Palestyny, lecz także z innymi na tej planecie. Pisze on:

        „To niefortunne połączenie wysokiej agresji z tendencją do niestabilności emocjonalnej i histerii, kiedy czują się zdenerwowani lub zagrożeni. . . co jest cały czas, gdy nie mają absolutnej kontroli. I nawet wtedy są aroganccy i zaniepokojeni. Etnicznym symptomem tej chwiejności emocjonalnej jest żydowska skłonność do hipochondrii. Nawet oni nie mogą (jeszcze) kontrolować śmierci. To niefortunne połączenie wysokiej agresji w połączeniu z tendencją do niestabilności emocjonalnej i histerii, okazało się być niebezpieczną i tragiczną sytuacją w dziejach Zachodu. Ich agresja zachęca do ciągłych żydowskich prób kontroli społeczeństw, podczas gdy niestabilność emocjonalna większości Żydów, utrudnia racjonalnie odróżnienie pomiędzy uzasadnioną krytyką społeczną przez ich nie-żydowskich sąsiadów oraz atakami na nich.

        Niewrażliwi nawet wobec obiektywnej obawy o nadmierny żydowski wpływ na społeczeństwa, oraz reagujący z histeryczną agresją na każdy taki rzekomy „atak” na ich zachowanie i zarzuty ze strony nie-Żydów by je ograniczyć, Żydzi zawsze prowokowali przemoc wobec samych siebie. A potem, z dużą satysfakcją emocjonalną, czują się ofiarą i przypisują sytuację wrodzonemu „antysemityzmowi” wśród swoich sąsiadów.

      • Może kiedyś doczekamy się badań na tym poziomie żeby ktoś określił jak się mają geny neandertalskie odkryte w genotypie człowieka do np. haplogrup – gdzie jest ich więcej tj. w której haplogrupie, czy występują wszędzie niezależnie od haplogrup itp. Na razie tego nie wiemy, choć już wiemy, że homo sapiens ma w sobie geny neandertalczyka także, a więc było mieszanie się.

        W artykule na Czarnym Pasku w dziale Wielka Zmiana pt „Fala Czasu Zero a Jednoczesność i Wieczność (Koniec Świata, czyli teoria Terence’a McKenny a RzeczyIstność), O “narodzie” żydowskim, czyli Koniec Świata Kłamstw – USA i banksterzy kontra Słowiańszczyzna”( link:

        podajemy dokładne tabele różnic składu haplogrup w tzw „narodach” między Sefardyjczykami, Aszkenazami (Chazarami) i Palestyńczykami (dla przykładu). Sefardyjczycy od Aszkenazów różnią się przede wszystkim dużym udziałem R1a – scytyjskiego, ci pierwsi oraz dużym udziałem R1b – celtyckiego, ci drudzy.

        Dlatego Sefardyjczycy łatwo zaakceptowali (a może i zaplanowali i zrealizowali) ludobójstwo Aszkenazów, po prostu nie lubili ich „fizycznie”, od zawsze. Plan Nowojorsko-Berliński był skierowany przeciw Słowianom, a że trochę Aszkenazów przy tym padło, no cóż, teraz można żądać majątków po nich.

        Faktem jest że żydzi są największymi antysemitami wszechświata i ludobójcami własnej nacji w sensie grupy używającej tego samego języka i będącej tej samej wiary.

  7. ” Zapewne odsłonięcie tajemnic morfologicznych szczątków ludzkich znalezionych czy to w Afryce czy na wyspie Flores, a także w górach Bajan Kara potwierdzi wiedzę zawartą w Apokalipsie. Dla nas Polaków – Słowian najistotniejsza jest morfologia człowieka z Jaskini Denisowa położonej w górach Ałtaju skąd wywodzi się haplogrupa R1a1a1 jak też badania nad stanowiskiem archeologicznym w ARKAIM, nie pomijając stanowisk archeologicznych na terenie występowania tej haplogrupy znajdujących się na terenie szeroko pojmowanej słowiańszczyzny. Z posiadanej przeze mnie wiedzy wynika, że jeżeli Tutanchamon był przedstawicielem haplogrupy R1b1, to Jezus z Issos (Nazaretu)był przedstawicielem haplogrupy R1a1.”……
    Interesujące …….
    Dziekuje panie Tadeuszu Mroziński………..doszedł pan do naprawde zaskakujących wniosków….ja do nich tylko poprzez ” doswiadczenia “…… prosze szukac w okienku …Religie

    • Matka Tutanhamona, zona Ehnatona byla ksiazniczka z panstwa Mittani i czytalem ze oni byli R1b.

      Za panowania Totmesa IV (1397-1388 p.n.e.) Mitanni i Egipt nawiązały sojusz, utwierdzony przez królewskie małżeństwa. Dalsze dzieje Mitanni łączą się dość ściśle z dziejami Egiptu. By zacieśnić wzajemne stosunki często zawierano małżeństwa między królewskimi rodami. Wiadomo na przykład, że faraon aż siedem razy prosił Artatamę I o rękę jego córki, nim ten odpowiedział. W 1381 roku p.n.e. świętowano zaślubiny Amenhotepa III z Giluhepą – córką Szuttarny II, syna Artatamy I. Potem wyszła za niego również Taduhepa. Jej ojciec Tuszratta (syn Szuttarny) chciał, by faraon w zamian za nią przysłał mu posąg córki odlany ze złota – dla złagodzenia tęsknoty. Gdy panowanie w Egipcie rozpoczął Echnaton, Taduhepa przeszła do jego haremu.

      Taduhepa (hur. Tadu-Hepa lub Tatu-Hepa, ur. ok. 1366 r. p.n.e.) – mitannijska księżniczka, córka króla Tuszratty i jego żony, królowej Juni, żona faraona Amenhotepa III, a później Echnatona, najprawdopodobniej była tą samą osobą, co Kija, a więc być może była także matką faraona Tutanchamona.

      • „Matka Tutanhamona, zona Ehnatona byla ksiazniczka z panstwa Mittani i czytalem ze oni byli R1b”

        To są właśnie kłamstwa Renfrewa i innych germanofilów. Nie wiem kim byli Mittani. Wiem że Medowie i Hettyci byli Indo-Europejczykami , którzy mieli w sobie dużą domieszkę Semitów (J), Wiem też ze Miodewowie byli spokrewnieni ze Scytami, a także potem po założeniu Persji , że Scytowie Nadczarnomorscy (Kaukasko-Krymscy)ich sobie podporządkowali na długi czas. Scytowie sponiewierali niemiłosiernie rody królewskie Medii (Mio-Dewii) o co mieli pretensje potem Persowie i użyli tego jako pretekstu do wyprawy do Scytii, bo czuli się spokrewnieni wieloma rodami książęcymi. Tymczasem Scytowie sponiewierali ich za zdradę, za poddanie się Persom, podczas gdy oni mieli Persami rządzić. To wszystko wiąże się z Zaratusztrą i odszczepieństwem religijnym tegoż , z powodu czego wybuchła wojna z Wastaszpą (Wisztaspętą, ojcem Dariusza Wielkiego). To wszystko jest w Księdze Ruty opisane z punktu scytyjskiego a więc prasłowiańskiego a nie perskiego czy greckiego.


    Ruś Kijowska i państwo staropolskie: paralele historyczne

    W VII i VIII w. Słowianie osiągnęli znaczne postępy w rozwoju sił produkcyjnych. Jednocześnie w ich środowisku miał miejsce proces rozkładu ładu pierwotnego, któremu towarzyszyło powstanie wspólnoty terytorialnej; pogłębiała się stratyfikacja społeczna; zwiększała się rola starszyzny plemiennej, koncentrującej w swoich rękach władzę wykonawczą i wojskową; pojawiały się elementy zarządzania państwem. Najwyższym organem zarządzającym wśród plemion słowiańskich pozostała rada plemienna, która wybierała swojego władcę – księcia, kierującego sprawami bieżącymi i wojskowymi. Z czasem funkcje dowodzenia wojskiem zostały przekazane wojewodom.

    Te socjalno-ekonomiczne i polityczne zmiany towarzyszyły powstaniu dużych związków plemiennych, które w literaturze historycznej nazywane są grupami etnicznymi lub terytorialnymi, związkami polityczno-geograficznymi lub polityczno-plemiennymi[1]. Utworzenie się wspólnot plemiennych przygotowało grunt do powstania pierwszych państw słowiańskich.

    Nazwy wspólnot słowiańskich, poprzedzających powstanie państwa polskiego, zawiera tzw. Geograf Bawarski, sporządzony przez nieznanego autora, w Bawarii, około 843 r., kiedy na mocy traktatu w Verdun Imperium Franków zostało podzielone pomiędzy wnuków Karola Wielkiego – na 3 części. Wyliczając wspólnoty plemienne na północ od Dunaju, wspomina on: Wieluńczan zamieszkujących tereny ujścia Odry; Pyrzyczan – dolny bieg Odry[2]; Goplan – nad jeziorem Gopło na Kujawach; Ślężan – Dolny Śląsk; Dziadoszan – północny zachód Śląska; Opolan – Śląsk środkowy; Golęszyców – Górny Śląsk; Wiślan – dorzecze górnej Wisły i Lędzian, którzy według H. Łowmiańskiego, zostali zlokalizowani na ziemi sandomiersko-lubelskiej[3]. O Lędzianach, których nazwa wywodzi się od słów „ląd” (ziemia uprawiana) lub „leda” (Liada), mówi się również w utworze cesarza bizantyjskiego Konstantego VII Porfirogenety „O zarządzaniu państwem” (połowa X w.). Zdaniem wielu badaczy, to właśnie od nazwy „Lędzianie” pochodzi etnonim „Lach”, poprzez który źródła staroruskie oznaczały wszystkie plemiona polskie. Pochodną od niego jest również litewskie Lenkas i madziarskie Lengyel[4].

    Uważa się, że nie wszystkie wspólnoty plemienne Słowian Zachodnich powstałe w połowie IX w. na polskich ziemiach historycznych znalazły się w „Geografie Bawarskim”[5].

    Wschodnimi sąsiadami Lędzian byli Dulebowie, zajmujący obszar – według danych toponimicznych i wyników uzyskanych z wykopalisk archeologicznych – dorzecza Zachodniego Bugu i Sanu na zachodzie, Dniepru na wschodzie, Prypeci na północy, dorzecza górnego Naddniestrza na południu[6]. Zdaniem wielu badaczy Dulebowie stworzyli w VI w. na terenach Wołynia i Podkarpacia silną wspólnotę plemienną, z którą łączone są początki państwowości słowiańskiej w Europie Wschodniej[7]. Na początku VII w. została ona rozbita przez Awarów (Obrów), którzy „[…] wojowali Słowian i uciemiężyli Dulebów, będących Słowianami, i czynili gwałty niewiastom dulebskim: jeśli Obrzyn miał jechać, nie pozwalał wprzęgać konia, ani wołu, kazał wprzęgnąć do wozu trzy, cztery albo pięć niewiast by wiozły Obrzyna – i tak męczyli Dulebów. Byli zaś ci Obrzy wielcy ciałem, a umysłem hardzi, i Bóg ich wytrzebił, i pomarli wszyscy, i nie pozostał ani jeden Obrzyn. I jest przysłowie na Rusi i po dziś dzień: Zginęli jako Obrzy, po których nie ma ani plemienia, ani potomka”[8].

    Potomkami Dulebów byli Wołynianie. Ich nazewnictwo badacze wiążą z nazwą grodu Wołyń, znajdującego się na przylądku między Zachodnim Bugiem i jego dopływem – Huczwą (współczesne grodzisko Zamczysko w Gródku nad Bugiem, na południowym zachodzie Polski). W latopisach nazywano ich również „Bużanami” (od nazwy rzeki Bug).

    Południowo-zachodnimi sąsiadami Dulebów byli Chorwaci, których pamiątki znane są nad Sanem, nad górnym biegiem Bugu, na górnym Naddniestrzu, Zakarpaciu i w innych regionach, znajdujących się obecnie na terenach Ukrainy, Polski, Słowacji i Węgier. L. Niederle zakładał istnienie w przeszłości niemal państwowego tworu Chorwatów, z centrum w Krakowie. Możliwe, że to o nim mówią źródła arabskie pod nazwą Chordab (lub też Chrvab, Chravat)[9]. W 560 r. na ziemie Chorwatów wtargnęli wojowniczy Awarowie, co było przyczyną przesiedlenia się części z nich (tzw. Białych Chorwatów) na Półwysep Bałkański i tereny górnego biegu Elby. W dokumencie episkopatu Praskiego z 1086 roku jest wzmianka o nich, jako o jednym z czeskich plemion[10]. Zdaniem niektórych polskich badaczy, nawet po najeździe Awarów na Podkarpacie nadal istniała chorwacka wspólnota plemienna, która rozpadła się na kilka odosobnionych plemion (włączając Wiślan i Lędzian) na przełomie VIII i IX w., zaraz po śmierci jej wodza Kraka[11]. Z przytoczonych faktów można wywnioskować, że blisko spokrewnione ze sobą gałęzie chorwackiej wspólnoty plemiennej wzięły później udział w powstawaniu wielu współczesnych narodów słowiańskich – Polaków, Ukraińców, Czechów, Słowaków, Chorwatów.

    Zachodnimi sąsiadami Wołynian byli Drewlanie, nazwani tak od zalesionej miejscowości („dlatego, że siedli w lasach”[12]). Centrum plemiennym Drewlan było miasto Iskorosteń.

    Na południowy wschód od Drewlan osiedlili się Polanie. Według kroniki Nestora byli ludźmi „rozumnymi i mądrymi”[13]. Ośrodkiem wspólnoty plemiennej Polan był Kijów. Interesujące, że dotąd archeologom nie udało się wyodrębnić „pogańskich” cech pośród zbiorów pamiątek staroruskich. Tłumaczono to tym, że wspólnota Polan ukształtowała się na gruncie różnoplemiennym, a Kijów jeszcze na początku swojej historii odegrał rolę centrum międzyplemiennego[14].

    Na wschód od Polan żyli Siewierzanie – za słowami kroniki Nestora: „siedli nad Desną i nad Sejmem, i nad Sułą, i nazwali się Siewierzanami”[15]. Według badaczy, w ich kulturze materialnej można zauważyć wpływ składnika irańskiego (alańskiego). Przypuszcza się, że nawet etnonim „siewier” ma pochodzenie irańskie[16]. Alanie dość znacząco wpłynęli na skład antropologiczny ludności staroruskiej lewego brzegu Dniepru – potomków Siewierzan[17]. Siewierzańska wspólnota plemienna brała aktywny udział w kolonizacji Bałkanów.

    Południowy zachód wschodniosłowiańskich plemion zajmowali: Tywercy, zajmujący obszar dolnego Naddnieprza i lewobrzeże dolnego Dunaju, oraz Ulicze, rozsiedleni nad rzeką Tiasmyn, w środkowym biegu Południowego Bugu i dolnego Naddnieprza.

    Na północ od ziem ukraińskich, na terenach Białorusi i europejskiej części Rosji znajdowały się inne plemiona słowiańskie: Dregowicze – między Prypecią i zachodnią Dźwiną; Połoczanie, którzy zajmowali dorzecze Połoty – dopływu zachodniej Dźwiny; Radymicze – między górnym biegiem Dniepru i Soży; Krywicze, obszar których obejmował górny bieg Dniepru, zachodniej Dźwiny i Wołgi; Wiatycze, osiedleni na terenach górnego i środkowego biegu Oki i jej dopływu rzeki Moskwy oraz Słowienie lub Słowianie Ilmeńscy, którzy zajmowali tereny nad jeziorem Ilmeń i rzeką Wołchow.

    Znamienne jest, że szczególną rolę w tworzeniu państwa polskiego i Rusi Kijowskiej odegrało zjednoczenie plemion mających tę samą nazwę – Polanie. Zbieżność tych etnonimów już dawno została zauważona przez badaczy, niektórzy z nich próbowali uzasadnić hipotezę o pokrewieństwie wielkopolskich i naddnieprzańskich Polan. Zrodziła się myśl, że zjednoczenie Polan miało miejsce na Wołyniu jeszcze w VI i VII w., a z czasem podzielili się oni na dwie grupy plemion, emigrujących w różnych kierunkach: jedna w kierunku Dniepru, druga – na zachód, w kierunku Wisły i Odry[18].

    Symboliczna jest zbieżność chronologiczna powstania wybitnych pamiątek średniowiecznej literatury polskiej i staroruskiej – wspomnianego już zbioru kronikarskiego „Powieść minionych lat”, którego autorem pierwszej redakcji był Nestor, oraz „Kronika Galla Anonima”, napisana przez przybyłego do Polski cudzoziemca (z Francji) i żyjącego w niej do końca życia. Oba utwory zostały stworzone na początku XII w. i obejmują historię krajów swoich autorów, od czasów najdawniejszych do 1113 r. – kiedy to Nestor ukończył swoją tytaniczną pracę, a autor „Kroniki” przerwał swoją opowieść, prawdopodobnie umierając w niedługim czasie. Oba utwory oparte są na legendach narodowych i przekazach, odnoszących się do powstania państwowości staroruskiej i polskiej; dokumentach archiwów książęcych, do których obaj autorzy mieli wolny dostęp; najstarszych kronikarskich komunikatach, które nie przetrwały do dziś; relacjach bezpośrednich uczestników wydarzeń historycznych oraz na podstawie własnych obserwacji.

    Według źródeł pisanych i archeologicznych, kolebką państwa staroruskiego na przełomie IX i X w. była „Ziemia Ruska”, czyli te regiony ziemi wschodniosłowiańskiej, które z czasem włączone zostały w skład księstw Kijowskiego, Czernichowskiego, Perejasławskiego i Halicko-Wołyńskiego. Na jej obszarze znanych jest około pięćdziesięciu kronikarskich grodów (miast), z których położone najdalej na zachód znajdowały się w górnym biegu Sanu i środkowym Zachodniego Bugu; północne zajmowały lewobrzeże Prypeci i środkowy bieg Desny; wschodnie leżały w górnym biegu Sejmu; południowe – w górnym biegu Południowego Bugu i Rosi[19]. Głównymi ośrodkami „Ziemi Ruskiej” był Kijów – dawna stolica wspólnoty plemiennej Polan, Czernichów i Perejasław. W granicach „Ziemi Ruskiej” ukształtowały się z czasem cechy etnograficzne i językowe narodu ukraińskiego, tu pierwszy raz wystąpił etnonim „Ukraina”, którego semantyka związana jest ze znaczeniami „odcinek, kawałek ziemi”, „terytorium plemienne”, „księstwo”[20]. Opowiadając o śmierci księcia perejasławskiego Włodzimierza Glebowicza w 1187 roku, który wsławił się swoją walką z Połowcami – ludami koczowniczymi, kronikarz pisał: „I płakali po nim wszyscy Perejasławcy, po nim Ukraina długo będzie jęczała”[21]. W ciągu następnych stuleci nazwa „Ukraina”, używana przez dłuższy czas równolegle z etnonimem „Ruś”, stopniowo objęła wszystkie historyczne ziemie ukraińskie, ostatecznie utrwalając się dopiero w XIX w. Jeśli chodzi o współczesną nazwę Rosji i wywodzące się od niej etnonimy „ruski”, „Rosjanin”, to pojawiła się ona dopiero na początku XVIII wieku, kiedy to car Piotr I, ogłoszony imperatorem, zabronił używania nazwy „Moskowia” i „Carstwo Moskiewskie”. Uczyniono to z pobudek ideologicznych: Moskowia, przemianowana na Rosję, ogłoszona została następcą Rusi Kijowskiej i „spadkobierczynią ziem Rusi Wielkiej, Małej i Białej”.

    Terytorialnym i politycznym ośrodkiem państwa polskiego była północna część Wielkopolski nad Wartą – obszar wspólnoty plemiennej Polan z centrami w Kruszwicy, Gnieźnie i Poznaniu[22]. Etnonim „Polanie”, według badaczy, pochodzi od słowa „pole”. Pierwszy raz pojawił się on jako „Polonie” na stronach żywotów św. Wojciecha – chrześcijańskiego świętego, patrona państwa Polskiego, zabitego w 997 roku podczas podróży misyjnej na pogańskie ziemie Prusów. Z czasem, jako „Poleni”, napotykamy go w kronice biskupa Thietmara z Merseburga. Przez pewien czas powstałe państwo nazywało się Polańskim, a od XI w. – Polską. Nazwa Polski „Polska” powstała od przymiotnika połączenia wyrazowego „polska ziemia”. Pierwszą stolicą państwa polskiego do końca lat 30. XI w. było Gniezno[23].

    Wielu historyków uważa, że pierwsze państwo proukraińskie na brzegach Dniepru istniało na długo przed tym, jak w 882 r. książę barbarzyński Oleg z rodu Rurykowiczów podstępem zawładnął Kijowem, zabijając przy tym księży kijowskich Askolda i Dira – ostatnich przedstawicieli dynastii książęcej polańskiej wspólnoty plemiennej – Kijowyczów (od legendarnego budowniczego Kijowa księcia Kija). Opowiadając o powstaniu stolicy Ukrainy, kronikarz Nestor z braku pisemnych świadectw był zmuszony opierać się na przekazach ludowych, co nie przeszkodziło mu stanowczo i niedwuznacznie upierać się przy książęcym pochodzeniu Kija, jego braci Szczeka i Chorywa oraz siostry Łybedzi. „Inni zaś – pisał – nieświadomi, mówią, że Kij był przewoźnikiem; był bowiem w Kijowie wtedy przewóz, z tamtej strony Dniepru, stąd mówiono: «na przewóz, na Kijowy». Lecz gdyby Kij był przewoźnikiem, to nie chodziłby do Carogrodu. Ale Kij ten władał w rodzie swoim i chodził do cesarza – nie wiemy, do którego, powiadają tylko, że dostąpił wielkiej czci od owego cesarza, do którego przychodził”[24].

    Również na tradycji folklorystycznej oparta jest opowieść Galla Anonima o poprzednikach księcia Mieszka I – jego ojcu Siemomysławie, dziadzie Leszku (Lestku) i pradziadzie Siemowicie – synu kołodzieja Piasta, który zrzucił z gnieźnieńskiego tronu księcia Popiela. Historycy wysunęli poważne argumenty na rzecz wiarygodności przekazów ludowych o pierwszych przedstawicielach dynastii Piastów[25].

    Proces powstania Rusi Kijowskiej rozpoczął się pod koniec IX i trwał do początku X w., kiedy kniaź Oleg (882–912) zjednoczył dookoła Kijowa wspólnoty plemienne Polan, Drewlan, Siewierzan, Radymiczów i zorganizował wyprawę na Bizancjum, gdzie jego wojownicy, jak pisał kronikarz, „[…] powiesili tarcze swoje na wrotach [Carogrodu – S. S.] na znak zwycięstwa”[26]. Następca Olega – kniaź Igor kontynuował politykę swojego poprzednika; podbił Uliczów i Tywerców i zorganizował dwie wyprawy na Bizancjum. Zginął podczas ataku na Drewlan, usiłując po raz drugi z rzędu pobrać od nich daninę. Żona Igora księżna Olga bezwzględnie zemściła się na Drewlanach, ale była zmuszona do uregulowania procesu zbierania daniny, dokładnie wyznaczając jej rozmiary. Syn Igora i Olgi książę Światosław, nazwany przez wybitnego historyka Mychajła Hruszewśkiego „kozakiem na tronie”, całe życie spędził na pochodach i pojedynkach z wrogami. Podbił Wiatyczów i pokonał Chazarski Kaganat – potężne państwo w międzyrzeczu Donu i Wołgi, któremu Wiatycze, Siewierzanie i Polanie przez pewien czas – do utworzenia Rusi Kijowskiej – płacili daninę. Książe Światosław podbił również ziemię Jasów (Osetyjczyków) i Kasogów (Czerkiesów) na północnym Kaukazie oraz zorganizował kilka wypraw za Dunaj w celu opanowania Bizancjum, dokąd chciał przenieść swoją stolicę. W końcu odważny wojownik został zabity przez Pieczyngów: „Roku 6480 [972]. Gdy nastała wiosna, poszedł Światosław ku progom. I napadł nań Kuria, kniaź pieczyński, i zabili Światosława i wzięli głowę jego, i z czaszki zrobili puchar, okuwszy czaszkę jego, i pijali z niegoż”[27].

    W okresie panowania syna Światosława – Włodzimierza (980–1015) Ruś Kijowska osiągnęła najwyższa potęgę i rozkwit. Ostatecznie podbił on niepokornych Wiatyczów i Radymiczów, poszerzył granice swojego państwa na zachodzie, prowadził skuteczną walkę z Pieczyngami. Na początku XI w. Ruś Kijowska zajmowała ogromne tereny Europy Wschodniej od rzeki Ładoga na północy do półwyspu Tamańskiego na południu, od Karpat na zachodzie do Wołgi i dorzecza Oki na wschodzie.

    Pierwsza wzmianka o państwie Polskim, która jest datowana na 960 r., należy do kronikarza niemieckiego Widukinda z Korbei. Pisze on w niej o spotkaniu Mieszka I (ok. 960–992 r.), władającego Wielkopolską, Mazowszem, Kujawami i Ziemią Lubuską, z Lutyczami (Wieletami) na Pomorzu Zachodnim. Napotykając twardy sprzeciw lutyckiej koalicji, zawarł on sojusz z władcą Cesarstwa Niemieckiego Ottonem I, na podstawie którego uznawane były roszczenia państwa polskiego do ziem położonych na wschód od Dolnej Odry[28]. Jednocześnie Mieszko I do składu swojego państwa włączył Małopolskę i Śląsk, znajdujące się od połowy IX w. pod panowaniem Czech. Za jego rządów terytorium państwa polskiego powiększyło się więcej niż dwukrotnie.

    Następca Mieszka I Bolesław I Chrobry (992–1025) kontynuował politykę swojego ojca, poszerzając granice swojego panowania na zachodzie, na południu i na wschodzie. Aktywnie angażował się w sprawy wewnętrzne swoich sąsiadów, pomagając swoim sojusznikom w walkach o władzę. W kwietniu 1025 r. w Gnieźnie Bolesław Chrobry koronował się na króla Polski. Niedługo po tym wydarzeniu, które wywołało negatywną reakcję ze strony kurii rzymskiej – umarł.

    Wielkie znaczenie historyczne miało wprowadzenie w państwie polskim przez Mieszka I i na Rusi przez Włodzimierza syna Światosława chrześcijaństwa. Obaj władcy wychodzili z założenia, że odstąpienie od pogaństwa wzmocni ich pozycję międzynarodową oraz będzie sprzyjać wewnętrznej konsolidacji ich państw. Źródła historyczne potwierdzają, że w drugiej połowie X w. chrześcijaństwo było już dobrze znane zarówno w granicach Polski, jak i na Rusi. Sprzyjało temu zbliżenie księcia Mieszka I z władcą cesarstwa Niemieckiego Ottonem I i czeskim księciem Bolesławem, oraz ścisłe kontakty Rusinów z Bizancjum (wiadomo, że pierwszą chrześcijanką z rodu Rurykowiczów była księżna Olga, która przyjęła chrzest w Konstantynopolu podczas spotkania z cesarzem bizantyjskim). Duże znaczenie miała również działalność chrześcijańskich misjonarzy z czeskich ziem na Śląsku i w Małopolsce, czego następstwem było poddanie krakowskiej świątyni patronowi Czech św. Wacławowi[29]. Według „Czeskiej kroniki” Kosmasa z Pragi (1086), pragnęli oni poszerzyć ją na Wołyń[30].

    W roku 966 Mieszko I wziął ślub z córką księcia czeskiego Bolesława I Dobrawą i zgodnie z umową ślubną wraz ze swoim otoczeniem przyjął chrześcijaństwo według obrządku łacińskiego. W ten sposób poczyniono pierwszy krok na drodze chrystianizacji ludności historycznych ziem polskich.

    Bardziej złożony i długotrwały był proces wprowadzania chrześcijaństwa na Rusi, poprzedzony próbą zjednoczenia przez Włodzimierza pogańskich wierzeń różnych plemion wschodniosłowiańskich i stworzenia w Kijowie panteonu bogów pogańskich. Po uzyskaniu władzy, on, według „Powieści minionych lat”, „[…] postawił bałwany na wzgórzu za dworem teremnym: Peruna drewnianego z głową srebrną i wąsem złotym, i Chorsa, Dadźboga i Strzyboga, i Simargła, i Mokosza. I składali im ofiary, nazywając ich bogami, i przywozili syny swoje […]”[31] Jednak z czasem książę zrozumiał, że pogańska wiara przodków jako czynnik tworzenia państwa całkowicie się wyczerpała.

    Wybierając religię monoteistyczną, zwierzchnik kijowski zatrzymał się na wschodniej, greckiej odmianie chrześcijaństwa, najbardziej odpowiadającej sytuacji społeczno-ekonomicznej i ustrojowi politycznemu społeczeństwa staroruskiego. Według świadectw kronikarskich, chrzest Rusi miał miejsce w 988 roku. Wydarzenie to poprzedziło zdobycie przez ruską drużynę Korsunia (Chersonez) na Krymie, należącego do Bizancjum. Tu książę Włodzimierz postawił warunek wydania za niego Anny – siostry imperatorów bizantyjskich Bazylego i Konstantyna. Ślub ten, na który z niechęcią zgodzili się bizantyjscy zwierzchnicy, pociągnął za sobą chrzest samego Włodzimierza, a po powrocie do Kijowa – chrzest Kijowian w wodach Dniepru. Podobna akcja miała miejsce również w Nowogrodzie. Było to wydarzenie ogromnej wagi politycznej i kulturowej, stawiające Ruś Kijowską na równi z innymi krajami chrześcijańskimi Europy. Jednocześnie wybór przez Mieszka I zachodniego (katolickiego), a przez Włodzimierza syna Światosława – wschodniego (prawosławnego) obrządku chrześcijaństwa, niezależnie od ich woli i dążeń, stworzył warunki do przyszłego cywilizacyjnego rozłamu świata słowiańskiego. Skutki tego podziału odczuwalne są do dziś.

    Już w pierwszych dziesięcioleciach istnienia Ruś Kijowska i państwo polskie nawiązały ścisłe kontakty, umocnione ślubami między przedstawicielami panujących dynastii. Od czasu do czasu ich władcy wtrącali się w wewnętrzne sprawy swoich sąsiadów, i nie powstrzymywali się przed organizacją aktów wojskowych – najbardziej czynnym argumentem „dyplomacji” średniowiecznej. Bolesław Chrobry dwa razy nachodził Ruś, by bronić interesów swojego zięcia księcia Światopełka. Gdy po śmierci Bolesława między jego synami rozegrała się zaciekła walka o władzę, książę kijowski Jarosław Mądry razem ze swoim bratem Mścisławem pomogli objąć tron gnieźnieński jednemu z pretendentów – Bezprymowi. W tym celu zorganizowali wyprawę w głąb Polski i, według świadectwa kronikarza, opanowali Grody Czerwieńskie i zabrali do niewoli dużą grupę polskiej ludności. „Roku 6539 [1031]. Jarosław i Mścisław zebrali wojów mnogich, poszli na Lachów i zajęli Grody Czerwieńskie znowu, i spustoszyli ziemię lacką, i mnóstwo Lachów przywiedli, i rozdzielili ich. Jarosław osadził swoich nad Rosią, i są do dziś”[32].

    Jeńcy byli rozsiedleni na południowych granicach Rusi, które na prawym brzegu środkowego Naddnieprza w pierwszej połowie XI w. przebiegały przez Roś. Interesujące dane, związane z tym wydarzeniem, otrzymali archeolodzy podczas wykopalisk wsi położonych po obu brzegach tej rzeki, w pobliżu grodu Mikołajowskiego – byłego miasta-twierdzy, obecnie zatopionego przez wody jednego ze zbiorników wodnych. W czasie badań odkryto nietypową dla tej miejscowości ceramikę – kawałki garnków z pionową szyjką i poziomo wygiętymi wieńcami tzw. drohiczyńskiego typu, charakterystycznego dla pamiątek XI w. z pogranicza polsko-ruskiego[33]. Na cmentarzyskach z tego okresu, położonych nad prawym brzegiem Rosi, znaleziono ozdoby właściwe Słowianom zachodnim[34].

    Zadaniem przesiedleńców z ziem polskich była obrona południowych granic Rusi Kijowskiej przed napadami Pieczyngów i spokrewnionego z nimi plemienia koczowników tureckojęzycznych, niepodzielnie kontrolujących w końcu IX w. obszary stepowe północnego wybrzeża Morza Czarnego i Morza Azowskiego. Pragnąc uchronić je od napadów stepowych ord, książęta kijowscy, szczególnie Włodzimierz Wielki i Jarosław Mądry, stale troszczyli się o ich wzmacnianie budując twierdze. Temu też celowi było podporządkowane budownictwo tzw. Wałów Żmijowych – ziemnych wałów obronnych o wysokości do 7 metrów, których długość w środkowym Naddnieprzu sięgała prawie tysiąca kilometrów. Pod koniec XI w., kiedy na stepach Rusi-Ukrainy zapanowali nowi tureckojęzyczni koczownicy – Połowcy, książętom kijowskim udało się włączyć do obrony granic swojego państwa byłych wrogów – „pogan”[35]: Torków, Pieczyngów, Berendejów, Kowujów, Tyrpenów. Utworzyli oni na obszarach rzek Stuhny i Rosi związek Czarnych Kłobuków, wiodąc niezwykły dla siebie półosiadły sposób życia. Ośrodkiem administracyjno-politycznym Czarnych Kłobuków osiedlonych nad Rosią było miasto Torczesk, pozostałości wałów obronnych którego zachowały się do dziś[36]. Wyniki badań antropologicznych dowiodły, że w okresie Rusi Kijowskiej ludność terenów Rosi nabyła nieznacznej „wschodniej” (mongolskiej) domieszki, widocznej i dziś w wyglądzie zewnętrznym Ukraińców tego regionu[37].

    Niemal od razu po śmierci Bolesława Chrobrego i Jarosława Mądrego i w państwie polskim, i na Rusi pojawiły się pierwsze cechy podziału politycznego, które z czasem doprowadziły do rozpadu jedynego państwowego organizmu i utworzenia niezależnych księstw. Stało się to niemal w tym samym czasie – około połowy XII w. Podzielona Polska, gdzie na początku XIII w. wyodrębniło się kilka ośrodków życia politycznego (Małopolska z Krakowem, który za czasów księcia Kazimierza I (1034–1058) otrzymał status stolicy Polski; Śląsk, Wielkopolska, Mazowsze, Kujawy, ziemie Sandomierska i Lubuska, Pomorze Wschodnie i Zachodnie), jednak nie stała się łupem sąsiadów. Pod koniec XIII w., w katedrze gnieźnieńskiej, władca Wielkopolski i Wschodniego Pomorza książę Przemysł II otrzymał z rąk biskupa insygnia królewskie, zapoczątkowując tym proces odnowienia państwa polskiego.

    Inaczej potoczył się los Rusi Kijowskiej, która rozpadła się na kilka feudalnych księstw, a ich władcy walczyli między sobą. Księstwa Kijowskie, Nowogrodzko-Siewierskie i Perejasławskie, stanowiące niegdyś ośrodki „Ziemi Ruskiej”, w wyniku ciągłych napadów Połowców, zmniejszenia ludności i książęcych zwad osłabły ekonomicznie i politycznie. Natomiast znacznie umocniło się Księstwo Rostowsko-Suzdalskie, obejmujące tzw. zaleską ziemię. Znajdowało się ono między Wołgą a Oką, na dalekich peryferiach państwa kijowsko-ruskiego. Według znanego rosyjskiego historyka W. Kluczewskiego, „była to kraina, położona poza starą, rdzenną Rusią i w XI w. była prędzej cudzą niż ruską krainą […] mieszkały tu plemiona Muroma, Meria i wszyscy [fińskojęzyczne miejscowe plemiona – S. S.]”[38]. Tu na brzegach rzeki Moskwa, pokrytych gęstymi lasami, książę Jurij Dołgoruki założył miasto, które niedługo stało się stolicą nowej potęgi państwowej – księstwa Moskiewskiego, Moskowii, imperium rosyjskiego, ZSRR, i wreszcie, nowożytnego państwa rosyjskiego. Zaczynając od okresu średniowiecza, stosunki z tym państwowym tworem stały się ważnym czynnikiem bytu politycznego narodów polskiego i ukraińskiego.


    [1] Zobacz: Слов’яно-Руська доба, [w:] Давня історія України (w trzech tomach), t. 3, Київ 2000, s. 94.

    [2] Zdaniem badaczy Wieluńczanie lub Wolinianie (od nazwy Wolin) oraz Pyrzyczanie należeli do pomorskich plemion Słowian Zachodnich, a ich potomkami są współcześni Kaszubi.

    [3] H. Łowmiański, Początki Polski, t. 2, Warszawa 1964, s. 66, 106.

    [4] Zobacz: Я. Д. Исаевич, Формирование раннефеодальных славянских народностей, [w:] Висляне и лендзяне в ІХ–Х вв., Москва 1981, s. 160.

    [5] Л. Зашкільняк, М. Крикун, Історія Польщі, Львів 2002, s. 17.

    [6] Więcej o tym: H. Łowmiański, Początki Polski, t. 2, Warszawa 1964, s. 106; Слов’яно-Руська доба, s. 96.

    [7] Zobacz: Л. Нидерле, Славянские древности, Москва 1956, s. 155, 156; В. О. Ключевский, Курс русской истории, Москва 1987, t. 1, s. 103, 104 itp.

    [8] Повість врем’яних літ: Літопис (за Іпатським списком), Київ 1990, s. 21. Tłumaczenie: F. Sielicki, Powieść minionych lat, Wrocław 1999, s. 10.

    [9] Л. Нидерле, Славянские древности, s. 155.

    [10] L. Niederle, Slowanské Starožytnosti, I, Pǔwod a počátky národa slovanského, II, Praga 1906, s. 244, 271.

    [11] H. Łowmiański, Początki Polski, t. 2, Warszawa 1964, s. 114–200; P. Gałczyński, Zarys dziejów plemiennych Małopolski, „Rocznik Przemyski”, XII, 1968, s. 51–117.

    [12] Повість врем’яних літ…, s. 13. Tłumaczenie: F. Sielicki, Powieść minionych lat, Wrocław 1999, s. 5.

    [13] Tamże, s. 17. Przekład tłumacza.

    [14] Więcej: П. П. Толочко, Роль Киева в эпоху формирования Древнерусского государства, [w:] Становление раннефеодальных славянских государств, Киев, 1972, s. 129; Б. А. Рыбаков, Киевская Русь и русские княжества ХII–ХIII вв., Москва 1982, s. 98, 99; М. Ю. Брайчевский, Восточнославянские союзы племен в эпоху формирования древнерусского государства, [w:] Древнерусское государство и славяне, Минск 1983, s. 102 i in.

    [15] Повість врем’яних літ…, s. 13. Przekład: Powieść minionych lat, s. 6.

    [16] В. В. Седов, Восточные славяне в VI–VIII вв., s. 138.

    [17] С. Сегеда, Деякі питання походження та етнічної історії населення Русі-України за даними антропології, s. 97.

    [18] Г. Півторак, Українці: звідки ми і наша мова, Київ 1993, s. 77.

    [19] О. Моця, Південна „Руська земля”, Київ 2007, s. 56.

    [20] В. Скляренко, Звідки походить назва Україна, „Україна”, 1991, № 1, s. 20, 39.

    [21] Ипатьевская летопись, [w:] Полное собрание русских летописей, t. 2, Москва 1962, s. 653.

    [22] Obok ośrodków polańskich, na historycznych ziemiach polskich istniały również dawne ośrodki powstającego państwa – w Małopolsce, na Śląsku i na Pomorzu.

    [23] Л. Зашкільняк, М. Крикун, Історія Польщі, s. 18.

    [24] Повість врем’яних літ…, s. 19. Tłumaczenie: Powieść minionych lat, s. 8.

    [25] Zobacz: K. Buczek, Zagadnienie wiarygodności dwu relacji o początkowych dziejach państwa polskiego, [w:] Prace z dziejów Polski feudalnej ofiarowane Romanowi Grodeckiemu w 70. rocznicę urodzin, Warszawa 1969.

    [26] Повість врем’яних літ…, s. 47. Przekład tłumacza.

    [27] Повість врем’яних літ…, s. 121. Przekład: Powieść minionych lat, s. 59.

    [28] Л. Зашкільняк, М. Крикун, Історія Польщі, s. 19, 20.

    [29] Л. Зашкільняк, М. Крикун, Історія Польщі, s. 20.

    [30] В. Д. Королюк, Грамота 1806 г. в хронике Козьмы Пражского, [w:] Краткие сообщения. Институт славяноведения, 1960, Вып. 29, s. 23.

    [31] Повість врем’яних літ…, s. 133. Powieść minionych lat, s. 63.

    [32] Повість врем’яних літ…, s. 237. Powieść minionych lat, s. 117.

    [33] О. Моця, Південна „Руська земля”, s. 74.

    [34] Tamże.

    [35] Latopisy staroruskie nazywały „poganami” koczowników-pogan z obszarów stepowych Ukrainy: Pieczyngów i Połowców, najczęściej odwołując się do negatywnych cech swoich agresywnych sąsiadów. „Tak oto i za naszych czasów Połowcy zachowują teraz prawa ojców swoich: krew przelewają i chwalą się tym, jedzą padlinę i wszelką nieczystość – chomiki i susły, i pojmują swe macochy i jątrwie, i inne obyczaje ojców swoich zachowują”. Przekład: Powieść minionych lat, s. 13.

    [36] О. Моця, Південна „Руська земля”, s. 75.

    [37] С. Сегеда, Антропологічний склад українського народу: етногенетичний аспект, Київ 2001, s. 189.

    [38] В. Ключевский, Курс русской истории, t. ІІ, Ст.-Петербург 1904, s. 366.

  9. Rzeczpospolita – państwo jakich narodów?

    Na jednym z centralnych placów Lublina stoi pomnik, postawiony tu na początku XIX w. Napis na nim informuje, że został wzniesiony ku czci unii lubelskiej w 1569 r., w wyniku której powstała Rzeczpospolita – „Rzeczpospolita Obojga Narodów” [polskiego i litewskiego – S. S.], istniejąca ponad trzy stulecia. Nie ma w nim żadnej wzmianki o tym, że znaczną część społeczeństwa, tego jednego z największych i najpotężniejszych niegdyś państw Europy, stanowili Ukraińcy[1]. Jednak długi okres wspólnego zamieszkiwania w granicach jednego organizmu państwowego na zawsze zaznaczył się w historii narodów polskiego i ukraińskiego.

    Zaczniemy od tego, że powstanie Rzeczypospolitej poprzedzało: 1) odnowienie państwa polskiego po okresie rozbicia dzielnicowego (rozdrobnienia feudalnego); 2) powstanie Wielkiego Księstwa Litewskiego.

    Dążenie do odnowienia państwa Piastów było zauważalne wśród ludności polskich ziem historycznych w ciągu całego XIII w.: zainteresowani tym byli mieszkańcy miast jako głównych ośrodków handlowych i pieniężnych; rycerstwo, wyrażające potrzebę obrony władzy centralnej przed książęcą swawolą, oraz kościół, należący organizacyjnie i administracyjnie do jednej prowincji. Dążenie to potęgowała również świadomość przynależności do wspólnoty językowo-etnicznej[2].

    Na ośrodek procesów pojednawczych wybrano Kraków, w którym 20 stycznia 1320 r. pierwszy raz odbyła się koronacja polskiego władcy. Wcześniej tę rolę pełniło Gniezno. Tego dnia arcybiskup krakowski Janisław koronował na tron królewski księcia Władysława I Łokietka[3]. To wydarzenie miało ogromne znaczenie historyczne. Kończyło walkę o odnowienie państwa polskiego i zapoczątkowało trwałe istnienie Korony polskiej, aż do 1795 r.

    Pierwsze państwo litewskie, które z czasem otrzymało nazwę Wielkiego Księstwa Litewskiego, powstało około połowy XIII w. Wtedy to książę Mendog (1230–1263) zjednoczył poróżnione plemiona litewskie. W okresie rządów wielkiego księcia Giedymina (1316–1341) w skład państwa litewskiego weszły zachodnie ziemie ruskie (białoruskie). Jego granice znalazły się bardzo blisko Ukrainy-Rusi, która przez stulecia nie mogła otrząsnąć się po pustoszących najazdach tatarsko-mongolskich.

    Badania historyczne dowiodły, że majestatyczny swego czasu Kijów w XIV w. utracił rolę miasta stołecznego. W roku 1300 został opuszczony przez metropolitę, który wyjechał na dawną „ziemię zaleską” i ostatecznie osiadł w Moskwie. Przez dłuższy czas Kijów, w którym o władzę książęcą zaciekle walczyły różne gałęzie rodu Rurykowiczów, nie miał nawet swojego księcia[4]. Niemal przez 80 lat za naczelnego władcę większości historycznych ziem ukraińskich uważał się chan Złotej Ordy – państwa z centrum w Saraju nad dolną Wołgą, powstałego po rozpadzie imperium Czyngis-chana.

    Przez pewien czas tradycje Rusi Kijowskiej podtrzymywało Księstwo Halicko-Wołyńskie, powstałe w 1099 r., które po najeździe Tatarów na Ruś kontynuowało walkę z nimi. Na jego czele stanął energiczny książę Danyło Hałyćkyj (Daniel Halicki), dążący do utworzenia w tym celu koalicji europejskiej. Według niektórych informacji, otrzymał on od papieża Innocentego IV insygnia królewskie – wieniec, berło i koronę (koronacja odbyła się w Drohiczynie w grudniu 1253 r.)[5]. Po śmierci (1263) Danyło został pochowany w założonym przez niego Chełmie – mieście, które chciał uczynić swoją stolicą.

    Księciu Danyłowi i wszystkim Romanowiczom – jednemu z odgałęzień Rurykowiczów – przypadło stale walczyć nie tylko z wrogami zewnętrznymi, ale i z opozycją – bojarami, mającymi szczególnie mocną pozycję we wschodniej części księstwa. Historycy wyjaśniają to tym, że stan bojarski na zachodnich granicach ziemi ruskiej utworzył się z miejscowej szlachty rodowo-plemiennej na długo przed pojawieniem się tu nowej dynastii[6]. Z czasem walka ta stała się jedną z przyczyn upadku Księstwa Halicko-Wołyńskiego. Trując w 1340 r. Bolesława Jurija – polskiego kuzyna Romanowiczów, który objął tron królewski państwa Halicko-Wołyńskiego od 1323 r. – swawolni haliccy bojarzy pozbawili własną ziemię ostatniego księcia.

    Brak władzy w Kijowie i Haliczu sprowokował w niedługim czasie kraje sąsiednie do ingerencji. Kiedy w 1367 r. wojsko syna Giedymina Algerdasa (Olgierda) zbliżyło się do Kijowa, Kijowianie sami otworzyli wrota miasta, witając księcia litewskiego jako wyzwoliciela od upokarzającej opieki tatarskiej. W niedługim czasie władzy Wielkiego Księstwa Litewskiego była podporządkowana większość współczesnych ukraińskich ziem, z wyjątkiem wschodniej części ziemi halickiej. Do niej po śmierci Bolesława Jurija swoje dynastyczne roszczenia ogłosił polski król Kazimierz Wielki (1320–1370). Pod koniec lat 60. XIV w. została ona przyłączona do Korony polskiej. Tak więc, terytorium Rusi-Ukrainy zostało podzielone przez jej sąsiadów.

    Proces konsolidacji narodu ukraińskiego był hamowany, ale jednak nie został zatrzymany przez podział historycznych ziem ukraińskich. Zgodnie ze współczesnymi opiniami, jego podstawę stanowiły dwa średniowieczne narody – polesko-kijowski i halicko-wołyński[7], które zajmowały obszary lasostepowe, ciągnące się około 600–700 km z północnego wschodu na południowy zachód między 52 i 49º szerokości geograficznej północnej[8]. Prawdopodobnie, już od XIV w. można o nim mówić jako o oddzielnej wspólnocie narodowo-historycznej, z własnym językiem łączącym kilka dialektów, terytorium, specyficzną kulturą, której korzenie sięgają dalekich okresów historycznych. Według niektórych szacunków, liczba ludności Ukrainy wynosiła w tym czasie około 3,2–3,7 mln[9].

    Z analizy źródeł historycznych wynika, że w różnych regionach Rusi-Ukrainy, wchodzących teraz w skład kilku państw, pod koniec XIV i w pierwszej połowie XV w. panowała niejednolita sytuacja narodowo-polityczna. Niedługo po wejściu wschodnich ziem halickich w skład państwa polskiego nastąpiła zmiana składu etnicznego, wywołana napływem ludności polskiej i niemieckiej, pojawiły się struktury cerkwi katolickiej i pierwsze sygnały upadku prestiżu „wiary greckiej”. W miastach, zamieszkanych przeważnie przez katolików, pogorszyły się stosunki między wyznawcami obu wiar i dochodziło do częstych spięć na tle bytowym. Stopniowo na miejscu „ruskiego” pojawiło się „polskie” prawo. Według przywileju jedlneńskiego Kazimierza Wielkiego, wprowadzonego ostatecznie na ziemiach ruskich przez jego syna Władysława III w 1434 r., na ziemiach halickich i zachodnim Podolu ustanowiono administracyjno-sądowy ustrój państwa polskiego. Jednocześnie ocalała warstwa bojarsko-rycerska byłego Księstwa Halickiego otrzymała takie same prawa, jak i szlachta „ziem koronnych”. Doprowadziło to do tego, że bardzo szybko, według słów historyka ukraińskiego Mychajła Hruszewskiego, „utonęła ona w polskim morzu szlacheckim”, nabywając statusu „szlachty-Rusinów narodu polskiego”[10].

    Zupełnie inna sytuacja miała miejsce na ziemiach ruskich (ukraińskich) wchodzących w skład Wielkiego Księstwa Litewskiego (środkowe Naddnieprze, Wołyń, Podole i in.). Nowi suzereni szanowali miejscowe zwyczaje, działając według zasady: „My starych nie ruszamy, a nowych nie wprowadzamy”, jak zostało powiedziane w jednym z ówczesnych dokumentów. Trafiając pod kulturowy wpływ swoich poddanych, przedstawiciele wielkoksiążęcego rodu Giedyminasów przyjęli prawosławie i szybko zasymilowali się z ukraińską społecznością.

    Już synowie Giedymina, jak zaznacza M. Hruszewski, „wyrastali w różnych miastach ruskich, ożenieni z Rusinkami, obracając się między Rusinami, nie tylko liczyli się z ruskim społeczeństwem, ale przeważnie sami czuli się Rusinami […]. Drugie pokolenie Giedyminowiczów było już niemal całkowicie ruskie”[11]. Język ruski panował też na wielkoksiążęcym dworze: jak wiadomo, nawet w ostatnich latach życia Jagiełło, ogłoszony polskim królem, korespondował z Witoldem w języku ruskim[12].

    Ponad dwa stulecia naród ukraiński miał względnie przyjazne warunki dla swojego rozwoju. Cała dokumentacja oficjalna Wielkiego Księstwa Litewskiego, do którego wchodziła większość ukraińskich ziem historycznych, prowadzona była w „ruskim”, czyli książkowym języku ukraińsko-białoruskim. Iwan Krypiakewycz, znany historyk ukraiński wspominał, że w języku tym „ułożono wszystkie, bez wyjątku dokumenty, akty, księgi urzędowe, a kancelarie stworzyły swój oddzielny, miejscowy styl”[13]. Miasta, korzystające z ogromnych przywilejów, zachowały miejscowy koloryt, a rada miejska była powoływana z rdzennych mieszkańców. Ukraińska Cerkiew odgrywała przewodnią rolę w zachowaniu zwyczajów i tradycji ludowych. Pod opieką Cerkwi znajdował się dobrze rozwinięty system oświaty, którego organizacja odpowiadała wewnętrznym potrzebom. Najwyższą warstwę stanu szlacheckiego na ziemiach ukraińskich, wchodzących w skład Wielkiego Księstwa Litewskiego, na przełomie XIV i XVI w. stanowili książęta – potomkowie Rurykowiczów i Giedyminowiczów. Korzenie rodowe większości z nich wywodziły się z Wołynia, gdzie w tym czasie naliczono około 30 starych książęcych rodów, jak np.: Ostrogscy, Zasławscy, Wyszneweccy, Czetwertyńscy i in. Wszystkie one zarządzały ogromnymi majątkami, ale najbardziej bogatymi byli książęta Ostrogscy: w XVI w. ich panowanie obejmowało około 30% wszystkich ziem wołyńskich (14 tys. km kw.) ze 100 miastami i 1300 wsiami[14]. Naturalne było, że przedstawiciele rodzin arystokratycznych pochodzenia ruskiego (ukraińskiego) często obejmowali wysokie posady państwowe Wielkiego Księstwa Litewskiego. Oprócz tego, mieli prawo wyruszać na wojnę pod własnymi, a nie pod ogólnymi chorągwiami[15]. Obiektywnie rzecz biorąc, zachowanie miejscowej elity społecznej było gwarancją rozwoju narodu ukraińskiego.

    Jeszcze jednym ważnym czynnikiem tego procesu w warunkach braku państwowości, było również założenie rycerskiego zakonu kozaków. Nazwa „kozak”, prawdopodobnie, pochodzenia tureckiego, oznacza „człowieka wolnego, niezależnego”. Występuje ona w XIV w. w słowniku połowieckim i w aktach kolonii włoskich na Krymie, a na Ukrainie po raz pierwszy została odnotowana w 1490 roku, dla określenia ludzi wędrujących po stepach dla zdobyczy i walki z Tatarami[16]. Jednym z czynników utworzenia Siczy Zaporoskiej było powstanie Chanatu Krymskiego ze stolicą w Bachczysaraju, kontrolującego Krym i leżące nad Morzem Czarnym stepy, gdzie koczowały podporządkowane mu ordy nogajskie. Wyliczono, że od 1482 r., kiedy chan Mengli Girej doszczętnie splądrował Kijów, aż do połowy 1530 r. krymscy Tatarzy niemal co roku organizowali niszczycielskie najazdy na środkowe Naddnieprze, Podole, ziemie halickie, Wołyń, Małopolskę, Białoruś, a nawet daleką Litwę[17]. Te grabieżcze napady, których podstawowym celem było pojmanie jeńców do „jasyru”, osłabiły ziemie ukraińskie. W ostatnim kwartale XV w., niedaleko południowych granic Ukrainy pojawił się nowy niebezpieczny wróg – Turcy, którzy po zajęciu Konstantynopola (1453) odgrywali coraz bardziej aktywną rolę w polityce europejskiej. W takich warunkach Sicz Zaporoska, mająca dość demokratyczny ustrój, ale wyróżniająca się twardą dyscypliną wojskową, służyła jako potężna bariera przeciw napadom Tatarów Krymskich i bariera wstrzymująca wzrastające apetyty Imperium Osmańskiego, rozprzestrzeniającego się na historyczne ziemie ukraińskie. Po jej utworzeniu granice etniczne Ukrainy przesunęły się daleko na południe.

    Jeszcze pod koniec XIV w. między państwem polskim i Wielkim Księstwem Litewskim nastąpiło zbliżenie, wynikające z konieczności wspólnego działania przeciwko Zakonowi Teutońskiemu, który rościł pretensje do ziem polskich i ukraińskich. Zresztą nie znalazło to odzwierciedlenia w unii krewskiej z 1385 r., na podstawie której wielki książę litewski Władysław Jagiełło ożenił się z polską królową pochodzenia węgierskiego, jedenastoletnią Jadwigą. Natomiast przyjął na siebie obowiązek wprowadzenia wśród Litwinów chrześcijaństwa według obrządku łacińskiego i przyłączenia Wielkiego Księstwa Litewskiego do Królestwa Polskiego. Zdaniem historyków, unia krewska „miała charakter personalno-dynastycznego pojednania dwóch państw”[18].

    Proces jednoczenia Polski i Litwy, które na jego początku różniły się znacznie między sobą poziomem rozwoju społeczno-ekonomicznego, bardzo przeciągnął się w czasie. Magnaci – potomkowie Rurykowiczów i Giedyminowiczów – nie chcieli rezygnować ze swojej hegemonii w Wielkim Księstwie Litewskim. Jednak ich bogactwo i przywileje wywoływały ostre niezadowolenie wśród średniej i drobnej szlachty ziem litewskich, białoruskich i ukraińskich, pragnącej zdobyć takie same przywileje, jakie miała szlachta koronna. Dlatego też przedstawiciele tej warstwy społecznej poparli króla polskiego Zygmunta Augusta podczas sejmu lubelskiego w 1569 r., rozstrzygającego sprawę ostatecznego połączenia Wielkiego Księstwa Litewskiego i Królestwa Polskiego. Sejm ogłosił utworzenie państwa ze wspólnym monarchą i organem prawodawczym, oraz podporządkował ziemie ukraińskie administracji polskiej[19]. Najdłużej nie chcieli uznać jego postanowień czterej dygnitarze – Konstanty Ostrogski, Aleksander Czartoryski, Bohdan Korecki i Konstanty Wiśniowiecki, ale i oni byli zmuszeni podporządkować się powodowanej zazdrością sile drobnej szlachty. Akceptując postanowienie sejmu, potomek staroruskiego rodu książę Konstanty Wiśniowiecki podczas jego ostatniego posiedzenia rzucił królowi w oczy: „Oświadczamy waszej królewskiej mości, że przyłączamy się [do Polski – S. S.] jako wolni i swobodni – z tym, żebyśmy nie byli poniżani w naszych honorach szlacheckich, bo my jesteśmy narodem szlachetnym i nie odstąpimy pierwszeństwa żadnemu innemu narodowi na świecie”[20]. Słowa te świadczą o wielkiej świadomości swojej etnicznej przynależności narodowej.

    Unia lubelska – punkt kulminacyjny w historii średniowiecznej i początku nowożytnej Polski – uchwalono na niej powstanie dużego państwa, odgrywającego przez dłuższy czas pierwszorzędną rolę w Europie Wschodniej. Jednak w końcowym rozrachunku ten projekt polityczny, zapoczątkowany przez unię krewską, doznał niepowodzenia, którego przyczyny próbował wyjaśnić polski historyk Eugeniusz Starczewski: „Unia Polski i Litwy często jest nazywana mistrzowskim posunięciem, wykonanym przez polską oligarchię na politycznej szachownicy […]. Jednak rezultaty tego mistrzowskiego ruchu okazały się fatalne dla przyszłości Polski. Otrzymując łatwy dostęp do olbrzymich przestrzeni wschodu ruskiego i litewskiego, Polska stopniowo zaniedbała swoje granice etniczne; zostawiając swoje stare ziemie, np. Śląsk, w rękach Niemców. Natomiast skierowała swoją ludność, nie tak liczną, jak na takie poczynania, i wszystkie swoje środki na nowo nabyte terytoria. Jak by nie było, w końcu XIV w. państwo polskie urosło w siłę, ale polski naród przegrał, rozpływając się na ruskim wschodzie i tracąc grunt na swoim rodzimym Śląsku. Życie polskiego narodu w jego własnej ojczyźnie nabrało bezwładnego charakteru […]. Jeżeli unia z Litwą z biegiem czasu mogła stać się zgubną dla Polski, to skutki negatywne tego związku pogłębiały się w taki sposób, w jaki ta unia była realizowana i wprowadzona w XVI i XVII w. Mamy na uwadze oddzielenie się od Wielkiego Księstwa Litewskiego Wołynia, Podola i Ukrainy [w 1569 r.] i ich przyłączenie do składu prowincji małopolskiej. Niechęć do nadania Ukrainie prawa autonomii, chociażby w takim wymiarze, w jakim takimi prawami cieszyła się Litwa, doprowadziła do traktowania jej, jako ziemi, gdzie szlachta, a szczególnie magnateria, mogły szybko bogacić się […]”[21].

    W pierwszym etapie istnienia Rzeczypospolitej unia lubelska, jak zauważa historyk ukraiński i politolog I. Łysiak-Rudnyćkyj, „dała parę niezaprzeczalnych korzyści Ukrainie”, a w szczególności: ponownie zjednoczyła jej tereny, podzielone dotąd między Polską a Litwą; wzmocniła potęgę wojskową, powołaną do obrony jej przed najazdami tatarskimi i obcymi wojskami (przede wszystkim Imperium Osmańskiego i Moskowii); na historycznych ziemiach ukraińskich pogłębiły wpływy renesansu i reformacji, które stały się impulsem do odrodzenia kulturowego po okresie długotrwałego zastoju; zrównała w prawach szlachtę ruską i polską[22]. Jednak w niedługim czasie unia lubelska znacznie pogorszyła sytuację narodu ukraińskiego: bogactwa naturalne Ukrainy, które dawno kusiły magnatów „[…] przyciągnęły niemało polskich łupieżców, a ich zachłanność pokonała jakiekolwiek plany narodowościowe. Polski rząd za czasów panowania wspaniałych królów był zbyt słaby i krótkowzroczny, żeby zapobiec powstawaniu na Ukrainie ogromnych latyfundiów”[23]. Zróżnicowanie socjalne, właściwe każdemu społeczeństwu feudalnemu, stopniowo nabywało na ziemiach ukraińskich cech sprzeciwu narodowego.

    Przez pewien czas arystokraci ukraińscy, którzy wychowywali się jeszcze za czasów Wielkiego Księstwa Litewskiego, za swój obowiązek uważali opiekę nad kulturą narodową, oświatą i cerkwią. Jeden z nich – Konstanty Ostrogski założył w Ostrogu na Wołyniu szkołę wyższą, z czasem znaną jako Akademia Słowiańsko-Grecko-Łacińska (1580), do której zaproszono sporą grupę intelektualistów europejskich. W majątku księcia drukarz Iwan Fedorow wydrukował swoją sławną „Biblię Ostrogską” – pierwsze Pismo Święte, przełożone na język cerkiewnosłowiański (1581). Część cerkwi prawosławnych posługuje się nią do dziś. Omawiano także kwestię przeniesienia do Ostroga patriarchatu konstantynopolitańskiego[24]. W 1632 r. założono Kolegium Kijowsko-Mohylańskie, które z czasem otrzymało status akademii – pierwszej wyższej uczelni na obszarze wschodniosłowiańskim i prawosławnym[25].

    Jednak bardzo szybko okazało się, że potomkowie starych książęcych i bojarskich rodów ruskich nie mogli stanąć w obronie racjonalnych interesów ukraińskiego narodu. „Sposób życia polskich arystokratów i kultura baroku były tak kuszące – pisał I. Łysiak-Rudnyćkyj – że w ciągu blisko dwóch pokoleń po 1569 r. niemal wszystkie rodziny arystokratyczne i znaczna część szlachty średniej nawróciły się na katolicyzm, przyjmując w ten sposób narodowość polską”[26]. Jako przykład można przytoczyć ród księcia Konstantego Ostrogskiego, jeszcze za życia znanego mecenasa i obrońcy kultury narodowej – jego syn i następca Janusz wystąpił z Cerkwi praojcowskiej i przeszedł na katolicyzm. Na skutek tej decyzji nie trzeba było czekać: jedyna spadkobierczyni Janusza, jego córka Anna Aloiza, przekształciła były ośrodek oświaty prawosławnej w kolegium jezuickie. Dłużej niż inni stawiała opór drobna niezamożna szlachta, lecz była ona zbyt zależna od władzy, żeby godnie bronić praw narodowych. „Uprzywilejowane warstwy nie zdołały utrzymać przywództwa – pisał I. Krypiakewycz – i była to wielka szkoda dla narodu ukraińskiego, ponieważ w ówczesnym ustroju feudalno-hierarchicznym tylko klasy uprzywilejowane mogły wolno rozbudowywać życie narodowe. Naród ukraiński, pozbawiony swojej warstwy przewodniej, stał się niepewnym, okaleczonym organizmem – a później, w czasach hetmańszczyzny, musiał sobie tę klasę społeczną na nowo stworzyć”[27].

    Kiedy ukraińska szlachta oderwała się od korzeni praprzodków, przewodnią rolę w obronie interesów narodowych na historycznych ziemiach ukraińskich zaczęły odgrywać niższe warstwy społeczne: mieszczanie, którzy zgrupowali się wokół fundacji religijno-oświeceniowych (bractw)[28], oraz nowo powstała warstwa społeczna – kozactwo, którego siłę i umiłowanie wolności szybko odczuła na sobie polska władza. „Domowa wolność bierze górę, – pisał o wpływie Kozaków na życie społeczeństwa ukraińskiego król Zygmunt III (1587–1632) – i tak się rozzuchwaliła, że i nam ciężko, i z silnymi sąsiadami nas skłóca, zapominając o swoim poddaństwie, utworzyli sobie oddzielne państwo. Cała Ukraina ich słucha. Szlachcic w swoim domu jest niewolnikiem. W miastach i miasteczkach cała administracja, i cała władza znajduje się w rękach Kozaków: opanowują sądownictwo, łamią prawo”[29]. Dążąc do podporządkowania Kozaków prawu państwa polskiego i wykorzystania ich potencjału wojskowego, król Stefan Batory (1576–1586) zezwolił na utworzenie 6 „rejestrowych”, czyli regularnych pułków kozackich, i administrację kozacką na czele z wybieranym hetmanem. Każdy z pułków liczył tysiąc osób, jednak ogólna liczebność Kozaków była znacznie wyższa: większość z nich nie trafiła do wojska i osiadła w Siczy Zaporoskiej, gdzie co roku przybywali nowi uciekinierzy. W szeregach ich było wielu przedstawicieli drobnej szlachty ukraińskiej, z której przeważnie kształtowała się starszyzna kozacka[30].

    Ostateczna polonizacja dawnej miejscowej arystokracji, nasilenie ucisku narodowego i unia brzeska z 1596 r., na której została stworzona podporządkowana rzymskiemu papieżowi zjednoczona greckokatolicka Cerkiew, przyczyniły się do pogłębienia sprzeciwu narodowo-religijnego na Ukrainie. W stosunkach religijnych społeczeństwo ukraińskie podzieliło się na dwie grupy – prawosławną i greckokatolicką. Grekokatolików popierał król i klasa rządząca Rzeczypospolitej, a prawosławnych – Kozacy, którzy pod koniec XVI w. ostatecznie okrzyknęli się obrońcami narodu „ruskiego” i wiary ojców. W 1615 r. hetman Petro Sahajdaczny wraz z całym wojskiem zaporoskim wstąpił do Bractwa Kijowskiego, demonstrując tym samym, że „od dziś kozactwo oficjalnie przejmuje protektorat nad ruchem kulturowo-narodowym”[31]. Następstwem zgubnego dla Rzeczypospolitej sprzeciwu narodowo-religijnego na Ukrainie były bunty kozackie na wielką skalę pod przewodnictwem Krzysztofa Kosińskiego, Seweryna Naływajka, Tarasa Fedorowycza (Triasyła), Iwana Sułymy, Pawła Buta i in., które przetoczyły się tu w końcu XVI i pierwszej połowie XVII w.[32] Dziesięcioletni „złoty” spokój, jaki zapanował tu po stłumieniu ostatniego z nich (1638), był tylko ciszą przed burzą.

    W kwietniu 1648 r. wybuchło na Ukrainie powstanie pod przewodnictwem utalentowanego zwierzchnika kozackiego Bohdana Chmielnickiego[33]. W tym czasie Rzeczpospolita była jednym z największych państw europejskich, którego zaludnienie sięgało 11 mln. Jednak jej państwowy organizm był osłabiony przez choroby wewnętrzne, wynikające z egoizmu szlachty, ukrytego pod głośnymi rozmowami o patriotyzmie i „złotej wolności”. Rozmowy te odbywały się na tle głębokiej społecznej przepaści pomiędzy stanem szlacheckim a ludem[34]. Na ziemiach ukraińskich, które w połowie XVII w. zamieszkiwało około 5,3 mln ludzi[35], przepaść ta pogłębiała się poprzez sprzeciw narodowo-religijny. Bardzo szybko płomienie powstania Bohdana Chmielnickiego objęły całą Ukrainę, co przyczyniło się do ingerencji sąsiednich państw w relacje polsko-ukraińskie.

    Po długotrwałych i wyczerpujących działaniach wojennych, podczas których żadna ze stron nie mogła wywalczyć ostatecznego zwycięstwa, Bohdan Chmielnicki zwrócił się o pomoc do cara moskiewskiego Aleksego I Michajłowicza, podpisując z jego przedstawicielami ugodę Perejasławską (1654). Oryginalny tekst tego dokumentu nie zachował się. Zdaniem historyków, ugoda stanowiła unię personalną, według której strona silniejsza godziła się na obronę słabszej, co z kolei oznaczało, że brała na siebie pewne zobowiązania[36]. Ze źródeł historycznych wiadomo, że car zgodził się na to, by hetmana Ukrainy i starszyznę kozacką wybierali sami Kozacy na radzie kozackiej; administracja ukraińska i system sądowy pozostały niezależne od Moskwy; zbieraniem podatków zajmowała się administracja hetmańska, rejestr kozacki został powiększony do 60 tys. osób; na terenach Ukrainy został zachowany dawny podział stanowy (kozacki, szlachecki, mieszczański i duchowny), a każdy ze stanów utrzymał swoje prawa; Ukraina miała prawo do prowadzenia rozmów z innymi państwami. W Kijowie natomiast miała ulokować się ekipa moskiewska pod kierownictwem wojewody wyznaczonego przez cara: hetman został zobowiązany do informowania Moskwy o swoich rozmowach z konsulatami zagranicznymi; Kozacy mieli obowiązek informować cara o wyborze nowego hetmana[37].

    Przystępując do ugody Perejasławskiej, część zwierzchnictwa kozackiego na czele z hetmanem Bohdanem Chmielnickim spodziewała się, że nowy jednowierca stanie się gwarantem zachowania samorządu miejscowego i zaspokajania potrzeb kulturowych i religijnych narodu ukraińskiego[38]. Jednak te oczekiwania nie uwzględniły mentalności sąsiadów północnych Ukrainy, którzy ani myśleli wykonywać swoich zobowiązań i od razu zaczęli naruszać osiągnięte porozumienia. Szczególne oburzenie hetmana wywołało zdarzenie, gdy w Wilnie (1654 r.) podczas rozmów Moskwy z Rzeczpospolitą delegaci kozaccy nie zostali do nich dopuszczeni. Doszedł on do wniosku, że bezpodstawnie spodziewał się poparcia z zewnątrz i w ostatnich latach swojego życia poważnie rozważał możliwość przekształcenia swojej władzy w dziedziczną. Przedwczesna śmierć Bohdana Chmielnickiego nie pozwoliła na realizację tego planu.

    Następca Bohdana Chmielnickiego, hetman Iwan Wyhowski, kontynuował poszukiwanie sposobów na realizację jego państwowych zamierzeń, używając szeregu dalekosiężnych kroków polityki zewnętrznej. Wznowił kontakty dyplomatyczne z królem Janem Kazimierzem i w 1658 r. podpisał z komisarzami Rzeczypospolitej tzw. ugodę hadziacką (nazwa pochodzi od miasta Hadziacz na Połtawszczyźnie). Według ugody przewidywano utworzenie trzech niezależnych państw: Polski, Litwy i Wielkiego Księstwa Ruskiego, do którego weszłyby województwa kijowskie, czernihowskie i bracławskie. Każdy z członków tego tworu wzmocnionego wyborem wspólnego króla, wspólnego sejmu i zobowiązaniem do uzgadniania działań podczas wojny z wrogiem zewnętrznym korzystałby z pełnej autonomii ustroju wewnętrznego. Najwyższa władza prawodawcza Księstwa Ruskiego powinna należeć do zborów narodowych, wykonawcza – do hetmana wojska zaporoskiego, wybieranego dożywotnio i zatwierdzanego przez króla spośród czterech pretendentów wyłonionych na radzie. Przewidziano, że będzie miało własny system sądowy z urzędowym językiem ukraińskim; prawo do tłoczenia monet i skarbiec; armię, podporządkowaną hetmanowi, do składu której wchodziłoby sześćdziesięciotysięczne rejestrowe wojsko zaporoskie i dziesięciotysięczne wojsko najęte. Cerkiew prawosławna została zrównana w prawach z Kościołem rzymskokatolickim, unia na terenach księstwa wygasła. Pozwolono na założenie na Ukrainie dwóch uniwersytetów – Akademii Kijowsko-Mohylańskiej, która działała na prawach równych z krakowską, i utworzenie nowego tam gdzie byłoby to celowe; kolegiów, gimnazjów, szkół, drukarni oraz wprowadzenie wolności druku i słowa. Znacznej części starszyzny kozackiej obiecano nadanie statusu szlachectwa polskiego. Natomiast szlachcie i katolickiemu duchowieństwu pozwolono wrócić do majątków, porzuconych przez nich na początku „wojny domowej”[39].

    Oczywiście, w historii nie ma trybu warunkowego i zmiana przeszłości jest niemożliwa. Jednak można zgodzić się ze słowami znanego współczesnego ukraińskiego historyka mediewisty Natalii Jakowenko, która tak oceniła możliwe skutki ugody między Kozakami a polską władzą: „Gdyby idee ugody hadziackiej – wyrazistej pamiątki ówczesnej myśli prawno-politycznej – zrealizowano, to naprawdę dałoby to Rzeczypospolitej szansę na odnowienie poprzez nowe formy współdziałania jej narodów, jednocześnie gwarantując obronę dotychczasowych osiągnięć – uznania praw człowieka do wolności osobistej, majątkowej i politycznej”[40].

    Jednak ugoda hadziacka pozostała tylko na papierze: zdradzony przez część władzy kozackiej, mającej promoskiewską orientację, I. Wyhowski został odsunięty od władzy i z czasem zabity. Po śmierci najbliższego współtowarzysza Bohdana Chmielnickiego władza kozacka ostatecznie podzieliła się na zwolenników sojuszu z Moskwą, Polską i Turcją. Na Ukrainie rozpoczął się okres anarchii i nieustających wojen (1659–1686), który otrzymał w literaturze ścisłą, ale bardzo wyrazistą nazwę „ruina”. Wskutek wojny bratobójczej przy udziale wojsk państw sąsiednich, trwającej niemal dwa stulecia, zaginęły i trafiły do niewoli tysiące niewinnych ludzi[41]. Kwitnące niegdyś ziemie środkowego Naddnieprza na południe od Kijowa wyludniły się i, według słów badacza „ruiny” Dmytra Doroszenki, „[…] obróciły się ostatecznie w bezludną pustynię”[42]. Potrzeba było dziesiątków lat, żeby tu znów powróciła ludność ukraińska. Nielekkie doświadczenia były w tym okresie udziałem również polskiego społeczeństwa. W lipcu 1655 r. na tereny polskie najechało wojsko króla szwedzkiego Karola X Gustawa, które stosowało przemoc, rabowało, niszczyło i godziło w uczucia religijne miejscowej ludności. Niemal pięcioletni okres pobytu obcego zaborcy na ziemiach polskich, któremu towarzyszyły epidemie i głód, upadek ekonomii i zmniejszenie zaludnienia, pozostał w pamięci historycznej narodu polskiego jako okres klęsk pod nazwą „potopu szwedzkiego”.

    Jednocześnie trwała wojna z Kozakami i Moskwą, która ostatecznie zakończyła się w 1667 r. podpisaniem rozejmu andruszowskiego. Na okres 13 i pół roku Rzeczpospolita zmuszona była pogodzić się z utratą ziemi smoleńskiej i Ukrainy lewobrzeżnej oraz Kijowa i okolic[43]. Stanowiło to około ¼ jej terytorium. Z podziałem Ukrainy nie pogodził się hetman kozacki Dmytro Doroszenko, który zawarł sojusz z sułtanem tureckim. Przyczyniło się to do zaciętej wojny Rzeczypospolitej z Imperium Osmańskim i chanatem krymskim, w czasie której na mocy warunków traktatu pokojowego w Żurawnie (1676) tymczasowo utraciła województwo podolskie z Kamieńcem Podolskim. Bezustanne wojny, wyczerpujące gospodarkę kraju, towarzyszyły głębokiemu wewnętrznemu kryzysowi społeczeństwa polskiego. Doszło do pierwszego w historii Polski wystąpienia wojskowego konfederacji magnackiej przeciwko władzy królewskiej, znanego w historii jako „rokosz Lubomirskiego”.

    8 lipca 1709 r. na terenach Ukrainy lewobrzeżnej miało miejsce wydarzenie, zasadniczo zmieniające sytuację polityczną w Europie. W tym dniu wojsko cara rosyjskiego Piotra I w czasie wielkiej wojny północnej (1700–1721) rozgromiło pod Połtawą armię szwedzką pod dowództwem króla Karola XII, na którego stronę przeszli hetman Ukrainy Iwan Mazepa, pragnący zdobyć niepodległość Ukrainy, oraz wojsko zaporoskie. Dążąc do uniknięcia niewoli, Karol XII oraz Iwan Mazepa przeszli pod władzę Imperium Osmańskiego, gdzie dostali zgodę na osiedlenie we wsi Warnycia pod Benderami. Jesienią tego roku Iwan Mazepa zmarł, a Karol XII przebywał tu jeszcze kilka lat. Bitwa połtawska stała się punktem zwrotnym w historii narodów polskiego i ukraińskiego. Znamionowała początek ostatecznego upadku Rzeczypospolitej z kolejnym podziałem polskich ziem etnicznych między jej silniejszych sąsiadów i odsunęła w czasie zdobycie niepodległości przez Ukrainę niemal na 3 stulecia.

    Wzmocnienie pozycji Moskwy w Rzeczypospolitej rozpoczęło się podczas wyborów następcy króla polskiego Jana III Sobieskiego (1674–1696), który wsławił się błyskotliwym zwycięstwem nad Turkami pod Wiedniem (1683). Do tronu polskiego w tym czasie pretendowało dwóch kandydatów – książę francuski François Louis Conti, którego na sejmie elekcyjnym w 1697 r. poparła większość szlachty, oraz saksoński elektor Fryderyk August I z dynastii Wettynów, wybraniec mniejszości. Korzystając z tej sytuacji, car rosyjski Piotr I, obawiając się wzmocnienia pozycji Francji, groźbami i przekupstwem przechylił szale wagi politycznej na korzyść Fryderyka Augusta, który przybrał sobie imię króla Augusta II Sasa (1697–1733). W latach 1704–1709 został on zdetronizowany, a na tronie zasiadł wojewoda poznański Stanisław Leszczyński, popierany przez króla szwedzkiego Karola XII. Pomiędzy partiami promoskiewską i proszwedzką toczyła się ostra walka[44].

    W niedługim czasie po bitwie połtawskiej w Toruniu odbyło się spotkanie Augusta II Sasa i Piotra I, podczas którego car rosyjski zagwarantował nienaruszalność granic Rzeczypospolitej i poparł zamiary Sasa – powrotu na polski tron. W skutek złożonej walki polityki wewnętrznej i zewnętrznej odnowiono unię personalną polsko-saską, jednak Rzeczpospolita po wojnie północnej była bardzo osłabiona. Tłumaczy się to ogromnymi stratami materialnymi i ludzkimi, spowodowanymi działaniami wojskowymi na jej terenach oraz epidemiami; niespotykanym dotąd rozmachem anarchii politycznej, związanej z walką ugrupowań magnackich, które w pogoni za własnymi wygodami często lekceważyły interesy narodowo-państwowe. Formalnie, uważając się zwycięzcą na wojnie, Rzeczpospolita straciła również część terenów etnicznych narodu polskiego: według traktatu zawartego między Szwecją a Prusami w 1720 r. do Królestwa Pruskiego zostało przyłączone Pomorze Zachodnie ze Szczecinem, który powrócił do Polski dopiero po zakończeniu II wojny światowej. Po wielkiej wojnie północnej znacznie nasiliły się ingerencje obcych państw w wewnętrzne sprawy Rzeczypospolitej. Przede wszystkim dotyczyło to Rosji, która coraz mniej liczyła się z Polską osłabioną poprzez ciągłe i bezceremonialne ingerencje w jej sprawy wewnętrzne[45]. W 1717 r. odbył się tzw. sejm niemy, na którym posłowie, otoczeni wojskiem rosyjskim, byli zmuszeni do pogodzenia się z ograniczeniem liczebności wojska Rzeczypospolitej do 18–20 tys. dla Królestwa Polskiego i 6 tys. – dla Wielkiego Księstwa Litewskiego. Ograniczenia te praktycznie uniemożliwiały jakikolwiek opór przed zagrożeniem wtargnięcia na jej tereny kogoś z sąsiadów (współzależność między liczbą zbrojnych sił Rzeczypospolitej, Rosji, Austrii i Prus wynosiła odpowiednio 1:28; 1:17 i 1:11)[46].

    W 1724 r., Piotr I, korzystając z konfliktu między luteranami i katolikami, otwarcie ogłosił w Toruniu swoje zamiary i nadal mieszał się w wewnętrzne sprawy Rzeczypospolitej pod pretekstem obrony praw wspólnot religijnych. Oceniając tę sytuację, znany amerykański specjalista w dziedzinie historii narodów słowiańskich Francis Dvornik pisał: „Dał on swoim następcom zbroję, którą można było pomyślnie posłużyć się w dowolnym czasie, i utorował w taki sposób drogę do podziału Polski, że zagrożenie ingerencją nie pozwalało na przeprowadzenie jakichkolwiek reform w jej życiu politycznym”[47].

    Rządy Piotra I były jeszcze bardziej tragiczne w skutkach dla narodu ukraińskiego: bezustanne wojny, jakie Moskwa prowadziła ze swoimi sąsiadami, osłabiły gospodarkę Hetmańszczyzny – autonomicznego tworu na Ukrainie lewobrzeżnej w składzie państwa rosyjskiego, gdzie od dłuższego czasu utrzymywał się samorząd kozacki, na czele ze starszyzną kozacką. Na żądanie cara pułki kozackie w składzie armii rosyjskiej od czasu wielkiej wojny północnej były zmuszone walczyć daleko poza granicami ojczyzny – w Estonii, na Łotwie i Litwie. Kozacy nie tylko nie otrzymywali żołdu, ale byli obiektem zniewag i otwartego znęcania się ze strony oficerów rosyjskich. Przerzucone w 1706 r. na Hetmańszczyznę pułki armii carskiej zachowywały się tu, jak na okupowanym terytorium, grabiąc miejscową ludność. Car Piotr I rozważał plany rozwiązania wojska kozackiego i likwidacji autonomicznej Hetmańszczyzny, o czym wiedział I. Mazepa. Właśnie to zmusiło starego hetmana do walki w obronie losu „biednej ojczyzny”. Na początku 1708 r. podpisał on z Karolem XII i Stanisławem Leszczyńskim tajną umowę, której oryginał nie zachował się. Zdaniem historyków, opierała się ona na idei ugody hadziackiej z 1658 r. o przyłączeniu Księstwa Ruskiego (Ukrainy) do Rzeczypospolitej jako równoprawnego członka. Gwarantem umowy miał być król szwedzki[48]. Tłumiąc opór kozacki, wojska rosyjskie pod dowództwem najbliższego współpracownika Piotra I „księcia” Aleksandra Mienszykowa zastosowały okrutne działania średniowieczne: spaliły stolicę hetmańską Baturyn i zabiły do 15 tys. jej niewinnych mieszkańców, którzy „[…] byli w swoich domach, i w ogóle nie brali udziału w planach Mazepy, wymordowały ich wszystkich co do nogi, nie litując się ani nad stanem, ani nad wiekiem, ani nad niemowlętami. Po tym nastąpiło rabowanie miasta przez wojska, a ich dowódcy i kaci znęcali się tym czasem nad zniewoloną serdiukowską starszyzną i urzędnikami cywilnymi. Zwyczajną torturą było dla nich ćwiartowanie żywcem, łamanie kołem i wbijanie na pal, a potem wymyślono nowe jej rodzaje, że sama myśl przeraża”[49]. Tak samo okrutnie rozprawiły się również z Kozakami z Zaporoża, pozostającymi w Siczy, i wierząc carskiej obietnicy o zachowaniu ich nietykalności, bez walki wpuścili wojska rosyjskie za ich fortyfikację: „Głowy odrąbywano, wieszano i zadawano inne śmierci tyrańskie. Zmarłych z grobów wielu – nie tylko towarzystwa (Kozaków), ale i Czeczenów wykopywano, głowy im ucinano, skóry ściągano, wieszano”[50]. Z rozkazu Piotra I w listopadzie 1708 r. Iwana Mazepę – znanego budowniczego chramów i mecenasa, który ofiarował Cerkwi prawosławnej ogromne dobra – obłożono klątwą, która odtąd ponad dwa stulecia była ogłaszana w pierwszą niedzielę Wielkiego Postu we wszystkich cerkwiach państwa rosyjskiego aż do jej uroczystego zdjęcia w 1918 r. za czasów hetmana Pawła Skoropadskiego[51]. Nienawiść szowinistów rosyjskich do postaci Iwana Mazepy, który jeszcze w ostatnim okresie późnego średniowiecza próbował zdobyć niepodległość Ukrainy nie milknie do dziś: niedawno metropolia kijowska tzw. ukraińskiej Cerkwi prawosławnej, podporządkowanej patriarchatowi moskiewskiemu, wystąpiła z haniebnym i obłudnym protestem przeciwko nadaniu jednej z ulic Kijowa imienia słynnego hetmana ukraińskiego.

    Jedną z przyczyn porażki Iwana Mazepy był brak jedności wśród hetmańskiej starszyzny kozackiej, która pod koniec XVII w. przekształciła się ostatecznie w stan zamknięty, pragnąc za wszelką cenę utrzymać swoje przywileje. Tym też wyjaśnia się brak stanowczości większości zwierzchnictwa kozackiego podczas wystąpienia hetmana i jego współtowarzyszy. Przytłumione niesłychaną ostrością azjatycką „wschodniego cara” i swoich jednowierców „braci” kozactwo nie zdołało pokonać własnego egoizmu, ale bardziej wolało „[…] patrzeć i czekać, jak rozwiną się wydarzenia”[52]. Następstwem tej ugodowej pozycji, uniemożliwiającej obronę interesów narodowych, stał się stopniowy upadek Hetmańszczyzny. W niedługim czasie po bitwie połtawskiej Piotr I ostro ograniczył jej autonomię, tworząc tzw. Kolegię Małoruską, do której wchodzili wyznaczeni przez cara rosyjscy urzędnicy. Stało się to pierwszym sygnałem na drodze do likwidacji samej instytucji hetmaństwa, dokonanej przez carycę Katarzynę II (1764). Z czasem zlikwidowano również Sicz Zaporoską (1775).

    * * *
    Rzeczpospolita istniała do 1795 r. Z roku na rok potężne niegdyś państwo upadło. Stosunki polsko-ukraińskie zatrute egoizmem magnatów i sprzecznościami religijnymi pogarszały się, przyczyniając się w drugiej połowie XVIII w. na Ukrainie prawobrzeżnej do nowego wybuchu negatywnej energii przygnębionych mas – koliszczyzny (1768), podczas której zginęły tysiące ludzi różnych narodowości – Polaków, Żydów, Ukraińców. Ostatecznie terytorium Rzeczypospolitej zostało podzielone przez Rosję, Prusy i Austro-Węgry. Podczas trzech rozbiorów historyczne ziemie polskie, tak jak niegdyś ukraińskie, były bezlitośnie rozdarte przez silniejszych sąsiadów. W ten sposób naród polski stanął przed trudnym problemem zjednoczenia swojego etnicznego i politycznego organizmu. Na jego rozstrzygnięcie trzeba było czekać niemal 150 lat ciężkich prób, walk i ofiar. Jeszcze więcej czasu i ofiar potrzebowali Ukraińcy, aby pierwszy raz w swojej historii pod koniec XX w. odzyskać własną państwowość. Polska stała się pierwszym państwem na świecie, które w grudniu 1991 r. poparło niepodległość Ukrainy i nawiązało z nią stosunki dyplomatyczne. Z roku na rok pogłębiają się wzajemne relacje polityczne, gospodarcze i kulturalne między Polską i Ukrainą, czemu sprzyja sukcesywne rozwiązywanie złożonych i drażliwych problemów, powstałych w wyniku negatywnych doświadczeń historycznych XX w. Jednym z konkretnych przejawów współpracy między dwoma państwami w sferze humanistycznej było utworzenie Europejskiego Kolegium Polskich i Ukraińskich Uniwersytetów (2000) – instytucji, która jest udanym przykładem poszukiwania nowych form współpracy, powołanej do wzmacniania wspólnoty europejskiej. Następnie – realizacja na ogromną skalę projektów gospodarczych i humanistycznych (szczególnie organizacja i przeprowadzenie mistrzostw Europy w piłce nożnej w 2012 r.), które wymagają ogromnego wytężenia sił, dokładnej koordynacji działań i ścisłej współpracy, dzięki czemu granice między oboma państwami będą bardziej otwarte, a odległość między Warszawą i Kijowem – mniejsza. Historia daje szansę Ukraińcom i Polakom na naprawę błędów przeszłości i wspólne zdobycie lepszej przyszłości.

      • Mi się wydaje, że nie. Przeczytałem cały tekst i uważam, że jest wyważony i obiektywny. Pamiętajmy, że Ukraińcy to nasi bracia są to potomkowie z Rusi Kijowskiej jak i Korony Polskiej czy z północnej Rusi którzy mają jeszcze bardziej pokręconą historię niż my Polacy. Nie zapominajmy o prawdzie która tylko ona może sprawić, że przyjaźń pomiędzy naszymi narodami może znowu zakiełkować.

  10. „… a odległość między Warszawą i Kijowem – mniejsza. Historia daje szansę Ukraińcom i Polakom na naprawę błędów przeszłości i wspólne zdobycie lepszej przyszłości. …” pod warunkiem, że w rządach naszych państw będą zasiadać ludzie nieprzekupni przez „zachód” czy „wschód” ale to mało realne, może już nie długo się to zmieni dzięki powracającej wiary praojców która połączy znowu nas Słowian ….

      • To prawda, czytalem o tym potwornym bestialstwie dokonanym na Polakach,
        ale i nie tylko. Upowcy i inni mordowali i innych, Ukraincow tez.
        Chyba ze 36.000 Ukraincow zabili, bo ci nie chcieli zabijac Polakow.

        Nikomu nie zalezy, zeby wspominac i wyjasnic to Ludobojstwo na Wolyniu.
        Ciagle tylko zydzi i zydzi… Nikt inny nigdy nie byl mordowany, tylko oni…
        Obzydliwe klamstwo, propaganda i hipokryzja.

        Dlaczego taki zyd lewak Spiewak sie tym nie zajmie?
        No tak, goje to bydlo wg, was zydow i waszej ludobojczej tradycji, wiec i nie ma sie czym (nie kim) przejmowac, prawda panie i panowie „majacy zawsze racje”?

      • Ależ bracia mogą wszystko, trzeba tylko uruchomić w nich tę ciemną moc którą także w sobie noszą jako cząstkę boga – bo ta moc pozwala zrobić wszystko. Narzędziem sprawowania kontroli i utrzymania Systemu Pan – Niewolnik jest RELIGIA zaadaptowana przez upadający Rzym specjalnie do tego celu. Konstatntyn nie miał żadnego innego celu i u podłoża jego decyzji leżała decyzja o przetrwaniu Rzymu w jakiejkolwiek formie – czyli jak u Asimova – zakładamy Fundację, aby przetrwała kataklizm i podłożyła kamień węgielny pod przyszłe Imperium Odtworzone. Narzędziem uczyniono chrześcijaństwo, bo u jego podstawy leży to o co ludzie walczą od być może zarania, a być może od 2000 lat – Sprawiedliwość Społeczna. Szybko po wprowadzeniu tej nowej państwowej religii mit o sprawiedliwości sprowadzono do Sprawiedliwości w Niebie a nie na Ziemi.
        Trzech braci Serbów (piszę tak o nich, bo mówią wszyscy po serbsku a nie po chorwacku) w Bośni – jeden muzułmanin, drugi katolik, a trzeci prawosławny gotowi są wyrżnąc się wzajemnie w imię „lepszego boga” – nie ma w tym nic etnicznego – a to są tylko odłamy tego samego judeo-chrześcijaństwa. Tak ich „wyhodowano” indoktrynując od urodzenia i tak ich „podzielono”, ze nie są sie w stanie dogadać w tym samym języku, ale są w stanie się wymordować posuwając się do aktów ludobójstwa.

        Całą tę przyjemność , a później Kosowo, fundują im Sefardyjczycy z New Yorku.

      • To samo dotyczy Polaków i Ukraińców. Dziejowo patrząc Małopolska jest jednością z Ukrainą. Ci którzy wysmiewają takie twierdzenia Ukraińców niestety mylą się bardzo głęboko. Małopolska leżąca obecnie w Polsce (III RP) to Krakowskie, Rzeszowskie, Lubelskie i Kieleckie – i taka była propozycja dużej Małopolski na początek III RP. Bo to jest Biała Chorwacja + część Moraw + Ukraina. Bo Chorwacja Biała to spadkobierczyni Wielkiej Harii, która miała dwa bieguny Kraków i Kijów, po czym przyszli Piastowie z chrześcijaństwem z Watykanu i zaczęło się. Pierwotnie Małopolska była chrzczona w obrządku bizantyjskim i posługiwała się głagolicą – to jest udowodnione historycznie, nic nowego (oczywiście chrzest to coś powierzchownego co dotyczy tzw dworu a nie ludu. Język polski i ukraiński to dla Niemca dwie gwary tego samego, bo niemiecki tak się w regionach różni , ze my byśmy powiedzieli że to różne języki np. w Bawarii a w Meklemburgii. Bo to jest jeden język a dopiero literackie XIX wieczne wymyślactwo reguł poprawności rozróżniło je od siebie – białoruski – jest czy nie jest? Ten język literacki tworzy się na naszych oczach dekretami ortograficznymi i znakami alfabetu ni przypiął ni wypiął.

        Potem Piastowie Małopolskę przechrzcili na watykańsko i wprowadzili alfabet łaciński razem z klechami z Watykanu, ale byli za słabi żeby zapanować nad czymś tak wielkim i wschód im się oderwał. I tak, mimo chwilowych sukcesów (Chrobry) nigdy już nie wprowadzili gnieźnieńskiego chrześcijaństwa za Przemyślem. Po jezuitach i kontrreformacji Ukraińcy rozumieli już, że w Polsce nigdy nie będą równi, obrócili się w stronę prawosławnej Moskwy – To zasługa Watykanu i jezuitów i głupich królów marionetek Watykanu.

        W XIX wieku dopiero to co było religią dworu czyli panów poszło pod strzechy. Polaków odróżniali Ukraińcy nie po rodzinie, nie po sąsiadach , nie po języku tylko po dworze albo po kościele. Gdyby nie to nie wiedzieliby kogo mają rezat’, rezali katolików, bo od czasu jezuitów Polak = katolik. Od czasu Chmielnickiego kiedy ich wieszano za to, że byli prawosławni odróżniając ich od Polaków-katolików po kościele i niczym więcej, Ukrainiec = prawosławny. Zatem Polacy – bracia z tego samego domu rozrywali końmi ukraińskie dzieci i Ukraińcy rozrywali polskie kobiety w imię judeo-chrześcijaństwa z Rzymu albo bizancjum.

      • Idealny obraz religii jako narzędzia – syntetyczny bardzo, daje Barbara Walczak.

        Mechanizm zastosowany w buddyzmie jest taki sam jak w chrześcijaństwie, judaizmie i islamie, tylko że w judeo-chrześcijaństwie księża mówią o grzechu, a w buddyzmie mnisi i mistrzowie mówią o “błędzie i niezrozumieniu”. Oto słowa BW:
        Gdybyśmy nie grzeszyli to księża zasilili by grono bezrobotnych

        Grzech to taki sam towar/produkt, jak narkotyki/prostytucja/bieda

        Grzechu nie ma. To jest sztuczne wytworzony towar/produkt, który ma nas wpędzić w poczucie winy – po to by cała rzesza kapłanów rozgrzeszając nas – miała świetną pracę/nieograniczone przywileje i mogła stawiać się w roli Boga za pieniądze najbiedniejszych.

        Bóg ustanowił tylko jedno prawo – Prawo siewcy – co zasiejesz to zbierzesz – innego prawa nie ma.

        Boskie prawo opiera się na – przyczynie i skutku a nie bezkarnym grzeszeniu/odpuszczaniu grzechów.

        A więc ten, kto sieje perz a zbiera pszenicę musi ją ukraść – innej możliwości nie ma

        – i każdy, kto nam wmawia, że jest inaczej jest malwersantem żerującym na naszej naiwności/braku zdrowego rozsądku.
        Wpajając naszym dzieciom prawa bezkarnego grzeszenia/odpuszczania grzechów bez ich konsekwencji czy dając publiczne przyzwolenie na bezprawie i łamanie zasad moralnych, sprawiamy, że w przyszłości/dalszej konsekwencji kręcimy bat na naszych najbliższych i samych siebie
        –przymykając oczy na sprzedajne sądy/pedofilie/malwersacje/etc. elit/hierarchów nie możemy mieć pretensji jeżeli ktoś pobije/zamorduje/zgwałci naszych najbliższych czy nas samych – bo jesteśmy współwinni przestępstw/zbrodni, które zawdzięczamy prywacie i krótkowzroczności….” B.W.

        To doskonałe syntetyczne ujęcie ma zastosowanie także do buddyzmu z jego ideą “cierpienia” i “pomocnej dłoni, która cię z cierpienia wyzwala”. W tym tekście powyżej, wymienione zostały dwa Prawa Wiary Przyrodzonej, czyli Prawa Naprawdę Działające, które warto dla swego dobra i osobistego powodzenia rozpoznać:

        Bóg ustanowił tylko jedno prawo – Prawo siewcy – co zasiejesz to zbierzesz – innego prawa nie ma.

        Boskie prawo opiera się na – przyczynie i skutku a nie bezkarnym grzeszeniu/odpuszczaniu grzechów.

        A więc ten, kto sieje perz a zbiera pszenicę musi ją ukraść – innej możliwości nie ma

        Ja dorzuciłbym inne zasadnicze Prawo Człowieka i Każdej Istoty: Życie jest Przyjemnością, Żyj przyjemnie nie szkodząc sobie i innym Istotom.

        I powiedziałbym coś takiego: Barbara obaliła sens katolicyzmu i chrześcijaństwa i judeo-chrześcijaństwa i islamu dla każdego myślącego człowieka, który rzeczywiście posługuje się rozumem, a nie jest zaślepiony indoktrynacją od urodzenia.

        Powiedziała dokładnie to: RELIGIA tworząc pojęcie grzechu i odpuszczenia winy za grzechy demoralizuje i okłamuje i tworzy przyzwolenie na kradzież, gwałty, morderstwa, wojny, zabór cudzej własności. Gdyby bowiem nauczano że co zasiejesz to zbierzesz i nie ma zmiłuj się nic cię przed zbiorem owym nie uchroni, to już dawno nie mielibyśmy wojen i tych wszystkich konfliktów o „lepszego boga” i krucjat złożonych ze szwadronów morderców pod sztandarami moralności. Powiedziała też Barbara: Kto uczestniczy w tym biernie czy czynnie sam wpuszcza mordercę do swojego domu. No bo czemu się dziwi że skoro jemu samemu odpuszczono zbrodnię to mordercom jego rodziny też się ją odpuszcza. Co w tym dziwnego, ze skoro odpust można sobie kupić to się morduje i kupuje?

        Tymczesem prawda jest inna – więc ci biedni ludzie nie tylko są wpuszczani w system wyzysku, oszustw, kradzieży, szwindlu,zbrodni, ale jeszcze do tego oszukiwani, że tak wolno. Prawa Wszechświata są jednak nieubłagane – a prawo naturalne podstawowe jest rzeczywiście jedno – Przyczyna powoduje skutek a skutek staje się kolejna przyczyną. Zasiejesz perz nienawiści to zbierzesz odwet. Nie ty sam to twoje dzieci,nie dzieci to wnuki. Polacy zasiali perz na Ukrainie wśród swoich braci różniących się religią, oraz tym że byli odlegli od dworu który nadawał ziemie rycerstwu, byli wajśwami, a nie braminami. Czego spodziewali sie głupi polscy bramini, traktując wajśwów na Wołyniu gorzej niż bydło rogate, bo kobiety zaprzęgali do wozów zamiast krów Awarowie – Hawarowie – Harwenedowie – Har-Warnowie – Har-Harzy – Gargarianie opisywani przez Herodota toż ci sami Harowie (a Hahary żyją!), czego się spodziewali po wajśwach, że co spotka ich potomków – miłość i chwała ze strony sponiewieranego ludu?

        Jeżeli ktoś się chce od kogoś czegoś nauczyć (jak Germanie od Słowian), ale nie po to by żyć przyjemnie nie szkodząc sobie i innym, lecz po to by (jak Germanie, Żydzi, Post-Rzym, Post Judeo-Rzym) szkodzić innym i czynić z nich niewolników, i manipulować dla własnych korzyści, dla własnego EGO – to otrzyma zgodnie z Prawami Natury prędzej czy później taką zapłatę jaki uczynił posiew. Nie ma tutaj żadnych rozgrzeszeń i możliwości “wybiegu” przez kłamstwo wobec Praw Przyrody.

        Nie wiem czy Barbara Walczak ma rację stawiając znak równości między prostytucją, narkomanią (rozumianymi jako przemysł oczywiście) a judeo-chrześcijaństwem jako symbolem każdej Religii Pośredników. Wydaje mi się że „religia jako narzędzie do posiadania władzy” jest największym zbrodniczym pomysłem ludzkości.

  11. Dla zrozumienia poniższych wywodów językowych idąc za Abbakumem wyjaśnię istotę słowiańskiego wyrażnia Alleluja, którego pierwotna forma brzmiała Allelullach; otóż człon pierwszy AL to Bóg Ojciec, EL to Syn Boży zaś Ullach to Duch Święty.
    Zupełnie na marginesie dodam, że Indianie północno-amerykańscy( R1a1 bądź wywodząca się z R haplogrupa Q) zwracając się do Ducha Świętego (Sacred Spirit) śpiewają Ly O Lajla Ale Loja, co pomijając specyfikę wymowy brzmi identycznie do Alleluja.

    Nazwa Jude wywodzi się od słowiańskiego słowa L – Jude ljude, oznaczającego ludzi po przejściu przez łacinę i język francuski w postaci Judaiqwe czytana Żydik przywędrowała do Ploski pod postacią Żydzi. Biblijni Synowie Boży zwani El Lochim to nic innego jak El Lachim – Lachowie. Lingwiści jak i Logopedzi dowodzą, że „l” przechodzi nie tylko w „r” lecz także w „j” i tak nazwa Boga Izraelitów Jachwe zapewne wcześniej brzmiała Lachwe i do dziś może obowiązywać jako nazwa tajemna. Podobnie rzecz ma się z imieniem Jezusa – Jeszua zapewne nazywał się Leszua, a także z proroctwem jego narodzin; „ I wyrośnie rożdżka z pnia Jessego”- Lessego.

    Ly O Lajla Ale Loja, co pomijając specyfikę wymowy brzmi identycznie do Alleluja.
    Nazwa Jude wywodzi się od słowiańskiego słowa L – Jude ljude, oznaczającego ludzi

    • A co ze słowiański kupalno-kresowym (kres-sobótka) zaśpiewem: Illeli Llei, Łado, Łado!
      Oto dyskusja z

      Kolberg Pomorskie pieśń dożynkowa:
      „Pani lilije rwała,
      w łózko (je) jegomości słała:
      Spy jegomość do woli,
      bo już wszóstko w stodoli”
      Użycie rośliny w praktyce magicznej, związanej z łożem.

      „Nasza pani jak lilija
      po pókoju się hu-wija”
      Porównanie zachowania się podmiotu pieśni do rośliny.
      „Lilią, rodzaj stroika-gaika a raz o roślia (Lilium L.).
      Łada, łado, lado, ladona etc. używane było w różnych znaczeniach. Łada to i nazwa postaci mitycznej z wiosennych obrzędów, i określenie pana młodego, i imię popularne na wschodzie, i nazwa herbu.

      „Dzidzis Lado, to jest wielki bóg, któremu bieluchne kapłuny na ofiarę bijali, którego też święta 25 dnia Maja, aż do 25 Czerwca, obchodzili w karczmach, a niewiasty i panny na łąkach i po ulicach tańce, ująwszy się około za ręce, stroili, śpiewając żałośnie, a powtarzając: łado, łado, łado Didis musu Dewie! to jest: wielki nasz boże Lado! co i dziś jeszcze w Litwie, w Żmodzi, w Inflanciech i w Rusi czynią.”
      Widać wyraźnie w całości cytatu, że nie jest to obrzęd weselny i określenie pana młodego.

      Wypowiedż Gieysztora na temat Miechowity i jego łady: „Językoznawcy zgodni są jednak w objaśnianiu „łado! łado! łado!” jako przyśpiewu weselnego i wiosennego znanego w ukraińskim, serbsko-chorwackim, słoweńskim, bułgarskim a także w litewskim jako pożyczka słowiańska.”

      To nie oznacza że znaczył tylko tyle – no i Łado to nie Lelij-Lel. Lelij, który był przed Polelem.[CB]

      „Albowiem nie zbawia się człowiek w imię Łado, Jassa, Quia, Nija, tylko w imię Jezusa Chrystusa…” Łukasz z Koźmina

      Lepi Ive terga rože
      Tebi Lado sveti Bože
      Lado, slušaj nas, Lado.

      Pevke Lado pevamo ti,
      Serca naša vklanjamo ti
      Lado, slušaj nas, Lado.

      Благослови, мати,
      Ой мати Лада, мати!
      Весну закликати

      „A ty Perune, otce nad Ladom”

      „Polacy jeszcze teraz około Zielonych Świąt czczą bożków Alado, Gardzyna, Yesse…” (Postilla Husitae anonymi, przed 1450 r.)

      Kupalna/Kupalnockowa zarejestrowana w 1963 r przez Levyts’koho w miejscowości Yasen’ Rozhniativs’koho w rejonie Stanislavschyni.
      „pieśń ukraińska, XIX/XX w., wymienia Peruna i Ładę, Bylina za Iwanowem
      Hej Lado, hej! A ty Perune
      Otce nad Ladom, hej ty Perune”

      Tekst orginalny – transliteracja – jak ja rozumiem tekst
      Гей, око Лада, – Hej, oko Lada, – Hej, oko Łady (oblubieńca) (prawdopodobnie określenie wianka)
      Леле Ладове, – Lele Ladove, – Lele (jeśli wspólne lelijowi to ziele) Łady
      Гей, око Ладове, – Hej, oko Ladove, – Hej, oko Łady

      Ніч пропадає, – Nich propadaie, – Noc się kończy
      Бо око Лада – Bo oko Lada – Dla oka Łady
      З води виходить, – Z vody vykhodyt’, – Z wody wychodzi
      Ладове свято – Ladove sviato – Święto łady
      Нам приносить. – Nam prynosyt’. – Nam przynosi
      Гей, Ладо! – Hej, Lado! – Hej Łado
      А ти, Перуне, – A ty, Perune, – A ty Piorunie
      Отче над Ладом. – Otche nad Ladom. – Ojcze Łady (w sensie opiekuna)
      Гей, Перуне, – Hej, Perune, – Hej Porunie
      Дай дочекати – Daj dochekaty – Daj doczekać
      Ладе купала. – Lade kupala. – Łade Kupałe
      Гей, купала! – Hej, kupala! – Hej Kupało
      А кум і кума – A kum i kuma – Kum i kuma
      — У нашу хату. – U nashu khatu. – U nas w chacie
      Гей, кум і кума, – Hej, kum i kuma, – Hej kum i kumie
      Солод ситити, – Solod sytyty,
      Медок хмелити. – Medok khmelyty. – miód chmielony?
      Гей, кум і кумо, – Hej, kum i kumo,
      Щоби і внукам – Schoby i vnukam – do i wnuków
      То пам’ятати – To pam’iataty – Zapamiętajcie
      Гей, кум і кумо! – Hej, kum i kumo! – Hej kum i kuma.

      łado, łado, łado Didis musu Dewie
      Maciej Stryjkowski, Kronika polska, litewska, żmudzka i wszystkiej Rusi, 1846, s. 147

      Hej Lado, hej! A ty Perune
      Otce nad Ladom, hej ty Perune
      V.N. Toporov, Bogi drevnich slavjan, Ocerki istorii kul’tury slavjan, Moskva 1996, s. 165

      Ty kręć brodę Wołosowi
      E. Barsov, Kritičeskie zametki ob istoričeskom i chudozestvennom znacenii „Slova o polku Igoreve”, 1878, s. 803-804

      Lelij, Lelij, Lelij zelenyj i Łado moje!
      K. Potkański, Pisma pośmiertne, t. II, 1924

      Lepi Ive terga rože
      J. Kollár, Národnié zpiewanky, čili pjsně swětské slowáků w Uhrách…, I, 1834, s. 417

      Благослови, мати,
      М. Костомаров, Славянская мифология, 1846, s. 27, 74

      W kronikach imiona są podawana jednym ciągiem jak jakaś magiczna formułka, ale tylko Długosz stara się ja objaśnić ale problem w tym ile zna z autopsji a ile z kronik. Mógł nawet osobiście słyszeć zaśpiewy z Łado, Jesze ale ile pewności z tym ze nie zinterpretował ich pod ta magiczną formułkę?
      Nie tylko Długosz objaśnia o co chodzi z tymi imionami i nie tylko on jest wyjątkiem od przepisania ich ciurkiem bez komentarza. Łukasz z Wielkiego Koźmina, Mikołaj Peyser, Jan z Miechocina, Długosz znali te wszystkie zwyczaje z autopsji, bo to była ich codzienność, w której się urodzili i w której żyli. Nie spadli nagle z księżyca do obcego kraju.
      I pewność co do ich słów dają nam właśnie gdzie niegdzie przetrwałe na Słowiańszczyźnie pieśni, brzmiące jeszcze do niedawna, zanotowane, potwierdzające ich opisy, czyli wiosenne obrzędy ze śpiewami, z podtekstem seksualnym, ze zwrotami gdzie pojawiają się takie właśnie imiona, a postaci o tych imionach mają cechy mityczne i boskie.
      Jednak najważniejszy jest kontekst i to nie tylko cały tekst ale też i przy jakiej okazji go zanotowano bo nawet przy mojej znajomości ukraińskiego, bazującej na podobieństwie języków słowiańskich łatwo zaobserwować że Łada nie występuje w kontekście Boga a szczególnie syna Pioruna w sensie dosłownym.

      No i mamy Łado jako syn Pioruna, ale inaczej interpretować to można jako Ja(ss)ny Pan Syn ŚwiatłaŚwiata.

      „W odniesieniu do kolęd życzących należy przede wszystkim podkreślić obecność tzw. przyśpiewów. Są to rodzaje ozdobników, które można traktować jako refreny, polegające na powtarzaniu pewnych wyrazów lub ich zespołów w stałych miejscach pieśni, głównie na końcu zwrotek, np.: hej leluja, hej lelija, hej nom hej. Ich funkcją jest potęgowanie melodyjności pieśni, w której występują. Być może jest to wyraz dwudzielności pieśni, niegdyś występującej, której tekst śpiewała wybrana osoba a przyśpiew był powtarzany przez innych. Jest to bardzo archaiczna cecha, głęboko zakorzeniona w tradycji. Przyśpiewy znane są nie tylko z tekstów pieśni kolędniczych. Średniowieczni kronikarze i kaznodzieje opisując ludowe zabawy taneczne czy obrzędy (np. sobótkę) podają często pojawiający się w pieśniach, śpiewanych przy tych okazjach przyśpiew, np.: „lelum, ładom”, „łado, łado”. Przy tej okazji wyrażali swoje głębokie potępienie, gromili uczestników tych zabaw i śpiewów, które określali mianem „pogańskie i rozpustne”, ponieważ takie śpiewy, a szczególnie używanie ww. niezrozumiałych przyśpiewów uważali – zapewne nie bez racji – za „pogański” przeżytek. Taki przyśpiew – ostrożnie przypuszczając może być niewyraźnym śladem prastarych, przedchrześcijańskich pieśni obrzędowych. Mają one wielorakie funkcje: na ogół wiążą w pewną całość tekst pieśni, dzięki czemu ma ona swoistą, artystyczną wymowę, wprowadzają w jej przebiegu określony porządek oraz zatrzymują, zwalniają tok wypowiedzi, co jest bardzo charakterystycznym elementem tekstów obrzędowych.”…

      A któż moji kosy rosy rozpleci
      Oj, Łado Łado, rozpleci

      Posadzili już Agnieszkę na dziży
      Oj, Łado Łado, na dziży

      A kto ży si do Agnieszki przybliży
      Oj, Łado Łado, przybliży

      Przybliży się mamuniejko z cichejko
      Oj, Łado Łado, z cichejko

      Rozplić, rozplić żółty kosy z lidziejko
      Oj, Łado Łado, z lidziejko

      Dziedzilela – niebiańska bogini Polan. Wielu badaczy mitologii słowiańskiej od dawna uznaje jej kult za pewny lub prawdopodobny, a wyniki poszukiwań okazują się tu nadspodziewanie owocne.

      Przedstawiamy artykuł autorstwa Grzegorza Niedzielskiego – „Pani Lela – polańska Wenus”, w którym autor wskazuje kolejno na:

      1. Bogate informacje źródłowe wspominające imię Lela, jego liczne warianty oraz współgrające z nim, jak wnioskują badacze tematu, określenie/imię Łada:

      – Łada jako Wenus (glosy do Mater Verborum, XIII w.)
      – Yleli (Statua provincialia breviter -1420 r.)
      – Ylely (Sermones per circulum anni Cunradi, 1423 r.)
      – Dzidzileyla jako Wenera/Wenus (J. Długosz 1455 r.)
      – Łada, bogini mazowiecka (J. Długosz 1464–1480 r.)
      – Dzidzililya i Łada (Chronica Polonorum, 1521 r.)
      – Leli (Powieść rzeczy istej 1550 r.)
      – Zezylia jako Wenera/Wenus (M. Kromer, 1555 r.)
      – Zizilia i przyśpiew „Łado, Lelu moja” (M. Stryjkowski, 1582 r.)
      – Zyzylia (J. Wujek, 1584 r.)

      2. Staropolskie imię bogini – Dzidzilela / Dzydzilejla – poprzez znaczenie staropolskiego pojęcia dziedziczka jako władczyni, rosyjską rozdzielną formę Didi-Łada, bałtyjskiego boga Dzidzis Lado (czyli Wielki Łado w dialekcie dzukijskim) i wreszcie chorwackiej i serbskiej Królowej Ljelji należałoby współcześnie – w języku polskim – rozumieć rozdzielnie jako Pani Lela, Królowa Lela lub Wielka Lela.

      3. Kult bogini Leli / Lejli posiada szerokie poświadczenie w folklorze ludów słowiańskich. W pierwszym rzędzie należy wymienić tu wiosenny obrzęd Królowej Ljelji na terenie Chorwacji i Serbii, w szczególności taniec dziewcząt z mieczami, co ważne analogiczny taniec dziewcząt z mieczami opisuje dla Polski Łukasz z Wielkiego Koźmina w 1405 roku. Warto dodać, że taniec ten w Chorwacji jest nadal żywy i został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Następnie przywołać można rosyjskie i ukraińskie pieśni weselne z przyśpiewami „Łado, Lelu”, dziewczynę zwaną obrzędowo Lalej i wreszcie postać południowosłowiańskiej Dodoli / Diduli / Didilji, a wracając do Polski wiosenne zabawy zwane Dziedziłami. Z kolei na obszarze bałtyjskim analogiczne cechy „wenusjańskie” zaobserwować można u bogiń o imionach Laima i Saule.

      4. Ślady kultu bogini Leli / Lejli ujawniają szerokie powiązania indoeuropejskie. Świadczy to – jak wskazują badacze tematu – o niezwykłej pierwotności imienia naszej bogini. Dla przykładu wymienić można tu nordycką, łączoną z Freją boginię Frigg, określaną epitetem ELJA, następnie mityczna rzymska Rea ILJA (Sylvia), hetycka bogini Lelwani / Lilwani / Leluwani, hinduska Lalita i wiele innych. Dodatkowo takie pojęcia jak polskie / wielkopolskie lelać, lulać, białoruskie lalejeć/lalejić, niemieckie lalen/lallen, angielskie lull, sanskryckie lēlāyati / lālayati wyraźnie krążą wokół takich pojęć jak mowa dziecięca, piastowanie dziecka, kołysanie/lulanie (również w znaczeniu magicznym), usypianie (również w odniesieniu do przodków), zabawa, głaskanie, poruszanie (tam i z powrotem), pieszczoty (w zależności od kontekstu także dorosłych kochanków), falowanie, przelewanie się wody oraz iskrzenie czystych, jasnych wód. Imię Lela oznacza więc, zgodnie z wnioskami badaczy tematu, „tą która kołysze”, jednakże w powyższym szerokim znaczeniu tego zwrotu.

      5. Przedstawiając obraz bogini wenusjańskiej należy pamiętać o szerokim spektrum rozmaitych czarów miłosnych i zabiegów jakie miały zapewnić życzliwość bogini. Dotyczy to zarówno związków krótkotrwałych jak i stałych, znalezienia partnera, uwodzenia, obrzędów weselnych, łagodzenia konfliktów w powstałym związku (por. ziele lubczyka), powodzenia i zdrowia w czasie ciąży jak i wychowania dziecka, opieki nad rodziną i domostwem (por. znak ochronny rozeta / leluja), a nawet zapewnienia opieki nad zmarłymi przodkami (por. polskie porzekadło „pójść do Leli/Lalii”) co pozostaje w ścisłym związku z fazami i cyklami planety Wenus – Gwiazdy Lelowej.

      6. Za święte rośliny bogini Leli uznać można w pierwszym rzędzie drzewo – lipę i kwiat – lilię złotogłów, zwaną u ludu leliwą – identycznie jak stary polski herb szlachecki – Leliwa / Leliwita, następnie określenie pięknej dziewczyny – leliwka / lelija i wreszcie samej planety Wenus(!) – Leliwa / Gwiazda Lelowa. Z kolei święte zwierzęta lub zoomorficzna postać bogini to biedronka „boża krówka” i kukułka „zaklęta królewna”, obie zwane u ludu zazulą / zieziulą, niemal identycznie jak późne imiona bogini – Zizilia i Zezylia oraz przypisywane obu właściwości (por. kukułka jako berło greckiej bogini Hery). Pozwala to wysnuć przypuszczenie iż spisujący relacje kronikarze staropolscy posiadali weryfikowaną wiedzę na temat ówczesnych wierzeń ludowych.”…

      Ale to tylko różne zapiski i interpretacje bo bułgarski żałobny zaśpiew: Lelij Lelij,Lel, Lelu” – i polskie sformułowanie Lulu i Lulek nazwa rośliny – i Lulajże – uśnij i Ululać się- Ulać się – upić, do nieprzytomności, – to wszystko odpłynąć, umrzeć, zasnąć, zatracić się, pogrążyć w niebycie – i dopiero ten kontekst w powiązaniu z faKTEM że bałkańskie kobietry zawodzą tę frazę przy pogrzebach pozwala zrozumieć okrzyk: Elli, Ellli Lama! – tak tyo ptawa Illeli Lelli Lada! – Ład rządzi świaem a Lelij jest panem Pośmiertnej drogi – Panem Życia i Śmierci wymienianym oczywiście w kontekście ślubów, odrodzenia ognia w sobótki itp td.

      To pokazuje że nie wystarczy na nic popatrzeć powierzchownie i bez gruntownej wiedzy wyciągać wnioski.

      Być może Ellochim ma związek ze Scytami czyli Prasłowianami. Niewykluczone [CB]

      • Czemu ulega pan, panie Czesławie „modzie” używania anglojęzycznej fonetyki w tłumaczeniu z języków słowiańskich? Ten tekst ruskiej (nie ukraińskiej bynajmniej) pieśni jest w tym fonetycznym „przystosowaniu” do alfabetu łacińskiego wręcz niestrawny. Tak samo jak nazwisko „Trehlebov” a po polsku Trechlebow/Triechlebow albo (bo istnieje opcja nie używania nad „e” dwóch kropek w obecnie używanej wersji rosyjskiego alfabetu) – Triochlebow. Zresztą, tak na marginesie, nową postrewolucyjną ortografię swego języka zawdzięczają Rosjanie żydom, którzy wyeliminowali (między innymi – z nienawiści do chrześcijaństwa zresztą) jer z krzyżykiem; pozmieniali – „uprościli” pisownię bardzo wielu słów, co zmieniło pewnie wtórnie sposób ich wymawiania. Wygląda to (żeby lepiej uzmysłowić) z grubsza tak, jakby po polsku napisać: „chszonszcz bżmi w czcinie”. Razi, nie? Dlaczego napisałem, że nie ukraińskiej a ruskiej pieśni? Otóż z prostego powodu. O ile ziemie tamte były nazywane Ukrainą, bo leżały „u kraja” – na skraju Rzeczpospolitej, to dla ludu tam żyjącego nazwę Ukraińcy wprowadzili dopiero Austriacy i to dopiero w roku (tak!) 1916., kiedy zalecili by taka nazwa narodowości widniała w dokumentach wydawanych przez urzędników C.K. Monarchii (albo, jak pan woli, k.u.k. Monarchie/K.-k. Monarchie). Było później wiadomo (na Kresach II RP), że jeśli miejscowy mówi o sobie „Ukrainiec”, to prawie na pewno jest „uświadomionym”nacjonalistą. Miejscowi, którzy nie ulegli „czarowi” Bandery (i powojennej – po tej pierwszej – propagandzie pogrobowców nieboszczki o bardzo rozbudowanym herbie), określali siebie jako Rusinów! Pozdrawiam

      • Nie jestem tłumaczem i nie tłumaczę tekstów na angielski. Nie wiem o który tekst chodzi? Jeśli o „Ileli, Łado” to są to cytaty z forum z dyskusji na ten temat, oryginalne. Jeśli o inne tłumaczenia na angielski to powinny być moim zdaniem zrozumiałe dla współczesnego Anglika według ogólnie przyjętej pisowni, którą on rozumie.

      • Tak, o tę pieśń mi chodzi. Ale uwagą, że ma to zrozumieć Anglik (znaczy pewnie odczytać fonetycznie) to mnie pan zadziwił. W dobie, kiedy w polskim radiu trudno usłyszeć polską piosenkę, za to pełno anglojęzycznych (i to tak, że aż uczula) takie dla tego języka rewerencje? Jeśli się ktoś anglojęzyczny zainteresuje tematem, to w tłumaczeniu całości tekstu opracowania niech będzie i według ichniej fonetyki, ale w wersji adresowanej do Anglików czy Amerykanów. A my nie gęsi (czy „kluchawy”) a SWÓJ język mamy… Tylko niech się panu nie wydaje, iż się czepiam. Nie mogę się autorytatywnie wypowiadać na tematy, w których mam małe rozeznanie. Nie znam się na słowiańskich wierzeniach, bo chyba mało kto (oprócz specjalistów) na tym się zna naprawdę, ale wydaje mi się, że czuję ducha polskości, że go w sobie mam. Stąd te moje pretensje. Po prostu fizycznie wprost nie znoszę tego, co podpierając się tym językiem, chociaż nie jest to „tego” ojczysty język, robi nam w Polsce smród. Ten język (angielski) jest jak flaga, jak „francuszczyzna” w pokoleniu „Papkinów”. A to jest blog, na którym zapoznajemy się z NASZĄ a nie CUDZĄ tradycją i kulturą, czyż nie? Dlatego dbajmy o nasz język. W nim polskość przetrwała i dawniejsze dzieje też. Kim bez niego jesteśmy? Wyzutymi z majątku rozproszonymi po świecie wyrobnikami, wygnanymi za chlebem z własnej ziemi. Zadbajmy wpierw o siebie, a dbanie o anglojęzycznych zostawmy im samym. Taka transkrypcja fonetyczna jest dobra, lecz w tekstach wprost do nich adresowanych. I wtedy jest to promowanie słowiańszczyzny. Wiem, że to może się wydać nieistotne, ale życie składa się ze szczegółów. A tę odpowiedź adresuję nie tylko do pana, ale do wszystkich użytkowników bloga.

  12. „Całość tzw. Starego Testamentu jest tworem Słowiańskim”-Tzn że Słowianie napisali instrukcję samozagŁady?

    ” Analizując równolegle Koran i Stary Testament, a szczególnie Księgę Psalmów można doszukać sie wielu podobieństw tak redakcyjnych jak i treściowych.”

    To że oba testamenty były pisane w oparciu o cudze filozofie jest dla mnie oczywiste
    ale czy tzn że testamenty są pierwowzorem?
    Są wtórne i nie pisane przez Słowian tylko na podstawie Słowian jeśli już,stąd podobieństwa.

    „Podobnie rzecz ma się z imieniem Jezusa – Jeszua zapewne nazywał się Leszua”- na 100% :)
    Czyli tak:
    żydzi to gałąź wedyjskiej rodziny
    a Słowianie są potomkami żydów którzy są Braminami
    stąd imię Abrahama/a Bramina/Abramelina.

    Księga Świętej Magii Abramelina Maga – grimoire opowiadający historię egipskiego czarnoksiężnika, Abramelina, który uczył magii niemieckiego Żyda, Abrahama (1362-1458).

  13. „Mechanizm zastosowany w buddyzmie jest taki sam jak w chrześcijaństwie, judaizmie i islamie”

    Jednak będę bronił buddyzmów :D ponieważ buddyzm buddyzmowi nie równy.
    Są młodsze i starsze szkoły buddyjskie.

    O tym można by pisać książki więc postaram się krótko i na temat.

    Tybetańczycy zapożyczyli z Indii najwyższą formę buddyzmu tantrycznego czyli Dzogczen
    przez wieki przekazywaną w sposób sekretny.
    Założyciel tejże szkoły – Garab Dordże, powiedział, że to właśnie kobiety są najbardziej predysponowane
    by osiągnąć ostateczny poziom nauk Dzogczen.

    „Dzogczen nie jest ścieżką stopniową, ale śceiżką samowyzwolenia, dlatego
    też przez wiele stuleci uważany był za naukę tajemną. Obawiano się go w tybetańskim
    państwie religijnym, ponieważ nie aprobował żadnych reguł i fundamentów systemu
    społecznego, jaki tam panował,

    np. czołobitności, z jaką odnoszono się do instytucji
    reinkarnowanych lamów-tulku („żywych Buddów”).

    Interesujący jest fakt, że dzierżawcy
    linii przekazu największych szkół buddyzmu tybetańskiego (nie tylko w Ningmapie,
    ale również w Kagyu i Gelugpie), również praktykowali dzogczen, często (jak np.
    sławny V Dalaj Lama zwany „Wielkim”) w tajemnicy, innym przekazując praktyki
    stopniowej ścieżki. Mieli więc do tajemnych nauk stosunek podobny jak średniowieczni
    papieże katoliccy, którzy potępiając oficjalnie alchemię (będącą swego rodzaju ezoterycznym
    chrześcijaństwem), sami w tajemnicy z zapałem oddawali się jej praktykom.”

    ‚Dzogczen a Sedlak’
    Fragment tekstu pod redakcją Jacka Sieradzana.

    „Nauki Dzogczen nie powinny być postrzegana jako jakaś religia czy filozoficzna tradycja.

    Są one raczej całościową wiedzą o „stanie bycia jednostki”, a wiedza taka
    znajduje się poza wszelkimi religijnymi i kulturowymi ograniczeniami.

    Dzogczen nie stał się sektą czy religią ponieważ przez wieki zachował czystość i autentyczność przekazu,
    które nie dają się pogodzić z bardziej formalnymi strukturami instytucji religijnych.

    Nauki Dzogczen ze swej istoty przekraczają ich granice,
    tak zresztą jak inne ograniczenia stwarzane przez człowieka”.-Namkhai Norobu

    ” Życie jest Przyjemnością, Żyj przyjemnie nie szkodząc sobie i innym Istotom.”

    Karma: Często Zadawane Pytania

    Czym jest karma?
    Karma jest duchowym prawem przyczyny i skutku. Poprzez dobre czyny tworzysz dobrą karmę, a poprzez złe czyny tworzysz złą karmę. Na przykład, jeśli czyniłeś dobro w swych przeszłych żywotach, to obecne życie obdarzy cię luksusami, dobrym zdrowiem i szczęściem. Przeciwnie natomiast, zła karma z wcześniejszych żywotów, w obecnym życiu przyniesie problemy, cierpienie i biedę.

    Czy można zmienić swoją karmę?
    Tak i nie. Karma to przeznaczenie danej osoby. Istnieją pewne rodzaje karmy, którą możesz zmienić oraz takie, których nie zmienisz. Dla przykładu, nie jest możliwe zmienić pomarańczę w jabłko lub osła w konia. Jednakże, z pewnością możliwe jest zmienienie czyjejś karmy finansów lub karmy relacji z innymi.

    Przychodzimy na ten ziemski plan w celu doświadczenia karmy. Czy zmienianie karmy nie jest czymś złym?
    Jeżeli masz dobrą karmę, która obdarza cię pozytywnymi okolicznościami, to nie masz potrzeby zmieniać tej karmy. Złe życie stworzone przez złą karmę musi być zmienione. To niezbyt dobry pomysł, aby przedłużać ból i cierpienie w imię Boga lub złej karmy.

    Czy nasze teraźniejsze czyny tworzą karmę?
    Tak. Nie tylko twoje czyny tworzą karmę, ale nawet twoje myśli są do tego zdolne. Powinieneś więc być uważnym o czym myślisz.

    Czy mogę zmienić karmę kogoś innego?
    Mógłbyś. Jednakże, radzę, aby tego nie czynić. Kiedy ingerujesz w karmę innych, to zawsze jest cena, którą trzeba za to zapłacić. Tylko ktoś wystarczająco silny może brać na siebie karmę innych.

    Jaki jest związek karmy i reinkarnacji?
    Reinkarnacja jest powodowana przez karmę. Jeśli nie masz w zapasie karmy, to nie będzie reinkarnacji.

    Jak zmienić karmę?
    Najłatwiejszym sposobem zmienienia swojej karmy jest używanie mantry Thiru Neela Kantam [pol. wym. Tiru Nila Kantam]. Wizualizuj niebieskie światło w gardle i intonuj [inkantuj, mów, śpiewaj] tę mantrę w swoim gardle [tzn. utrzymując koncentrację na gardle]. Mantra ta odwróci złą karmę. Jako uzupełnienie intonowania mantry musisz przeprogramować swój umysł pozytywnymi afirmacjami.

    Uważam że ktoś kto nie jest w stanie pomóc sobie,nie jest w stanie pomagać innym.
    Pomoc to ingerowanie w cudzą karmę
    a żeby tego dokonać trzeba być naprawdę silnym duchowo
    i mieć wiedzę o tym jak nasza pomoc i intencje zaowocują.

    Małpa wyłowiła rybę z wody żeby uratować ją przed utonięciem ;)
    Dobre chęci to czasem za mało a efekty mogą być opłakane.
    Jeśli wypiję truciznę to się otruję
    a to że nie wiedziałem co piję(przekonanie że piję lekarstwo) nie uratuje mi życia.

    • Zgadzam się co do dzogczen (z pewnymi zastrzeżeniami) i można by jeszcze wymienić parę innych ścieżek, w których liczy się czynienie „dobra” (czyli czegoś” dla świata i istot, a więc poza samodoskonaleniem siebie i uwalnianiem siebie od cierpienia. Zastrzeżenie generalne jest takie, że jeśli istnieją w dzogczen klasztory utrzymywane przez datki (ofiary) z zewnątrz, to pewne praktyki mogą być utajniane specjalnie po to by przedłużyć system datków, czyli owocują jak zawsze w naturze zejściem po linii najmniejszego oporu ze ścieżki Prawdy na ścieżkę Tajemnicy i Władzy. Jest to także prawo naturalne – jedno z 12 Praw mniej ważnych niż to jedno najważniejsze i to drugie które jest racze j wskazówką jak powinno wyglądać życie podczas pobytu w ciele materialnym.

      Tantryzm jest szczególnie godny zauważenia i praktykowania – to także rzeczywiście jedna z tych scieżek hinduizmu, które powinno się upowszechniać. Powinno się bo to nie jest co prawda całkowite zerwanie z pośrednictwem, ale jest to samowyzwolenie.

      Ktoś tam napisał , że alchemia to ezoteryczne chrześcijaństwo – to absolutna nieprawda, chyba że Platon i Arystoteles i ich szkoły były szkołami chrześcijańskimi. Alchemia , astrologia i kabała to nie judeo-chrzescijanstwo tylko coś przyswojonego z Wiary Przyrodzoney i obróconego w rodzaj gnozy i okultyzmu osadzonego w Piśmie Świętym (tych czy tamtych). Gdyby to było chrześcijaństwo to katarowie, templariusze i bogomilcy hasali by sobie swobodnie po klasztorach do dzisiaj – to jest herezja właśnie, odstępstwo ku innej wierze. Następuje to przez poddanie WIARY (rozumianej nie jako Wieda tylko bezrozumne powtarzanie pisma) Rozumowi: czyli obserwacji przyrody, doświadczeniu weryfikującemu obserwację, kontemplacji rzeczywistości i nierzeczywistości, medytacji – rozważeniu i zanurzeniu się w świadomości nieskończonej, konceptowi – zmianie świata, oświeceniu – poznaniu. Dlatego JP 2 – poddał chrześcijaństwo – nawet go za to cenię bo to akt odwagi i zerwania z hipokryzją, ale myślę że jezuita będzie chciał teraz to wszystko pozbierać do kupy i kościół zrobi kolejny „wielki krok naprzód” tak jak zrobił ten krok Gomułka a potem Gierek.

      Karma i myśli – żądanie uważności w myśleniu jest niewłaściwą wskazówką, która budzi we mnie podejrzenie iż osoba ją wypowiadająca jest skażona pośredniczym systemem. Myśl ma być uważna w sensie wrażliwości (widzenia, wiedy) i głębi (rozwagi), ale musi być swobodna i nieobciążona żadnym ograniczeniem. „Uważaja co myśłisz” – znaczy cenzuruj swoją świadomość, a to zrywa oś między świadomym, podświadomym i nieświadomym , które razem stanowią Most do Świadomości Nieskończonej i daje możliwość nie tylko komunikacji ale używania i korzystania z możliwości kształtowania materii przez świadomość. Nie widzę powodu, żeby rezygnować z kształtowania materii świadomością, czyli świata wokół mnie – to jak zwapnienie Szyszynki – wręcz odwrotnie (tu doceniam dzogczen i tantryzm) po to się doskonalimy żeby zmieniać świat i realizować wyznaczone cele – spełniać się w działaniu dla innych.

      Myśli są jakie są i zmienią się same z biegiem kolejnych oświeceń małych i dużych, z biegiem kolejnych doświadczeń – nie trzeba ich kontrolować. kontrolujemy czyny a nie myśli.

      Idea ogłoszona w powyższym tekście że owszem można zmieniać karmę innych ale trzeba być wyjątkowym aby to czynić, jest znów sygnałem ostrzegawczym iż mamy do czynienia z tekstem Pośrednika.

      Chcemy czy nie, zmieniamy nieustannie karmę innych w takim zakresie, w jakim możliwa jest zmiana, ponieważ jesteśmy w nieustannej interakcji. Nie trzeba być do tego silnym ani wyjątkowym, czyni to każde małe dziecko ze swoją matką i ojcem, każda para kochanków, nauczyciel czyni to z uczniem , ale i uczeń z nauczycielem. Czynimy to bezwiednie, a rezultat jest tym lepszy im bardziej świadomie postępujemy im więcej wiemy o świecie i im lepiej posługujemy się kontaktem z energią/bogami. Kształcenie się jest gwarantem coraz lepszej jakości i poprawności naszego wpływu na innych i na ich karmę tym samym.

      pozdrawiam wszystkich, których ten temat interesuje. To moim zdaniem wyjątkowo ważny tekst od Mezamira.


      • “Uważaja co myśłisz” – znaczy cenzuruj swoją świadomość, a to zrywa oś między świadomym, podświadomym i nieświadomym , które razem stanowią Most do Świadomości Nieskończonej i daje możliwość nie tylko komunikacji ale używania i korzystania z możliwości kształtowania materii przez świadomość.”

        Chyba w tym rzecz że niektórzy ludzie tworzą czarne scenariusze nieświadomie
        ponieważ są niewolnikami swoich myśli.
        Jedna myśl wywołuje kolejną a kolejna następną i tak powstają całe filmy.
        Każdy taki film angażuje emocjonalnie a emocje to paliwo.
        Skupiając się na czarnych myślach i problemach,tworzymy je sobie wciąż od nowa.

        „Idea ogłoszona w powyższym tekście że owszem można zmieniać karmę innych ale trzeba być wyjątkowym aby to czynić, jest znów sygnałem ostrzegawczym iż mamy do czynienia z tekstem Pośrednika.”

        W pewnym sensie tak ale nie koniecznie.
        Rodzajem pośrednika jest ktoś kto urzeczywistnił oświecenie i może nam pokazać czym ono jest.
        Jak rozmawianie o smaku cukru,przychodzi pośrednik który już zdobył cukier
        i daje nam kostkę do ust.
        Wtedy można doświadczyć słodyczy
        bez rozumienia i znajomości wzoru C12 H22 O11 ,C6 H12 O6 ,C55 H72 O5 N4 Mg
        które same w sobie są bez smaku.

        Taki pośrednik możesz nam też podpowiedzieć czego nie robić.

        Problem polega na tym że inaczej rozumiany jest pośrednik na wschodzie a inaczej na zachodzie.
        Nasi pośrednicy chcą nas zbawić najpierw,zapominając o zbawieniu siebie w pierwszej kolejności.

        Siddhowie robią dokładnie odwrotnie,najpierw stają się Siddhami a potem uczą innych.

        Nasi pośrednicy mówią nam jak żyć,jak gdyby umierać też mieli za nas.
        Co innego na wschodzie,żyj jak uważasz,pamiętaj że i tak doświadczysz konsekwencji swoich wyborów.


        Chwała memu mistrzowi i duchowemu ojcu Czangczubowi Dordże(Dordże tzn Piorun-Mez),
        Buddzie Samantabhadrze zawsze pozostającemu poza iluzją,
        Który w formie tigle przebywa w sercu jego ucznia,
        Nieoddzielny od niego w każdym momencie!
        Oto jest esencja nauk dzogczen dająca mi pełną satysfakcję
        I będąca podstawą wszelkich doświadczeń powstających w czasie praktyki oraz jej realizacji.

        Ja, Namkhai Norbu, nie udaję sztucznej religijnej praktyki
        Ani ślepo nie przestrzegam reguł związanych z medytacyjnym procesem tworzenia i rozpuszczania.
        Jeżeli to iluzoryczne ciało, o którym się mówi, że jest trudne do uzyskania,
        Będzie trwać przez dłuższy czas,
        postaram się przynosić pożytek innym istotom we wszelki możliwy sposób,
        Jeżeli nie – przejdę w inny wymiar.
        Ty, który wierzysz w wieczność wszystkich rzeczy, rób jak uważasz!

        Co się tyczy głosu, zwanego głosem wielkiej mocy,
        Jeżeli okoliczności pozwalają mi na to, śpiewam Pieśń Wadżry,
        Jeżeli sytuacja jest nieodpowiednia, po prostu mówię to, co mi przychodzi do głowy.
        Ty, który kolekcjonujesz piękne sentencje, rób jak uważasz!

        Co się tyczy świadomości, o której się mówi, że jest stwórcą wszystkich rzeczy,
        Jeżeli obecny jest stan pierwotnej wiedzy (rigpa),
        Pozostawiam go w spokoju, takim jaki jest, bez żadnego poprawiania,
        Jeżeli nie – po prostu utrzymuję obecność i przytomność.
        Ty, który wciąż zmuszasz się do czegoś, rób jak uważasz!

        Co się tyczy okazywania czci tak zwanemu lamie,
        Jeżeli jest to właściwe, czynię z tego podstawę swego oddania,
        Jeżeli nie – przystosowuję się do istniejących warunków.
        Ty, który szukasz sławy, rób jak uważasz!

        Co się tyczy tak zwanych reinkarnacji (tulku),
        Jeżeli przynoszą pożytek, wykorzystuję je dla szlachetnych czynów,
        Jeżeli nie – żyję w naturalny i zwyczajny sposób.
        Ty, który pragniesz wysokiej pozycji w hierarchii, rób jak uważasz!

        Co się tyczy wykonywania rytuałów z tak zwanymi świętymi przedmiotami,
        Jeżeli potrzeba, podejmuję się tego ze względu na kontynuacje nauk,
        Jeżeli nie – utrzymuję ciało, mowę i umysł w naturalnym stanie.
        Ty, który lubisz tak wiele przygotowań do praktyki, rób jak uważasz!

        Co się tyczy tak zwanych ośrodków dharmy,
        Jeżeli są pożyteczne, dbam o ich rozwój, aby podtrzymywały nauki,
        Jeżeli nie – staram się zmniejszyć przywiązanie i awersję.
        Ty, który jesteś gorącym zwolennikiem ośrodków dharmy, rób jak uważasz!

        Co się tyczy bogactwa i mocy pochodzących z tak zwanej dobrej karmy,
        Jeżeli je mam, używam ich jako podstawy szlachetnych działań,
        Jeżeli nie – jestem równie zadowolony i szczęśliwy.
        Ty, który poświęcasz się gromadzeniu rzeczy, rób jak uważasz!

        Co się tyczy małżonki, tak zwanego owocu przeszłej karmy,
        Jeżeli ma dobrą motywację, udzielam jej nauk, na tyle, na ile potrafię,
        Jeżeli nie – robię wszystko, żeby uczynić ją szczęśliwą.
        Ty, który zaprzątasz sobie głowę przywiązaniem i awersją, rób jak uważasz!

        Co się tyczy uczniów, czyli istot mających uzyskać nauki,
        Jeśli utrzymują zobowiązania, wprowadzam ich do istotnych punktów praktyki,
        Jeśli nie posiadają tej zdolności,
        zachęcam ich w każdy możliwy sposób, żeby ćwiczyli swój umysł.
        Ty, który łakniesz wielkości, rób jak uważasz!

        Co się tyczy przyjaciół i krewnych, tak zwanych bliskich osób,
        Jeśli mają odpowiednią motywację,
        wprowadzam ich na ścieżkę relatywnej korzyści i absolutnego szczęścia,
        Jeśli ich umysły nie mają takich skłonności, nie przejmuję się tym i jestem równie szczęśliwy.
        Ty, który tkwisz w pułapce przywiązania, rób jak uważasz!

        Wszystko co istnieje, chociaż pozornie pojawia się jako dobre lub złe,
        W ten sposób nie może być rozróżniane w wymiarze wiedzy Pierwotnej Podstawy,
        Pozostaję więc w naturalnym stanie, pozbawionym wysiłku.
        Ty, który tkwisz w sidłach akceptowania i odrzucania, rób jak uważasz!

        Niewysłowiony sposób istnienia opisany w Pradżnia Paramicie
        Połączyłem z doświadczeniem bezpośredniego zrozumienia.
        I nie mam aspiracji do ścieżki intelektualnych studiów.
        Ty, który uważasz się za wielkiego uczonego, rób jak uważasz!

        Cokolwiek się pokazuje w naturalnym stanie,
        W przestrzeni nie podlegającej ograniczeniom miary ani kierunku,
        Cieszę się tym jak ozdobą.
        Nie czynię żadnego wysiłku, żeby coś stwarzać albo odrzucać.
        Ty, który uznajesz preferencje, rób jak uważasz!

        Co się tyczy naturalnego stanu, niesplamionego myślą,
        Bez żadnego wysiłku utrzymuje jego żywą obecność.
        Po co analizować go ograniczonym rozumem?
        Ty, który palisz się do logiki, rób jak uważasz.

        W przestrzeni Pierwotnej Czystości (ka-dag), w stanie spokoju,
        Bezpośrednio doznaję wszystkich medytacyjnych doświadczeń,
        manifestacji energii i wizji
        I nie odczuwając żadnej potrzeby sztucznej praktyki religijnej, jestem szczęśliwy.
        Ty, który oddajesz się umysłowym spekulacjom, rób jak uważasz!

        W czystym bezmiarze przestrzeni, wolnej od wszelkich uwarunkowań
        Promieniuje pięciobarwne światło samodoskonałej energii dang *2*.
        Pierwotna Mądrość energii tsel *3* każdej czującej istoty jest w spontaniczny sposób doskonała.
        Ty, który potrzebujesz konceptualnych potwierdzeń, rób jak uważasz!

        W niewymagającym korekty stanie przestrzeni naturalnej dharmaty,
        W stanie wiedzy bez rozproszenia, przejrzystym i żywym,
        Żyję radośnie poza ograniczeniami intelektualnych pojęć.
        Ty, który poddajesz się ograniczeniom, rób jak uważasz!

        Naturalny od samego początku, nie dający się opisać stan
        Jest przestrzenią przekraczającą wszelkie pojęcia bytu i nie-bytu.
        Spośród wszystkich rodzajów istnienia samsary i nirwany, nie ma takiego, który nie byłby doskonały.
        Ty, który tkwisz pogrążony w sprzecznych myślach, rób jak uważasz!

        Dzięki tej unikalnej wiedzy, w stanie rozpoznania Pierwotnej Podstawy,
        Rozumiejąc, że wszystkie zjawiska i to co je ożywia są energią tsel i rolpa *4*.
        Jestem daleki od dokonywania czegokolwiek mozolnym wysiłkiem.
        Ty, który wszystko usiłujesz osiągnąć poprzez wysiłek, rób jak uważasz.

        Dla mnie, praktykującego dzogczen, cokolwiek powstaje wyzwala się samo z siebie,
        A wąska ścieżka oczekiwań i lęku związana z wysiłkiem, nie istnieje.
        Jestem szczęśliwy przyjmując całkowicie wolny sposób bycia.
        Ty, który trzymasz się reguł, rób jak uważasz!

        Dla mnie, jogina uniwersalnej wiedzy, wolnego od iluzji,
        Pierwotna czystość (ka-dag) i samodoskonałość (lhyn-drub) nie są dwoma.
        W tym stanie cokolwiek się robi, jest całkowitym spełnieniem samodoskonałości.
        Ty, który podążasz stopniową ścieżką, rób jak uważasz!

        Ty, który jesteś skuty łańcuchami oczekiwań i lęku,
        Spokojnie porzuć ten bezsensowny ból,
        Więcej obserwuj siebie,
        A może dla ciebie również pojawi się Wielka Doskonałość.

        Niezliczeni Najwyżsi Mistrzowie, Dzierżawcy Wiedzy, Dakinie,
        Udzielcie blasku swojej mocy
        Temu umysłowi pogrążonemu w ciemności dualizmu.
        Sprawcie, aby światło Mądrości pojawiło się z całą wyrazistością.

        ‚a: a: ha: sia: sa: ma:

        (Namkhai Norbu Rinpocze

      • Sacharoza i glukoza mają smak słodki, ale chlorofil, Mezamirze? Teraz modny jest w pewnych sferach szczaw i mirabelki (to przynajmniej lansuje muchołap). Mirabelki słodkie (w smaku) bywają, ale liście szczawiu?

      • Nauki dzogczen rozwinęły się w Tybecie i stały się jakby esencją wszystkich tradycji i szkół. We tych tradycjach i szkołach jest wielu praktykujących dzogczen, lecz sam dzogczen nie rozwinął struktur klasztornych. W Tybecie jest wiele potężnych i olbrzymich klasztorów, lecz te klasztory nie za bardzo są częścią nauk dzogczen chociaż jest tam wielu praktykujących dzogczen. Czasami dobrzy praktykujący mnisi, którzy praktykowali dzogczen uciekali ze swych klasztorów wybierając życie w górach czy innych miejscach. Dlatego bardzo trudno jest znaleźć dobrych praktykujących dzogczen; często nie prezentują się jako wysocy lamowie, czy wysocy nauczyciele, czy w inny okazały sposób. Niektórzy praktykujący dzogczen żyją jak farmerzy inni jak zwyczajni ludzie.

        Przykładowo jeden z moich rdzennych nauczycieli nazywał się Cziangcziub Dordże był on bardzo ważnym mistrzem dzogczen, lecz za życia nie był za takiego uznawany ponieważ prowadził bardzo proste życie. Żył w małej wiosce, nie był mnichem, ubierał się jak okoliczna ludność w bardzo normalny sposób i był lekarzem. Większość ludzi przychodziła do niego po lekarstwa ponieważ uważali go za dobrego lekarza a nie nauczyciela dzogczen. Niewielu to wiedziało i podążało za jego naukami. To jest przykład. W wielu miejscach możemy znaleźć praktykujacych dzogczen.
        Jeżeli jesteś praktykującym nie ma potrzeby abyś coś pokazywał. W jednej z tantr dzogczen jest powiedziane, że nauki te będą żyły i rozwijały się w przyszłości, kiedy ludzie będą wiedli bardziej pośpieszny sposób i nie będzie ani miejsca ani czasu na praktykę czy studia. Nauki sutr ect. zaczną wtedy powoli, powoli zanikać. Mimo że wszystkie inne formy zanikną, dzogczen pozostanie do końca świata. Tego rodzaju wyjaśnienia znajdujemy w tekstach dzogczen dlatego, że nie potrzebna jest duża aktywność na zewnątrz. Wiedza i zrozumienie – to sie przekazuje. Taka jest różnica pomiędzy dzogczen a innymi tradycjami.

    • Chrześcijanstwo też ma swoje nurty samodoskonalenia – gnoza, teozofia , antropozofia, różókrzyż – to coś takiego, tyle, że zawsze nawiązują do Pisma, kładąc jednak nacisk na doświadczenie i rozum – to dotyczy masonerii, ale też templariańskich „zakonów” posługujących się tantryzmem – świeckich.

  14. „Zastrzeżenie generalne jest takie, że jeśli istnieją w dzogczen klasztory utrzymywane przez datki (ofiary) z zewnątrz, to pewne praktyki mogą być utajniane specjalnie po to by przedłużyć system datków, czyli owocują jak zawsze w naturze zejściem po linii najmniejszego oporu ze ścieżki Prawdy na ścieżkę Tajemnicy i Władzy”.

    Ogólnie to jest tak że od kiedy pojawiło się ryzyko że nauki Dzogczen zostaną zapomniane
    kilku lamów dostało polecenie od swoich mistrzów aby przekazać tę wiedzę światu.
    Nauk Dzogczen udziela się na całym świecie w różnych ośrodkach które finansowane są przez praktykujących.

    Napisałem do Namkhaia Norbu w sprawie nauk,inicjacji itp
    Nie kazał mi za nic płacić ,odpisał ze jeśli tylko chcę praktykować to wystarczy że wejdę na stronę organizacji
    i odszukam sobie interesujące mnie webcasty.

    Inicjacje i przekaz udzielane są przez internet,jedynym ograniczeniem jest prąd.

    If you want to follow my Teaching you’re welcome.
    You can come to retreat or follow it by web-cast, secretary of Merigar can inform about my schedule.

    Nothing interfere with Dzogchen practice,
    as dzogchen is the state of self perfection that we all have.

    You can write here to receive info about retreats:
    Merigar Office

    With many greetings!!! NN.

    Uważam że to wielkie szczęście że osobiście byłem w stanie wymienić kilak zdań z Czogjalem NN
    Człowiek który jeździ po świecie i naucza tłumy ludzi,znalazł czas żeby mi odpisać.
    Przecież wiadomo że takich listów jak mój,różnych pytań,dostaje setki jeśli nie tysiące.
    Wszystkim nie jest w stanie odpisać a mnie odpisał :D

    „You are thinking too much.
    Your though dominated you too much.
    You are doing service to your mind too much.

    When you discover about these three too much,then you can get in your being finally.
    Better to relax and rest without following to much the mind” -CzNN

    • Mysle, wydaje mi sie, ze mysle.
      Mysle, ze odpowiednikiem praktyk dzogczen z buddyzmie zen sa:
      polerowanie i ostrzenie glowni oraz szermierka.
      Zasada jest brak zasad i unikanie rytualow, prawdziwe konsekwencja wlasnych wyborow i prawdziwa lojalnosc.
      Bardzo dziekuje za inspiracje.
      Jak zwykle.

      Trafilem kiedys na ten blog, bo zadalem pytanie o kolor oczu Przebudzonego.
      Nigdy nie przypuszczalem, ze bedzie on zwyczajnie Slowianski. :-)
      Mezamirze, ksiazka juz powinna powoli nadciagac.

  15. Dobra inspiracja nigdy nie jest zła :D

    Nie wiem jak to jest w Zen bo nie wgłębiałem się w temat.
    Wiem że Dzogczen to odpowiednik Ati Jogi

    Atiyoga (tłum. Szczyt Jogi) lub Dzogczen (Wielka Doskonałość) odnosi się do natury rzeczywistości i świadomości, nigdy niepowstałego fundamentalnego stanu, który przekracza umysł z jego dualizmem „ja” i „inne”. Naucza o stanie „samo – wyzwolenia” bez potrzeby udoskonalania
    czy zmiany, zawierającego naturalnie wszystkie doskonałe właściwości oświecenia. Każda istota bez wyjątku posiada tę podstawę.

    J.M.Reynolds (Vajranatha Lama) jest pisarzem i wykładowcą, ekspertem w najwyższej medytacji Ati Yogi, tantry oraz naukach okultystycznych wicca i szamańskich, studiował Sanskryt, język tybetański, język i kulturę arabską, filozofię Buddyjską i religioznawstwo na kilku amerykańskich
    uniwersytetach i żył przez dziesięć lat w Indiach i Nepalu, badając i praktykując Buddyjską medytację i Dzogczen. W 1973 r. został wyświęcony na Ngakpa Lamę w tradycji Buddyzmu Tybetańskiego Nyingmapa przez Jego Świątobliwość Dudjoma Rinpocze. Od tamtego czasu nauczał w całej Europie i Ameryce, dając wykłady i prowadząc warsztaty buddyjskiej oraz niebuddyjskiej medytacji i personalnego rozwoju.

    Jego wydane przekłady z tybetańskiego zawierają liczne ważne prace na temat Dzogczen,
    tak Buddyjskie, jak i Bonpo, takie jak: Alchemia Realizacji (The Alchemy of Realization)
    J.Ś. Dudjoma Rinpocze,
    Cykl Dnia i Nocy (The Cycle Of Day and Night) Namkhai Norbu Rinpocze,
    Samo-Wyzwolenie przez Widzenie poprzez Czystą Obecność
    (Self-Liberation through Seeing with Naked Awareness) Padmasambhavy,
    Złote Litery (The Golden Letters) Garaba Dorje,
    Tradycja Ustnego Przekazu Sziang-sziung (The Oral Tradition from Zhang-Zhung) Tapihritsy,
    oraz Nauki Dzogczen
    Bonpo (Bonpo Dzogchen Teachings) Lopona Tenzina Namdaka Rinpocze.

    „Nauka o Dzogczen (studiowanie,intelektualne rozumienie),to nie Dzogczen”

  16. Jantra-joga jest buddyjskim odpowiednikiem hatha-jogi z tradycji hinduskiej: jest to system praktyk obejmujących ruchy ciała, ćwiczenia oddechowe i wizualizacje.

    Początkowo była przekazywana przez mahasiddhów Indii i Oddijany,
    obecnie jej praktykę można znaleźć we wszystkich szkołach buddyzmu tybetańskiego
    w powiązaniu z anuttaratantrami, bardziej ogólnie znana jest pod tybetańską nazwą trulkhor,
    której sanskryckim odpowiednikiem jest jantra.
    Jantra Zjednoczenia Słońca i Księżyca (‚Phrul ‚khor nyi zla kha sbyor) w Tybecie została przekazana ustnie
    w ósmym wieku przez wielkiego mistrza Padmasambhawę
    tybetańskiemu tłumaczowi i mistrzowi Dzogczen Wairoczanie.

    Może być uważana za najstarszy ze wszystkich systemów jantry i w szczególności obejmuje liczne pozycje, które są zawarte również w klasycznej tradycji jogi.

    Czögjal Namkhai Norbu, jeden z największych żyjących mistrzów Dzogczen i Tantry
    zaczął przekazywać tę głęboką jogę w latach siedemdziesiątych i w tym czasie napisał ten komentarz opierający się na ustnych wyjaśnieniach pewnych tybetańskich joginów i siddhów dwunastego wieku.
    Wszyscy praktykujący z Zachodu odniosą korzyści płynące z nadzwyczajnych instrukcji zawartych w tej księdze.

  17. Duchowość Aryo-Słowian
    Olesia Sinczuk i Staszko Potri

    Duchowość jest wieloznacznym pojęciem często używanym zamiennie z duchowym życiem ludzkiej jednostki. Zwłaszcza wtedy jest ono nagminnie przez juda-chrystianizm zawłaszczane i nadużywane. Płaszczyzną odniesienia do rozważań o duchowości jest dla nas wspólnota słowiańskich narodów.

    Długo, co najmniej kilkanaście stuleci zamieszkiwali nasi odlegli indoeuropejscy przodkowie rozległe obszary na wschodzie Europy. To była ich praojczyzna – Aryavarta w sanskrycie. Ich własne imię Arya – oznacza dostojnych i szlachetnych.

    Około 5000 – 4500 lat temu rozpoczęły się wczesne odśrodkowe ruchy Aryów. Ich siedziby poczęły od siebie oddalać się, a język różnicować. Pierwsi opuścili praojczyznę przodkowie Pragerman, ostatni poprzednicy Prasłowian. Określenie Aryo-Słowianie odzwierciedla nasz rodowód.

    Aryowie mówili jednym językiem, a może bardzo bliskimi sobie gwarami. Ten język jest znany nauce jako praindoeuropejski – pie. Językoznawcy indoeuropeiści odtwarzają od ponad wieku ową pramowę.

    Wielkim osiągnięciem jest w tym zakresie obszerny Indogermanisches etymologisches Wörterbuch, Bern 1959-69, Juliusa Pokornego (1887 – 1970). Podobny polski słownik przygotowują łódzcy indoeuropeiści – Auszranie Ryszard Danka i Krzysztof Witczak.

    Wspaniałym świadectwem wysokiej aryjskiej kultury jest zbiór 1028 wedyjskich hymnów Rgveda samhita. Owe hymny otrzymały znaną poetycką postać już w północno-zachodniej Indii, w obecnym Pięciorzeczu – Pańdźabie po zawojowaniu go przez Aryów w latach ok. 1500 – 2000 p n e.

    Aryowie zabrali ze sobą na wielką wędrówkę i przenieśli do nowej ojczyzny mity, legendy i opowieści o Bogach, bohaterach i pochodzeniu Świata. Wieszcze i poeci zwani rszi i kavi zrymowali je w wedyjskie hymny. Te hymny są najpełniejszym świadectwem wspólnych źródeł duchowości indoeuropejskich ludów.

    Przez wieki przekazywano je ustnie dla uchronienia ich od zniekształceń i desakralizacji w wedyjskim sanskrycie, oryginalnym archaicznym języku bliskim pie. Dla lepszego zrozumienia Rgvedy, genialnego dzieła starożytnych Aryów, opracował Hermann Grassman (1807-77) fizyk, matematyk i językoznawca specjalny słownik Wörterbuch zum Rig-veda. Rgveda jest najstarszym zachowanym w całości filozoficzno-religijnym utworem świata.

    Kluczem do zrozumienia przesłania Rgvedy jest jej 129 hymn w X kręgu – mandali zwany Nasadiya od jego pierwszych słów nasad asin no sad. Ten siedmio zwrotkowy hymn zaciekawia, niepokoi i dręczy od lat indologów, filozofów i religioznawców. Jemu poświęcają najwięcej uwagi i mimo tego przeważnie nie potrafią albo nie chcą wczuć się w wedyjski kosmocentryzm. Przyczyną jest wiele stuleci trwające pranie mózgów przez juda-chrystianizm nakazujący wierzyć, że Świat z nicości – creatio ex nihilo – stworzyło bóstwo stojące poza czasem, przestrzenią i przyczynowością, poza wszelką logiką.

    Nasadiya kreśli powstanie Rzeczywistości – Wszechbytu, Świata i Bogów z Tego Jednego i wszystkiego zarazem, praenergii, prabytu. To Jedno zrodziło się z żaru pierwiastka sił życia istniejącego w nieokreślonym pierwotnym przed kreacyjnym pustkowiu, w przed-czasie, kiedy jeszcze ani niebytu, ni bytu nie było.

    Wszystko powstało następnie z Tego Jednego, samo-stworzonego. Z początku nie istniało wszakże cokolwiek prócz niego, żadnego drugiego, czegoś innego poza nim. W tym podkreśleniu wyraża się bezwzględny monizm kosmocentryzmu Rgvedy.

    Z Tego Jednego wynikły też wszystkie siły Kosmosu. Twórczą mocą jest wszystko ogarniający kama – żądza, pierwsze nasienie myślenia. Takimże jest w Helladzie Eros – życiodajna moc, pierwotna siła Kosmosu zapewniająca harmonijny Ład. Harmonia opiera się zaś na hierarchii.

    Logiczne rozumowanie pochodzi od owych pierwotnych odczuć. Poznanie opiera się na nich obojgu. One wspierają się nawzajem. Ludzka wiedza rośnie bezustannie, ale nie może stać się absolutną, bo też i przedmiot poznania stale przemienia się i rozwija. Nawet Bogowie, te przepotężne moce Kosmosu, nie wiedzą, jak to Świat i wszelkie stworzenie powstały, jaką drogę rozwoju od prapoczątku one przebyły? Bogowie nie mogą wiedzieć, bo razem ze Światem powstali!

    Kto może zatem to wszystko wiedzieć? – chyba nikt, przyznają w ostatnich słowach hymnu Nasadiya jego natchnieni twórcy. Nie ma kogoś, kto mógłby nam wszystko wyjaśnić, tak zwaną absolutną prawdę objawić. Takiej prawdy nie ma. Sami musimy usilnie dociekać, wytężać wszystkie siły, aby naszą wiedzę poszerzać, rozwijać. Ten sposób myślenia jest kopernikańskim przewrotem w pojmowaniu Rzeczywistości.

    Osiągnięcia nauki pozwalają nam obecnie łatwiej zrozumieć wedyjski kosmocentryczny obraz Rzeczywistości, powstanie Świata bez ingerencji z zewnątrz. Rgveda przekazuje jasny obraz jednego, stale doskonalącego się Świata Bogów i Ludzi. My rozwijamy się razem z nim, jesteśmy jego częścią. Od nas samych zależy, czy włączymy się w ten praodwieczny wszech-rozwój, czy będziemy jego współtwórcami, czy hamulcowymi. Ustawiczne dążenie ku coraz to wyższym postaciom na wszystkich szczeblach bytowania jest podstawową cechą trój-jedynego Świata składającego się z nieba, przestworzy i ziemi.

    Trój-poziomowej budowie Świata odpowiada w Rgvedźe trójwarstwowa struktura społeczeństwa. Również pierwotne społeczeństwo Aryo-Słowian i innych Indoeuropejczyków składało się z trzech stanów – myślicieli-prawodawców, wojów-władców oraz wytwórców i kupców.

    Z rdzennym, pierwotnym rodem starożytnych Aryów łączą dawnych i współczesnych Słowian silne związki językowe. Te związki są wyraźniejsze w porównaniu do języków większości europejskich ludów. To dotyczy zwłaszcza zakresu pojęć rolniczo-hodowlanych. Na to zwraca uwagę wybitny niemiecki indoeuropeista Hermann Hirt (1865 – 1936) w Indogermanica, pracy wydanej w 1940 roku, gdy III Wielkoniemiecka Rzesza przeżywała apogeum swojej potęgi.

  18. Jak dla mnie usprawiedliwił pan zbrodnie ukraińców.Polacy nigdy i nigdzie nie spowodowali takiej hekatomby ofiar z czystej nienawiści.Nasze wyprawy miały zazwyczaj charakter odwetowy,a gdyby były prewencyjne być może nie byłoby tematu ukraińców i nikt dzisiaj nie oferowałby im granicy pod Krakowem[bo historycznie coś tam], to samo można zaproponować ruskim i niemcom mają jeszcze lepsze argumenty….Jest wielu,którym przeszkadza,to że Polacy okazali się na przestrzeni wieków Narodem dzielnym i prawym na dodatek mieszkającym Tu od zawsze.Jestem Polakiem potem Słowianinem

    • Mysle, ze nikt tu niczego nie usprawieldliwia, a tylko dyskutuje. Rzeczywistosc, nie jest czarno-biala. Widziales film „Sowiet Story”? Nie tylko Polacy zostali potwornie potraktowani przez los. Krucjaty przeciw Slowianom, Rzez Wolynska, Rzez Pragi, Powstanie Warszawskie, tak mozna dlugo wyliczac. Ja tez nie umiem sie z tym pogodzic, bo moglbym byc jednym z tych bestialsko pomordowanych. Tez nie umiem wybaczyc, nawet za to, co sie dzieje teraz w Polsce, bo to jest to samo, tylko robione w bialych rekawiczkach. Jestem Polakiem i Slowianinem i mysle o przyszlosci, jaka bedzie. Caly czas, przes naszych wrogow, jestesmy szczuci jedni na drugich. Co nam z tego wszystkiego, jak damy sie znowu w cos wmanewrowac? Jaka masz inna odpowiedz na to wszystko, jesli nie powrot do Naszych Korzeni? Co Nam da wieksza sile, jak nie odbudowa Naszej Slowianskiej Torzsamosci, bez klamcow, zdrajcow, pasozytow i okupantow wszelkiej masci? Co innego mozna teraz zrobic? Ja czuje, ze jestesmy to winni Naszym Przodkom. Nie wszystko co nowe jest dobre, a zwlaszcza jak to nam wmawia/uwaza jakis postepowy lewaq!

      Pozdrawiam Wszystkich Polskich Patryjotow!

      patriota/ patryjota
      Wymowa [patr’iota]
      Archaiczna wymowa [patryjota] brzmi dziś zbyt patetycznie i jest uważana za błędną.
      Magdalena Tytuła, Marta Łosiak „Polski bez błędów. Poradnik językowy dla każdego”

      • Masz jakiś naprawdę dobry pomysł na zasypanie tego dołu śmierci, który wykopany przez bandytów z UPA, rozdzielił na wiele pokoleń nasze narody (polski i rusiński – nie ukraiński, bo ten neologizm to „austriackie gadanie” – z „ukraińcami” nie ma rozmów, z Rusinami i owszem…)? Pytam bez złośliwości. A podstawą do zadania tego pytania jest budzenie demonów przez szowinistów – pogrobowców Bandery na sto i jeden najróżniejszych sposobów. I to nie tylko na Ukrainie. W Polsce też robią nam „koło pióra”… Na Zachodzie również.

      • Nie ma zamiatania pod dywan. NICZEGO. Jesli ktos mysli, ze trzeba cos zapomniec, co Nam lub Naszym Przodkom zrobiono zlego… no coz… lepiej zeby to „cos” nie powiedzialo mi tego w twarz. Moj Dziadek walczyl w tzw. I wojnie swiatowej przeciw niemcom. Potem w 1920r przeciw zydokomunie, potem w II wojnie podobnie, przetrwal lagr i rozminowywal Warszawe z pierwsza armia LWP. Potem pracowal jako slusarz/tokarz. Wszystko Jemu i mojej Babci zawdzieczam. Ona przetrwala cala wojnei uratowala Rodzine, a nie byla to zabawa. Dla mnie Oni sa BOHATERAMI.

        Jesli ktos mysli i mowi cos zle na Nich i na innych POLSKICH PATRYJOTOW, hm… niech nie oczekuje ode mnie ZADNEJ LITOSCI. Jesli, ktos zamordowalby mi Babke lub Dziadka lub Ciotke lub Wojka, to co mam go kochac i mu wybaczac, nadstawiac drugi policzek? Lepiej zeby sie do mnie nie zblizali on i ten, ktory lub ktorego matka lub ojciec robila lub robi mam kolo piora. Po co Nam zdrajcy? Oni To po pierwsze.

        Wiem, ze nie wszyscy byli mordercami.

        Wazne jest co TY teraz robisz. Jak zachowujesz sie jak szmata, jestes szmata. Szmata sie wyciera brudne podlogi, „nie przyjazni sie”. Mysle ze Prawda sama wszystko wyczysci. Nie ma rozmow ze zdrajcami, bo oni zawsze zdradza, maja to we krwi. Robmy swoje. To po drugie.


  19. Śmierć to śmierć nie ważne jak została poniesiona czy kulka w łeb czy powieszony na drucie kolczastym czy rozstrzelane genitalia, młody czy stary, brzemienna kobieta czy kaleka więc nie ma co dyskutować bo i tak na wojnie najwięcej ginie cywilów a zwłaszcza najmłodsi i najsłabsi. Wojna to najokrutniejszy czas więc trzeba wszystko robić aby jej nie było w przyszłości tu w Polsce. Przestańmy się kłócić i patrzmy w przyszłość pełni nadzieji i mądrości. Mam nadzieję, że dla tego tu jesteśmy na tym blogu aby połączyć siły Polaków i wszystkich Słowian a tych co nie wiedzą pouczyć a swoimi czynami dać przykład, że można żyć bez nienawiści do innych wiarą czy światopoglądem.

  20. Niccolo Machiavelli
    Dopóki ludzie są ze sobą skłóceni, nie są niebezpieczni.
    A w takim razie każdy, kto chce nas kontrolować, musi się zatroszczyć o klimat stresu,
    lęku i powszechnej agresji.

    John Lennon:
    Naszym społeczeństwem kierują chorzy umysłowo ludzie dla chorych celów.
    Myślę, że rządzą nami obłąkańcy dla obłąkanych celów i myślę,
    że za powiedzenie tego mogą mnie zamknąć w szpitalu dla wariatów.
    Na tym właśnie polega obłęd tego wszystkiego.

Dodaj komentarz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:


Komentujesz korzystając z konta Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s